Bir çocuk için oyun, balık için su, maymun için orman veya bir kaktüs için çöl ne anlama geliyorsa aynı anlamı taşır diyor Byron E. Norton.
Çocuklar için bu kadar önemli olan bir konuyu ilk yazım için seçmek istedim. Hadi o zaman bilimin ışığında bu konuya biraz daha yakından bakalım.
OYUN NEDİR?
Landreth, çocuklar için oyunun doğal bir süreç olduğunu “Kuşlar uçar, balıklar yüzer ve çocuklar oynar.” cümlesi ile vurgulamıştır.
Oyunun yeryüzündeki var oluşu çocuklar var olduğu andan itibaren var olan bir durumdur ve çocuklar zamanlarının büyük bir kısmını oyun oynayarak geçirirler (Teber, 2015).
Literatüre baktığımız zaman oyun için tek bir tanım yapmanın mümkün olmadığını görürüz. Çünkü daha önce yapılan tanımların oyunun odaklandığı özelliklere ve de bakış açılarına göre farklılaştığını görmekteyiz.
Bu nedenle de oyuna dair pek çok farklı tanım görmek mümkündür. Genel bir tanım yapacak olursak; oyun, amaç ve kurallarının tercihe bağlı olduğu, çocuğun bütüncül gelişiminde rol oynadığı ve severek, zevk alarak dahil olduğu aktif bir öğrenme sürecidir (Avşaroğlu & Teke, 2024).
Çocukların gelişimi bağlamında değerlendirildiğinde oyun ve oyuncak bir bütündür. Bu nedenle oyun ile beraber akla gelen kavram hiç şüphesiz ‘oyuncak’tır. Oyuncaklar çocuğun gerçek ve hayal dünyasını birbirine bağlayan, bir nevi köprü görevi üstlenen bir araçtır (Yaşar Ekici, 2021).
ÇOCUKLAR NEDEN OYUN OYNAR?
-
Çocuklar oyun oynar çünkü oyun, çocuğun kendi dünyası ve dış dünya ile arasındaki iletişim dilidir (Teber, 2015).
Oyun, yetişkinler gibi uzun süre oturmayan ve yine onlar gibi problemleri üzerine konuşma becerisi henüz gelişmeyen çocukların kendi dünyalarını dışarıya açmasında ve o dış dünyayı da keşfetmelerini sağlamadaki en önemli araçlarıdır. Bu sebeple de oyun, çocukların hayatında vazgeçilmez bir unsurdur (Avşaroğlu & Teke, 2024). -
Çocuk oyun oynar çünkü oyun yoluyla öğrenir.
Oyun, çocuğun hayatı ve dünyayı keşfetmesindeki en kıymetli araç olmakla beraber başkalarından öğrenemeyeceği şeyleri kendi deneyimlerinden öğrenmesine katkı sağlar (Avşaroğlu & Teke, 2024). -
Çocuk oyun oynar çünkü oyun sayesinde duygularını regüle edebilmeyi ve empati becerisini geliştirir.
Sembolik oyun oynamak çocukların duygusal gelişimine katkı sağlar. Böylece çocuk davranış ve olayları kavrayarak yaşamın sosyal ve duygusal yanlarının aktif bir şekilde provasını deneyimlemiş olur (Erdoğan, 2024).
Çocuk aynı zamanda oyunda kendi isteklerini bir kenara bırakıp oyun arkadaşları için düşünebilmeyi, oyundaki arkadaş grubuna uyum sağlamayı, onlarla nasıl iletişim kuracağını ve kendini yönetebilmeyi oyun sayesinde öğrenir (Yaşar Ekici, 2021).
-
Çocuk oyun oynar çünkü oyun sayesinde sosyalleşir.
Yapılan çalışmalarda oyunun sosyal gelişim üzerindeki etkisine dikkat çekilerek, çocuğun oyunda uyumu yakalayabilmesine yönelik birçok sosyal beceriyi keşfedip geliştirdiği bulunmuştur. Çocuğun oyunda sergilediği davranışlar gerçek sosyal yaşamın bir provasıdır.
Her şeyi önce oyunda deneyimlemektedir. Ayrıca çocuk oyun içerisinde birbirinden farklı roller deneyimleyerek farklı bakış açılarına dair bilgi sahibi olmaktadır (Teber, 2015).
-
Çocuk oyun oynar çünkü oyun sayesinde gelişimi desteklenir.
Oyunun çocuğun tüm gelişim alanları üzerinde ya dolaylı olarak ya doğrudan bir fayda sağladığı yapılan çalışmalarda bulunmuştur. Oyun çocuk için sağlık demektir. Onun ruhunu, bedenini ve zihnini besler.
Oyunda çocuk kendini keşfeder ve geliştirir (Bardak, 2018). Aynı zamanda oyun çocuklara hem keşif yapma hem de kim olduğunu anlama fırsatı verir, kelime dağarcığına katkı sağlar ve ilişkilerini geliştirir (Teber, 2015).
Bunlara ek olarak oyunun çocuğun beyni üzerinde de olumlu etkiler oluşturduğunu; bilişsel, fiziksel ve duyuşsal kısımlarda gelişime katkı sağladığı da görülmektedir (Teber, 2015).
Son olarak, Avşaroğlu ve Teke (2024) yaptıkları çalışmada çocukların gelişim süreçlerini sağlıklı bir şekilde geçirebilmeleri için temel ihtiyaçları olan uyku ve yemek ne kadar önemli ise oyunun da aynı şekilde önemli olduğunu ifade etmiştir (Avşaroğlu & Teke, 2024).
Çocuğun oyun ihtiyacına daha fazla dikkat edilmesi dileğimle.
Sevgiler…
Kaynakça
Avşaroğlu, E. & Teke, S. (2024). Çocuklarda oyunun ve oyun terapisinin terapötik kullanımı ve iyileştirici etkileri: kavramsal bir analiz.
Erdoğan, G. (2024). Okul Öncesi Dönemde Sembolik Oyun ve Duygu Düzenleme Becerilerinde Baba İşlevi Öz.
Bardak, M. (2018). Oyun temelli öğrenme. Erken çocukluk döneminde öğrenme yaklaşımları.
Teber, M. (2015). Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Çocuklarda Görülen Davranış Sorunlarının Çözümüne Etkisi.
Yaşar Ekici, F. (2021). Oyunun tanımı ve önemi. Erken çocuklukta oyun gelişimi ve eğitimi.
