Saç yolma bozukluğu olarak da adlandırılan trikotillomani, kişinin tekrarlayıcı ve kontrol etme durumunda güçlük deneyimlediği kendi saç veya vücut kıllarını yolmasıdır. Bu davranış zaman içerisinde belirgin saç kaybına neden olmakta ve bireyin günlük yaşamını ciddi bir biçimde etkileyebilmektedir (Sharifi ve ark., 2026). Trikotillomanili bireyler, saç yolma davranışının sebep olduğu olumsuz sonuçlara rağmen bu davranışı sürdürmekte ve kontrol altına almakta güçlük çekmektedir.
Uzun süredir bilinen bir bozukluk olmasına karşın, trikotillomani diğer psikiyatrik bozukluklarla kıyaslandığında daha sınırlı düzeyde ilgi görmüştür (Konkan ve ark., 2011). Saç yolma davranışı öncesinde birey yoğun bir kaygı veya stres hissedebilirken, davranışa kısa süreli bir rahatlama eşlik edebilir. Saç yolma bazı bireylerde farkında olmadan ve otomatik biçimde gerçekleşirken, bazı bireylerde ise kişinin davranışı yaptığının bilincinde olarak davranışı gösterdiği görülmektedir.
Bireyler çoğunlukla saçlarını, kaşlarını veya kirpiklerini yolmaktadır (Tamam ve Yıldız, 2026). Bu bozukluk vücutta bulunan kılları yolma biçiminde de görülebilmektedir ancak hem çocuklarda hem de yetişkinlerde en sık etkilenen bölge saçtır. Kafa derisindeki saçlardan sonra en çok rastlanan bölgeler, kaş ve kirpik bölgeleridir.
En az rastlanan bölgeninse karın olduğu görülmüştür (Konkan ve ark., 2011). Kişi tarafından koparılan saçların yenmesi ve yutulması şeklinde süregelen trikofaji davranışı Rapunzel Sendromu olarak da bilinir. Bu davranış mide ve bağırsak problemlerine yol açabilmektedir (Aslan ve ark., 2024).
Trikotillomaninin başlangıç yaşı çoğunlukla 9–13 yaş aralığında seyretmekte, ergenlik döneminde görülme sıklığının arttığı bilinmektedir (Deb ve ark., 2026). Araştırmalar, trikotillomaninin yaygınlığının tahmin edilenden fazla olabileceğini göstermektedir. Bozukluk genellikle çocukluk ya da ergenlik döneminde başlamakla birlikte yetişkinlik döneminde de rastlanmaktadır (Tamam ve Yıldız, 2026).
Çocukluk döneminde başlayan vakaların raporlanmasının az oluşu, bozukluğun erken dönemde fark edilmesi ve kişiye uygun müdahalenin sağlanmasının önemini artırmaktadır (Deb ve ark., 2026). Ek olarak evrimsel perspektifte saç yolma davranışının hayvanlarda rastladığımız bakım ve tımar hareketinin karşılığı olabileceği ortaya atılmıştır. Bu görüşün temelinde, hayvanların bakım ve tımar davranışlarının engellenme veya yoğun uyarılma durumlarında artış göstermesi yatmaktadır (Konkan ve ark., 2011).
Tedavisi Trikotillomanili bireyin durumunun değerlendirilmesi ve bu bozukluğun tedavisinde, bireyin saç yolma davranışının ayrıntılı biçimde incelenmesi önem taşımaktadır. Bu kapsamda bireyin davranışın kontrolünde tercih ettiği yöntemlerin, davranışı tetikleyen veya süregelmesini destekleyen faktörlerin saptanması gerekmektedir. Ayrıca saçın hangi bölgeden koparıldığı, yolma davranışını izleyen davranışlar ve davranışın ortaya çıkmasını, artmasını ya da azalmasını etkileyen değişkenlerin değerlendirilmesi tedavinin kişiye özgü biçimde yapılandırılmasında önem taşımaktadır (Konkan ve ark., 2011).
Müdahalelerin erken uygulanmasının uzun vadede daha olumlu sonuçlar doğuracağı görülmüştür. Bu nedenle özellikle çocuk ve ergenlerde belirtilerin erken fark edilmesi ve uygun tedaviye başlanması önem kazanmaktadır. Tedavide bilişsel davranışçı terapi, farmakolojik yöntemler veya bu yaklaşımların birlikte kullanılması tercih edilebilmektedir (Sharifi ve ark., 2026).
Kaynakça
- Aslan, M., Çul, S. N., Dürken, B., Uzun, M., & Ihlamur, M. (2024). Rapunzel sendromu. 3. Bilsel International Efes Scientific Researches and Innovation Congress, İzmir, Türkiye.
- Deb, S., Gupta, J., & Makkar, V. (2026). Trichotillomania in childhood: A case report. Medical Science and Discovery, 13(2), 27–29. https://doi.org/10.36472/msd.v13i2.1351
- Konkan, R., Şenormancı, Ö., & Sungur, M. Z. (2011). Trikotillomani: Tanı, farmakoterapi ve kognitif davranışçı terapisi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni-Bulletin of Clinical Psychopharmacology, 21(3), 265–274. https://doi.org/10.5455/bcp.20110904062905
- Sharifi, S., Estill, M., Tordjman, L., Millan, S. H., & Ouyang, J. X. (2026). Treatment strategies for pediatric trichotillomania: State-of-the-art review on progress and persistent challenges. Pediatric Dermatology, 43(1), 3–10. https://doi.org/10.1111/pde.70014
- Tamam, L., & Yıldız, M. (2026). Trikotillomani (saç yolma bozukluğu). Akademisyen Kitabevi.
