İnsan bazen yazmak yerine bir şeyler karalar. Aslında sanat her daim bizimledir. En çok konuşamayan çocukları çizgilerle anlarız; oysa yetişkinlerin de içindeki çocukla temasa ihtiyacı vardır. İşte bu nedenle sanat, toplum ile iç içe bir dışavurumdur. Sanat; dilimizden değil, zihnimizden ve kalbimizden çıkanların doğaya dökülüşüdür. Fırçanın dokunup bıraktığı bir leke, yarım kalmış çizgiler ve daha birçok anlam, insanın içindeki o tarifsizliği tarif eder. İnsanın doğaya iz bırakma isteği, mağara duvarlarındaki çizimlere kadar uzanır. Bu noktada Freud, “Bilinçdışı, bastırılanın dönüşüdür.” diyerek, bastırılan hiçbir şeyin tamamen gitmeyeceğini vurgular. O, sadece fırçanın ucuna, kalemlerden çizgilere yerleşir. Aynı şekilde, 1921 yılında İsviçreli psikiyatrist Rorschach, mürekkep lekelerine bakarak bu lekelerin ne çok şey ifade ettiğini gözler önüne serdi. Aslında bu leke belirsizlikleri, içten yansıtmanın kapısını aralar. Ve insan, o kapıdan habersiz kendini anlatır. Biri klinik masasında, diğeri mağara duvarında olsa da soru aynıdır: “Sen bunda ne görüyorsun?” Çünkü kağıt yargılamaz, mürekkep lekesi sormaz. İçteki duygu ve düşünceler biçimini alır. Çünkü sanatta tek “doğru cevap” yoktur. Bu da her fikrin esnekliğini ve hoşgörüsünü dile getirir.
Sanatta aynı tablo, onu izlerken farklı hisler uyandırır; ama o farklılığın içinde şaşırtıcı bir birliktelik gizlidir: Hepimiz bir şeyleri görürüz. Hepimiz anlamlarımızı ararız ve bunları yansıtırız. İşte bu, sanatın yansımalarımızdaki kolektif bir aynada buluşması gibidir.
Sanat terapisi de aynı dili konuşur: Renk, biçim ve doku, kelimelerin ulaşamadığı yere kadar uzanır. Mesela, kırmızı rengin verdiği yoğun tepki, belki de henüz adlandıramadığı bir öfkeyle renk bulmuştu. Sanatın her zamanı vardır ve her zaman da olacak. Çünkü insanız; Rollo May’in tabiriyle, “Yaratıcılık, insanın varoluşuyla yüzleşme cesaretidir.” Bazen kelimelerle, bazen susarak, bazen sadece bir kağıtta karalamayla insan var olabilir. Ve bu, belki de terapinin, belki de sanatın, belki de anında sunulan en büyük hediyesidir: Mürekkep lekesine bakmak ve “Ben burada bir şey gördüm” diyebilmek gibi. Çünkü görmek, yaşadığını hissetmek demektir.
Belki de bu yüzden sanat yalnızca estetik bir üretim değil, aynı zamanda bir anlam kurma çabasıdır. İnsan bazen anlatamadığını çizer, bazen bir renge yükler, bazen de farkında olmadan bir şeklin içine saklar. Sanatın iyileştirici gücü de burada ortaya çıkar; kişiye kendini dışarıdan görebileceği güvenli bir alan sunar. Bir resimdeki eksik bırakılmış bir çizgi, yarım kalmış bir hikâyeyi; koyu bir renk ise bastırılmış bir duyguyu temsil edebilir. Kişi ortaya koyduğu ürüne baktığında yalnızca bir çizim görmez, aynı zamanda kendi iç dünyasının izleriyle karşılaşır. Böylece sanat, insanın kendisiyle kurduğu sessiz ama derin bir diyaloğa dönüşür. Bu diyalog bazen farkındalık, bazen kabul, bazen de değişimin ilk adımı olabilir. Çünkü insan çoğu zaman anlatamadıklarını çizer, boyar, şekillendirir ve fark etmeden kendine ayna tutar. Sanatın iyileştirici gücü de tam burada ortaya çıkar; kişinin kendisini yargılamadan görebilmesine, duygularına alan açabilmesine ve iç dünyasıyla daha samimi bir bağ kurabilmesine olanak tanır. Belki de bir fırçanın ucunda, bir renk geçişinde ya da rastgele görünen bir çizgide saklı olan şey; insanın kendine doğru çıktığı yolculuğun en dürüst izleridir. Çünkü bazen bir resmi tamamlamak, aslında insanın kendini biraz daha anlaması demektir. Ve insan, kendini anladıkça iyileşir. Sanatla kalmanız dileğiyle…
