İLIŞKIDE HER ŞEYI BEN MI DÜŞÜNÜYORUM?
İlişkiler Kültürü Şennur Ergin
İlişkilerde Alma-Verme Dengesi: Duygusal Emeğin Görünmeyen Yükü, Hiç Karşılaştın Mı?
İlişkiler yalnızca duygusal bağlardan ibaret değildir; aynı zamanda bir denge meselesidir. Bu denge, alma ve verme arasındaki doğal akışla sağlanır. Bir ilişkide taraflardan biri sürekli veren, diğeri ise sürekli alan konumundaysa, zamanla ilişki sağlıksız bir hâl alır. Bu durum sadece romantik ilişkilerde değil; evlilikte, arkadaşlıkta ve hatta aile bağlarında da görülür.Aile danışmanlığına gelen birçok çiftin ortak şikâyeti, “Ben her şeyi ben düşünüyorum, o hiçbir şeyi fark etmiyor” cümlesinde özetlenebilir. Bu cümle, aslında duygusal emeğin tek taraflı kaldığı bir ilişkinin göstergesidir(Kaya, B. ve Yolcu, U.İ. 2023:144).
Birinin sürekli planlayan, hatırlatan, organize eden, düşünen taraf olması; diğerinin ise sadece bu düzenin içinde akması, dengenin bozulduğuna işaret eder.
Görünmeyen Emek: Duygusal İş Yükü
Evli çiftlerde ya da uzun süreli ilişkilerde bu durum sıkça rastlanır. Örneğin, evde çöp atılacaksa hep aynı kişi “Çöpü atar mısın?” diyorsa, aslında o kişi sadece fiziksel değil, zihinsel emek de veriyordur. Ya da “Bu yemek bozulmuş mu bir tadına bakar mısın?”, “Kahve kalmış mı?”, “Fincanlar neredeydi?” gibi sorular sürekli aynı kişiye yöneltiliyorsa, burada da bir sorumluluk dengesizliği vardır. Aslında sende insansın sende bunları bilebilirsin(Kaya, B. ve Yolcu, U.İ. 2023:150).
Bu, ilişkideki taraflardan birinin yalnızca eylemleri değil, düşünme süreçlerini de sırtlandığını gösterir. O kişi sadece “yapan” değil, aynı zamanda “hatırlatan” rolündedir. Bu durum uzun vadede tükenmişlik, kırgınlık ve “Ben her şeyle ben uğraşıyorum” hissine yol açar. Arkadaş ilişkilerinde de benzer bir tablo görülebilir. Örneğin, bir grup arkadaşla gezi planı yapılacaksa, hep aynı kişi rota çıkarıyor, otel araştırıyor, saat belirliyor, rezervasyon yapıyorsa, burada da organizasyon yükü tek bir kişiye kalmıştır. Başlangıçta bu doğal gibi görünse de, zamanla bir tarafın yorulduğu, diğer tarafların ise pasifleştiği bir sistem oluşur(Altan, S. ve Özpehlivan, M. 2019:83).
Alma-Verme Dengesinin Bozulma Nedenleri
İlişkilerde bu dengesizliğin birkaç temel nedeni vardır:
1. Sorumluluk Bilinci Farkı: Her bireyin sorumluluk anlayışı farklıdır. Kimi “Ben söylenmeden yapmam” der, kimiyse “Birinin söylemesine gerek yok” diyerek kendiliğinden hareket eder. Ancak bu fark süreklilik kazandığında, bir tarafın yükü artar. 2. Öğrenilmiş Roller: Özellikle toplumumuzda kadınlar sıklıkla “hatırlatan”, “organize eden”, “düşünen” taraf olmaya alışmıştır. Bu öğrenilmiş rol, karşı tarafın pasifleşmesine zemin hazırlar. 3. Duygusal Konfor Alanı: Bazı kişiler, partnerlerinin ya da arkadaşlarının bu yükü taşımasına bilinçsizce izin verir. Çünkü bu sayede onlar düşünmeden yaşayabilir, hata yapma riskinden kaçabilirler. 4. İletişim Eksikliği: Denge bozulmaya başladığında çoğu kişi bunu açıkça dile getirmez. “Kırılmasın”, “Zaten yapmıyor” gibi düşüncelerle sessiz kalınır. Oysa dile getirilmeyen her yük, bir süre sonra duygusal mesafeye dönüşür(Altan, S. ve Özpehlivan, M. 2019:93).
Tepkisel Davranışlar ve Sonuçları
Bu dengesizlik devam ettikçe, ilişkide tepkisel diyaloglar oluşmaya başlar: • “Bilmiyorum, sen bak.” • “Kahve kalmış mı bilmiyorum, sen biliyorsun.” • “Ne alacağız, nereye gideceğiz, sen karar ver.” Bu ifadeler, sadece ilgisizlik değil, aynı zamanda sorumluluktan kaçınma göstergesidir.
Bir taraf sürekli “düşünen”, diğeri ise “bekleyen” konumundaysa, duygusal alışveriş tek yönlü hale gelir. Uzun vadede bu durum, sevgi bağını değil, bağımlı bir ilişki biçimini üretir. Dolayısıyla ilişkilerde alma-verme dengesi bozulduğunda, sevgi yerini yorgunluğa bırakır. Bir kişi ne kadar çok verirse, karşı taraf o kadar az çaba göstermeye başlar Bu durum bir süre sonra “ben” ve “sen” ayrımını keskinleştirir; ortak yaşam duygusu zayıflar. Her iki taraf da bu döngüden zarar görür, veren kişi tükenir, alan kişi ise farkında olmadan duygusal olgunluğunu kaybeder(Kılıçer, T. 2018:2).
Denge, her ilişkinin temelidir. Eğer biri sürekli organize eden, hatırlatan, düşünen, planlayan konumundaysa; o ilişki bir ortaklıktan çok bir “yönetim biçimi”ne dönüşür. Ve yöneten taraf ne kadar güçlü görünse de, uzun vadede yalnızlaşır.
Önerilerim ise; 1. Sorumlulukları Paylaşın: İlişki, iki tarafın da emek verdiği bir alandır. Ev işleri, planlamalar, kararlar ortak alınmalıdır. “Benim görevim değil” yaklaşımı, dengenin düşmanıdır. 2. Duygusal Yükü Fark Edin: Partnerinizin ya da arkadaşınızın sadece fiziksel değil, zihinsel anlamda da ne kadar çaba gösterdiğini fark edin. “Sen düşünüyorsun, ben yapıyorum” dengesi kurulabilir. 3. Açık Konuşun: “Ben her şeyi hatırlatmak zorunda kalıyorum, bu beni yoruyor.” gibi net ifadeler, sorunun duygusal birikmesini engeller. Sessizlik, sorumluluk dengesizliğini kalıcı hâle getirir. 4. Küçük Adımlar Atın: Bugünden itibaren küçük sorumluluklar alın. “Kahve kalmış mı?” diye sormak yerine, gidip bakmak. “Nereye gidelim?” yerine bir öneri sunmak. Bu küçük değişiklikler ilişkideki enerji dengesini dönüştürür. 5. Emeği Takdir Edin: Partnerinizin ya da arkadaşınızın fark edilmeyen emeğini görün. Bir “Teşekkür ederim, iyi ki düşünmüşsün.” cümlesi, dengede kalmanın en güçlü aracıdır(Kılıçer, T. 2018:16).
İlişkilerde alma-verme dengesi, sevginin sürdürülebilirliğini belirler. Ne kadar çok verirseniz, o kadar çok almanız gerekmez; ama verdiklerinizin değerinin görülmesi gerekir. Duygusal emek, görünmeyen ama ilişkiyi ayakta tutan en güçlü bağdır. Eğer bu bağ karşılıklı şekilde kurulursa, ilişkiler tüketen değil, besleyen bir hâl alır(Kılıçer, T. 2018:17).
Kaynakça
- KAYNAKÇA
- Kaya, B. ve Yolcu, U.İ. (2023) Motivasyon ve Duygusal Emek İlişkisinin Belirlenmesi, İktı̇ sadı̇ İdarı̇ Ve Sı̇ yasal Araştirmalar Dergı̇ si,ss.(141-152)
- Altan, S. ve Özpehlivan, M. (2019), Duygusal Emek Ve Tükenmı̇ şlı̇ k İlı̇ şkı̇ si, Ulaslararası İşletme Yönetimi Dergisi, ss.(80-100)
- Kılıçer, T. (2018), Evlilik İletişiminin Etkileme Stratejileri Üzerindeki Rolü Cinsiyet Açısından Farklılaşıyor mu?: Eşlerin Satın Alma Davranışları Üzerine Bir Araştırma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, s.s(1 17)
