Uyku ile ilişkili bir sağlık sorunumuz olmadığını varsayarsak, hayatımızın yaklaşık üçte birini uykuda geçiriyoruz. Hatırlasak da hatırlamasak da her gece rüya görüyoruz. Hatta “Ben hiç rüya görmem” diyen kişiler bile uyku laboratuvarlarında incelendiğinde rüya görmeyle ilişkili fizyolojik belirtiler gösteriyor.
Hatırlayabildiğimiz rüyalar arasında çok az tema cinsel rüyalar kadar evrensel olmasına rağmen konuşmaktan kaçındığımız bir konu.
Yakın tarihli bir araştırmada katılımcıların yüzde 95’i hayatlarında cinsel veya erotik rüyalar gördüklerini bildirdi. İlginç bir şekilde, daha sık cinsel birliktelik yaşayan, ilişki doyumu daha yüksek ve cinsel arzusu daha fazla olan kişiler rüyalarında mevcut partnerlerini daha sık görme eğilimindeydi. Daha kısa süreli veya daha az tatmin edici ilişkiler yaşayan kişiler ise eski partnerlerini rüyalarında daha sık görüyordu.
Görünüşe göre bilinçdışımızın da bir “tipi” var. Başka bir ifadeyle, cinsel rüyalar yalnızca beynin ürettiği rastgele görüntüler olmayabilir. İlişkisel, cinsel ve psikolojik olarak nasıl olduğumuza dair bir pencere işlevi görebilirler.
Terapistler Cinsel Rüyalarla Neden İlgilenir?
Popüler kültürün düşündürdüğünden çok daha fazla insan terapi odasında cinsellik hakkında konuşuyor. Buna rüya materyalini önemli kabul eden psikodinamik ve derinlik psikolojisi yönelimli terapiler de dâhil. Bütün bunları modası geçmiş psikanalitik fikirler olarak görmek kolay olabilir. Ancak psikoloji, Freud’un daha spekülatif bazı iddialarının çok ötesine geçti.
Bugün bilinçdışı bir zihinsel yaşamın varlığı psikolojide sıra dışı bir düşünce değildir. Binlerce psikolojik araştırma, bilinçli farkındalığımızın dışında da düşünüp hissedebildiğimizi gösteriyor. Freud’un önemli ölçüde doğru yakaladığı ve modern psikodinamik kuramların da sürdürdüğü düşüncelerden biri, cinsel yaşamımızın önemli bir bölümünün bilinçdışı süreçlerle bağlantılı olduğudur. Bu nedenle cinsel bir rüya, bir bakıma kişinin psikolojik otoportresi gibi işlev görebilir. Bilinçli benliğimizin müdahalesi ve sansürü olmadan zihnimiz bazı meseleleri sessizce işlemeye devam ediyor olabilir.
Carl Jung ise rüyalara daha sembolik bir açıdan yaklaşıyordu. Rüyaları, ruhsallığın farklı alanlarına açılan küçük gizli kapılar gibi görüyor ve cinsel imgeleri Freud’a kıyasla daha az kelimesi kelimesine yorumluyordu. Örneğin rüyada yaşanan bir cinsel birleşme her zaman gerçek hayattaki erotik bir arzuyu temsil etmek zorunda değildir. Jungçu bakış açısından bu, kişinin içerisindeki iki farklı psikolojik yönün birleşmeye veya bütünleşmeye ihtiyaç duymasını sembolize ediyor olabilir. Benzer şekilde mastürbasyonla ilgili bir rüya, kişinin kendini oluşturması ve kendisiyle bütünleşmesi gibi çok daha eski mitolojik temalarla ilişkilendirilebilir; hatta bu sembolizmin izleri Antik Mısır’a kadar götürülebilir.
Jung’un yöntemi bir rüyaya aynı anda farklı açılardan yaklaşmayı önerir. Rüyadaki sembolün kişi için ne ifade ettiği, kişinin güncel yaşam koşulları ve sembolün daha geniş kültürel veya mitolojik anlamları birlikte değerlendirilir. Jung ayrıca analiz sürecindeki kişilerin kendi iç dünyalarıyla devam eden bir diyalog kurmalarını ve rüyalardaki sembollerle aktif bir ilişki geliştirmelerini teşvik ediyordu.
Rüyayı Hemen Açıklamak Yerine Önce Hissetmek
Derinlik psikolojisi, rüyayı hemen açıklayıp bir sonuca bağlamak yerine ona merakla yaklaşmayı önerir. Analize başlamadan önce rüyanın kişide yarattığı deneyimin bütünüyle temas etmek önemlidir:
- Rüyada ne hissettiniz?
- Uyandığınızda hangi duygu kaldı?
- Rüyanın hangi görüntüsü sizi en fazla etkiledi?
- Hangi bölüm sizi rahatsız etti, heyecanlandırdı veya şaşırttı?
Çünkü bazen rüyanın asıl önemli tarafı görüntünün kendisinden çok, kişinin içinde bıraktığı duygusal histir. İç dünyamızda ortaya çıkan bir görüntünün veya deneyimin duygularımızı dönüştürmesine izin vermek, farkında olmadığımız bazı psikolojik tutumları dengelememize yardımcı olabilir. Hatta bazen gerçek hayattaki bir ilişkiye farklı biçimde yaklaşmamızı sağlayabilir.
Psikanalistler ve terapistler yaklaşık bir yüzyıldır klinik çalışmalarında bunun örneklerini gözlemliyorlar: Bazen bir rüya, kişinin uyanık ve rasyonel zihniyle ulaşamadığı bir noktaya ulaşmasına yardımcı olabilir.
Rüyalarla Ne Yapacağını Bilmeyen Bir Kültür
Klinik pratiğimde bazı danışanların rüyalarıyla birlikte kalmakta oldukça zorlandıklarını görüyorum. Bunun nedenlerinden biri, çoğumuzun rüyaların anlamsız olduğuna inanarak yetişmiş olmasıdır.
“Alt tarafı bir rüya.”
Bu düşünce, hayal dünyamızı ve içsel yaşantımızı ciddiye alma konusunda çok az deneyim kazanmamıza neden olabilir. Buna kontrolü, rasyonelliği ve sürekli üretken olmayı öne çıkaran modern Batı kültürünü de eklediğimizde, cinsel içerikli bir rüya önemli bir psikolojik deneyim olmaktan ziyade utanç verici, anlamsız veya zaman kaybı gibi algılanabilir. Ancak cinsel içerikli rüyalar bazen tek bir gecede görülen görüntülerin çok daha ötesine geçebilir.
Klinik deneyimlerde bu rüyaların kişinin uyanık yaşamındaki bazı meseleleri görünür hâle getirebildiği görülmektedir. Bunlar bazen kişinin kendi içindeki farklı yönleri bütünleştirme veya uyum sağlama ihtiyacıyla bağlantılı olabilir. Bazen geçmişte yaşanan cinsel travmaların izlerini taşıyabilir. Bazen de kişinin erken dönem ilişkilerinden gelen ve bugün hâlâ ilişkilerini etkileyen bağlanma örüntülerini yansıtabilir. Bu nedenle cinsel bir rüyaya yargıyla değil merakla yaklaşıldığında, rüya ruhsal dünyamızın dikkatimizi önemli bir noktaya çekme yollarından biri olarak düşünülebilir.
Bu nokta; bağ kurma ihtiyacı, arzu, yas, yaşam enerjisi, geçmişten kalan bir yara veya başka bir yerde ifade alanı bulamamış bir duygu olabilir. Cinsel rüyalar güvenli, cesur ve acele edilmeyen bir ortamda ele alındığında utanç veya mahcubiyet kaynağı olmak yerine kişinin kendisini daha iyi tanımasına ve ilişkilerini daha derinden anlamasına açılan bir kapıya dönüşebilir.
Kaynakça
- https://www.psychologytoday.com/us/blog/navigating-the-serpentine-path/202609/sex-dreams-what-your-unconscious-is-trying-to-tell-you
