“Bu konuyu neden hâlâ uzatıyorsun?”
İlişkilerde belki de en sık duyulan cümlelerden biri budur. Bir taraf için mesele çoktan kapanmıştır; diğer taraf içinse henüz çözüme ulaşmamıştır.
Özellikle kadınların ilişkilerde yaşanan bir problemi tekrar tekrar konuşmak istemesi çoğu zaman “konuyu uzatmak”, “tartışma çıkarmak” ya da “geçmişi sürekli gündeme getirmek” şeklinde yorumlanabilir. Oysa bazen konuşmaya devam etmenin altında çok daha farklı bir ihtiyaç vardır: **Anlaşılmak, anlamlandırmak ve yaşanan şeyi çözüme ulaştırmak.**
Kadın “Konuşalım” der.
Erkek “Yine tartışacağız” diye duyabilir.
Kadın “Beni anlamıyorsun” der.
Erkek “Ne yaparsam yapayım sana yetmiyor” diye anlayabilir.
Kadın “Bu konu benim için hâlâ bitmedi” der.
Erkek “Geçmişi yine önüme getiriyorsun” diye düşünebilir.
Aslında aynı konuşmanın içinde iki farklı ihtiyaç karşı karşıya geliyor olabilir.
## Konuşmak mı, çözmek mi?
İlişkilerde yaşanan her problem tartışmanın sona ermesiyle psikolojik olarak sona ermeyebilir. Bir konu hakkında artık konuşulmuyor olması, o konunun duygusal olarak işlendiği anlamına gelmez.
Bir taraf tartışmanın ardından gündelik hayatına daha kolay dönebilirken diğer taraf zihninde konuşmayı sürdürmeye devam edebilir:
“Bunu neden söyledi?”
“Gerçekten ne demek istedi?”
“Beni anladı mı?”
“Tekrar yaşanır mı?”
“Ben kendimi doğru ifade edebildim mi?”
Psikolojide **ruminasyon**, kişinin olumsuz bir yaşantı, duygu ya da düşünce üzerinde tekrar tekrar zihinsel olarak durmasını ifade eder. Araştırmalar kadınların ortalama olarak ruminasyona erkeklerden biraz daha fazla eğilim gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Ancak bu fark küçüktür; dolayısıyla bunu “bütün kadınlar düşünür, bütün erkekler unutur” şeklinde yorumlamak doğru değildir.
Yine de bu farklılık, bazı ilişkilerde gördüğümüz bir tabloyu anlamamıza yardımcı olabilir:
Gece tartışan bir çift düşünün.
Sabah taraflardan biri kalkar, kahvaltısını yapar ve artık her şeyin normale döndüğünü düşünür. Diğerinin zihninde ise dün geceki konuşma hâlâ devam etmektedir.
Buradaki temel mesele, kimin haklı olduğu değil; **aynı olayın iki insanın zihninde aynı hızda sona ermeyebileceğidir.**
Bu nedenle “Uyuduk, sabah oldu, hâlâ bunu mu konuşacağız?” cümlesi karşı taraf için oldukça anlamsız gelebilir.
Çünkü onun açısından yeni bir gün başlamış olabilir ama eski problem henüz bitmemiştir.
## Biri yaklaştıkça diğeri uzaklaşıyorsa…
Çift ilişkileri üzerine yapılan araştırmalarda bu duruma benzeyen önemli bir iletişim örüntüsü vardır: **talep–geri çekilme (demand–withdraw) döngüsü.**
Bu döngüde partnerlerden biri problemi konuşmak, değişim istemek veya bir çözüme ulaşmak için iletişimi artırırken; diğer partner konuşmadan uzaklaşabilir, sessizleşebilir, savunmaya geçebilir ya da konuyu kapatmaya çalışabilir.
İşte ilişkinin paradoksu tam burada başlar.
Biri uzaklaştığı için diğeri daha fazla konuşur.
Diğeri daha fazla konuştukça öteki daha fazla uzaklaşır.
“Bir şey söyle.”
“Şu an konuşmak istemiyorum.”
“Ama neden konuşmuyorsun?”
“Çünkü sürekli aynı şeyi konuşuyoruz.”
“Çünkü hâlâ çözemedik!”
Bir süre sonra iki taraf da karşısındakinin davranışını problemin kendisi olarak görmeye başlar.
Konuşmak isteyen taraf, “Beni önemsemiyor.” diye düşünürken; geri çekilen taraf, “Ne söylersem söyleyeyim bu tartışma bitmeyecek.” hissine kapılabilir.
Oysa bazen ikisi de ilişkiyi korumaya çalışıyordur; yalnızca bunu tamamen farklı yollarla yapıyordur.
## “Beni dinle” bazen “Beni çöz” demek değildir
İletişimde yapılan önemli hatalardan biri de partnerimizin söylediği kelimelere cevap verirken altında yatan ihtiyacı kaçırmaktır.
Bazen bir kadın yaşadığı bir problemi anlattığında karşısındaki kişiden hemen bir çözüm üretmesini beklemiyor olabilir.
“Şunu yap.”
“Boş ver.”
“Bunu bu kadar düşünme.”
“Takılma böyle şeylere.”
gibi cevaplar mantıklı görünse bile kişinin ihtiyacı o anda çözüm değilse rahatlatıcı olmayabilir.
Çünkü bazen “Beni dinler misin?” cümlesinin altında:
**“Benim yaşadığım şeyi sen de görebiliyor musun?”**
ihtiyacı vardır.
İnsan yalnızca duyulmak değil, anlaşılmak ister.
## Peki kadın gerçekten konuyu mu uzatıyor?
Belki de bu soruyu farklı sormamız gerekiyor:
**Konu uzuyor mu, yoksa çözümsüz mü kalıyor?**
Çünkü çözüme ulaşmış bir mesele ile yalnızca konuşması kesilmiş bir mesele aynı değildir.
“Tamam, kapatalım.” demek bir tartışmayı bitirebilir.
Ama kırgınlığı her zaman bitirmez.
Ertesi gün hiçbir şey olmamış gibi davranmak gerginliği azaltabilir.
Ama kişinin yaşadığı duyguyu ortadan kaldırmayabilir.
Bir ilişkide sürekli aynı konu tekrar tekrar gündeme geliyorsa yalnızca “Neden hâlâ bunu konuşuyoruz?” diye sormak yerine bazen şu soruyu sormak gerekir:
**“Bu konuşmada hâlâ ne eksik kaldı?”**
Bir özür mü?
Bir açıklama mı?
Davranış değişikliği mi?
Güvence mi?
Yoksa yalnızca gerçekten anlaşılmış hissetmek mi?
## Kadınlar başka, erkekler başka bir dil mi konuşuyor?
Aslında mesele bu kadar basit değil.
Araştırmalarda heteroseksüel çiftlerde kadının değişim veya konuşma talep ettiği, erkeğin ise geri çekildiği örüntüye sık rastlanmıştır. Ancak daha sonraki çalışmalar önemli bir noktayı göstermiştir: Bu davranışların yalnızca kadın veya erkek olmaktan kaynaklandığını düşünmek eksik kalmaktadır.
**İlişkide değişimi daha fazla isteyen kişi, konuşmayı daha fazla talep eden taraf hâline gelebilir.**
Yani bugün “Konuşmamız lazım.” diyen kadın olabilir; başka bir ilişkide ya da başka bir konuda aynı cümleyi erkek söyleyebilir.
Bu nedenle sağlıklı iletişimin amacı kadınların ve erkeklerin birbirinden ne kadar farklı olduğunu kanıtlamak değil, partnerlerin birbirlerinin iletişim biçimlerinin arkasındaki ihtiyacı görebilmelerini sağlamaktır.
Belki de kadın “Konuşalım.” dediğinde aslında:
“Aramızdaki şeyi düzeltmek istiyorum.”
diyordur.
Belki erkek “Şu an konuşmak istemiyorum.” dediğinde aslında:
“Bu konuşmanın içinde kendimi çok sıkışmış hissediyorum ve sakinleşmeye ihtiyacım var.”
demeye çalışıyordur.
Biri bunu ilgisizlik, diğeri ise saldırı olarak algıladığında çatışma büyür.
Oysa iki taraf da birbirinin kelimelerinin arkasındaki duyguyu duyabilirse iletişim değişmeye başlar.
Çünkü ilişkilerde mesele her zaman **ne söylediğimiz** değildir.
Bazen asıl mesele, karşımızdaki kişinin **ne duyduğudur.**
Ve belki de iyi bir ilişkinin en önemli becerilerinden biri şudur:
Partnerimizin söylediğine cevap vermeden önce, onun aslında ne anlatmaya çalıştığını anlayabilmek.
