İnsan zihni, doğası gereği anlam arayan bir yapıya sahiptir. Karşılaştığımız olayları açıklamak, geleceği tahmin etmek ve yaşam üzerinde bir kontrol hissi oluşturmak isteriz. Bu nedenle belirsizlik, çoğu insan için yalnızca bilinmez bir durum değil, aynı zamanda psikolojik bir gerilim kaynağıdır. Ne olacağını bilmediğimiz zamanlarda zihnimiz boşlukları doldurmaya çalışır; ihtimaller üretir, senaryolar yazar ve çoğu zaman en olumsuz olasılıklara yönelir. Günlük yaşamda bunun birçok örneğini görmek mümkündür. Gönderdiğimiz bir mesaja cevap gelmediğinde, iş görüşmesinden sonra geri dönüş beklediğimizde ya da önemli bir sınavın sonucunu öğrenmeye çalıştığımızda yalnızca sonucu değil, bekleme sürecini de yönetmek zorunda kalırız. Çoğu zaman bizi yoran şey olayın kendisinden çok, o olay hakkında kesin bir bilgiye sahip olmamaktır. Belirsizlik karşısında duyulan rahatsızlığın temelinde kontrol ihtiyacı bulunur. İnsanlar kontrol edebildikleri durumlarda kendilerini daha güvende hissederler. Ancak yaşamın önemli bir kısmı kontrolümüzün dışındadır. Başkalarının ne düşüneceğini, gelecekte hangi fırsatlarla karşılaşacağımızı ya da verdiğimiz kararların tüm sonuçlarını önceden bilmemiz mümkün değildir. Buna rağmen zihin, kesinlik arayışından kolay kolay vazgeçmez.
Psikoloji literatüründe “belirsizliğe tahammülsüzlük” olarak adlandırılan kavram, bireyin kesin olmayan durumları tehdit edici olarak algılama eğilimini ifade eder. Belirsizliğe tahammülü düşük olan kişiler, gelecekte ortaya çıkabilecek olumsuzlukları önceden tahmin etmeye ve kontrol etmeye daha fazla ihtiyaç duyabilirler. Ancak paradoksal biçimde bu çaba, kişiyi daha fazla düşünmeye, daha fazla senaryo üretmeye ve daha fazla kaygılanmaya sürükleyebilir. Çünkü zihnin aradığı kesinlik çoğu zaman ulaşılabilir değildir. Modern yaşam ise bu ihtiyacı daha da güçlendirmektedir. Birkaç saniye içinde istediğimiz bilgiye ulaşabildiğimiz, siparişlerimizi anlık olarak takip edebildiğimiz ve sürekli geri bildirim aldığımız bir dünyada yaşıyoruz. Bu durum, beklemeye ve bilinmezliğe karşı toleransımızı azaltabiliyor. Her şeyin hızlandığı bir düzende, cevabını hemen alamadığımız sorular daha büyük bir huzursuzluk yaratabiliyor. Oysa psikolojik dayanıklılığın önemli göstergelerinden biri, belirsizliği tamamen ortadan kaldırmak değil, onunla yaşayabilmektir. Çünkü hayatın ilerleyebilmesi için bazen yeterli bilgiye sahip olmadan adım atmak gerekir. Yeni bir işe başlamak, bir ilişkiye güvenmek, farklı bir şehre taşınmak ya da önemli bir karar vermek çoğu zaman belirli ölçüde risk içerir. Eğer yalnızca tüm cevapları bildiğimiz zaman hareket etmeyi beklersek, yaşamın birçok fırsatını kaçırabiliriz.
Belirsizlikle başa çıkabilmek için öncelikle her şeyi kontrol etmenin mümkün olmadığını kabul etmek gerekir. Bu kabul pasif bir teslimiyet anlamına gelmez; aksine enerjimizi değiştirebileceğimiz alanlara yönlendirmemizi sağlar. Sonucu kontrol edemesek bile çabamızı, tutumumuzu ve seçimlerimizi kontrol edebiliriz. Bazen psikolojik rahatlama, kesin cevaplara ulaşmaktan değil, her sorunun hemen cevaplanmak zorunda olmadığını fark etmekten gelir. Belirsizlik çoğu zaman tehdit olarak görülür. Ancak yaşamın en önemli kararları da çoğu zaman belirsizliğin içinden doğar. Yeni bir işe başlamak, bir ilişkiye adım atmak, farklı bir şehirde yeni bir hayat kurmak ya da bir hayalin peşinden gitmek… Bunların hiçbiri tam bir kesinlik sunmaz. Belki de psikolojik olgunluk, geleceği bütünüyle görebilmekten değil; göremediğimiz kısmın varlığını kabul ederek yol alabilmekten geçer. Çünkü insanı geliştiren şey her zaman cevaplar değil, bazen cevaplanmamış sorularla kurduğu ilişkidir.
