Bugünlerde adını sıkça duyduğumuz, ancak etkilerini ruhumuzun derinliklerinde hissettiğimiz o karanlık konudan bahsetmek istiyorum: Gaslighting. Peki, nedir bu kavram?
Hayatın her alanında farklı manipülasyonlarla karşılaşıyoruz; ancak gaslighting, bunlar arasındaki en tehlikeli olanı. Bu yöntem, bir kişinin diğerinin üzerinde adım adım hakimiyet kurması, onun gerçeklik algısını sarsması ve akıl sağlığını sorgulatarak uyguladığı bir tür duygusal istismardır. Mağdur, yavaş yavaş kendi hafızasından ve mantığından şüphe etmeye başlar. Bir bakıma gaslighting; birinin, sizin dünyanızın ışıklarını yavaşça kısarken, size her şeyin hala aynı derecede aydınlık olduğunu iddia etmesidir. İşte bu durum aslında bir nevi zihin oyunları gibidir. Sizi size yabancılaştıran insanlar, zihin oyunlarını kullanmayı yaşantıları haline getirirler.
Kukla Mıyım Ben?
En son ne zaman kendin gibi hareket edebildiğini, duygularını ve düşüncelerini çekinmeden söyleyebildin? Eğer ki herhangi bir baskı hissetmeden karşı tarafa rahatlıkla çekinmeden aktarabiliyorsan kendin olabiliyor ve öz denetimini gerçekleştirebiliyorsundur. Diğer türlü yanlış düşünceler etrafında yönlendirilerek zihin karmaşası yaşıyorsan işte bu noktada bir sıkıntı var demektir. Söylenen her söze başka bir bakış açısıyla yaklaşıp harekete geçmek bir süre sonra bizim kontrolümüz dışında meydana gelen olaylara sebep olabilir. Zihnimizin iplerini başkalarının eline bıraktığımızda, kendi hayat sahnemizde sadece ezberletilen replikleri söyleyen bir oyuncuya dönüşürüz. Oysa gerçek özgürlük, dışarıdan gelen gürültüyü susturup içerideki o cılız ama kararlı sesi duyabilmektir.
Çoğu zaman “uyum sağlama” adı altında kendi doğrularımızdan vazgeçer, başkalarının beklentilerine göre şekil alırız. Ancak bu durum, bir süre sonra ruhun kendi aynasına yabancılaşmasına yol açar. Eğer attığın her adımda “Başkaları ne der?” ya da “Böyle yapmam mı bekleniyor?” sorusu geliyorsa, iplerin nerede olduğunu sorgulama vaktin gelmiş demektir. Kendi hayatının yönetmen koltuğuna oturmak, bazen akıntıya karşı yüzmeyi, bazen de sadece “hayır” diyebilmeyi gerektirir. Bunları hayatında uygulayabiliyorsan hayatının başrolünde sadece sen varsın demektir. Bu sorular ve cevaplar oldukça değerlidir.
Görünmez Bir Kelepçe:
Hayatın içerisinde bazen bazılarımızın elleri kolları bağlıdır. Bir nevi kelepçeyle bağlanmış ve biz istesekte o kelepçeyi açamayız çünkü anahtarlar bizim elimizde değildir. Anahtarlar bizi her türlü davranışıyla etkileyen, yanlış düşüncelerle zihnimizi bulandıran toksik bir insanın elindedir. Böylesine yorgun geçen hayatın içerisinde bir de yanlış insanlara maruz kaldığımızda omuzlarımızda biriken yüklerimiz olur. Zihnimizde bizi olumsuz hissettiren insanlar bu durumdan zevk alırlarken bizler bilinmez bir yolculukta kendimizin kayboluşuna şahit oluruz. Ruhumuzda büyük bir saltanat inşa eden insanları gelin hep birlikte bir tanıyalım.
Manipülatif İfadeler:
Hayatın içerisinde gaslighting yapan insanlar pek çok rol içerisinde karşımıza çıkabilirler. Peki bu insanlar nasıl yaklaşımlarla zihnimizi karıştırır? Hadi gelin hep birlikte bir bakalım.
-
“Şu sıralar fazla alınganlık yapıyorsun.”
-
“Gereksiz yere tepki veriyorsunuz.”
-
“Biz bu olayı yaşamadık, yanlış hatırlıyorsun.”
-
“Senin arkandan çevrendekiler kötü konuşuyor, senin için üzülüyorum.”
-
“Gerçekten iyi olduğunu düşünüyor musun?”
-
“Sende bu aralar anlattıklarımı anlamıyorsun”
Bu tür psikolojik manipülasyon içeren cümleler, kişinin özsaygısını hedef alarak onu savunmasız bırakmayı amaçlar.
Zihninizdeki Zincirleri Kırma Vakti:
Ben mi yanılıyorum yoksa karşımdaki insan mı beni yanıltıyor? Bu soruyu belki ara ara kendimize yönlendiririz. Peki bize bu soruyu sordurtan o insanlar kimlerdir? Yanımıza usulca yaklaşıp herhangi bir durumumuzda bizim zihnimizi karıştıran, yolumuza bir bir taş döken insanlar… Onlar genellikle bizim zayıf noktalarımızı, anlarımızı keşfederler. Örneğin, bir sohbet sırasında tek bir cümleleriyle özgüvenimizi sarsabilirler.
Hayatın için Farkında Ol:
Hayatımızda pek çok olumlu ya da olumsuz durumla karşılaşırız kimi zaman anlık tepkilerle bunları geçiştiririz. Tepkilerimiz geçtiğindeyse olaylara daha objektif bir biçimde yaklaşabiliriz. Böylelikle olaylara bakış açımızı daha açık ve net bir şekilde şekillendirerek kendimizi tanımlayabiliriz. Hayatın hızında hem kendimize yaptığımız yatırımları doğru bir zeminde inşa ederiz, hem de etrafımızdaki insanlarla kurduğumuz ilişkilerde daha fazla farkındalık sahibi oluruz.
Duygusal İstismara Karşı Neler Yapabiliriz?
İlk başta fark edilmesi zor olan gaslighting hayatımıza yavaş yavaş dahil olarak bizleri zehirler. Duygu durumlarımızın kötü birer yansıması olarak davranışlarımızda görebiliriz. Belki aralıklı olur bu durum ama bir süre sonra siz de birtakım düşüncelerin oluşmasına sebebiyet verebilir. Bu yanlış oluşan düşünceler zamanla şüpheye ve hatta gerçeğe dönüşebilir. Yaşanılan kötü durumların fark edilmesi zaman alsa da hayatımıza küçük noktalardan yansımalarını gösterebilir. Bunu fark ettiğimiz an güvende hissettiğimiz kişilerle bu durumu paylaşmalıyız. Bizim objektif olarak bazı kısımlarda zorlandığımız yerleri onlar birebir olarak görebilir ve bizlere yardımcı olabilirler. Onun dışında alanında uzman psikologlardan da destek alarak süreç içerisinde ruhsal sağlığınıza katkıda bulunabilirisiniz.
