Giriş
Her yerde mükemmeliyetçi, düzen takıntısı olan, katı kurallarla hareket eden kişilere rastlamak olasıdır. Bu kişilerle ilişkilerde zorlanabilir, sözcükleri özenle seçerek konuşmak gerekiyormuş gibi hissedebilirsiniz. Hayatının her alanını mükemmel hale getirmeye çalışan bu kişiler belki de bugünkü yazıda bahsedeceğimiz obsesif kompulsif kişilik bozukluğuna sahip olabilirler.
Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu Nedir?
Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu, bireyin aşırı derecede düzenli ve mükemmeliyetçi olması, en küçük ayrıntıya bile büyük önem vermesidir (APA, 2013). Bu bozuklukta kişi, yaptığı işin en ufak ayrıntısının dahi kusursuz olmasını istediğinden işi zamanında bitiremeyebilir (APA, 2013). Çünkü ortaya çıkardığı işin kendisinin belirlediği çıtaya ulaşması gerektiğini düşünür. Bu özellikleri diğer kişilerle iş birliği yapmasına ve görevini devretmesine engel olur (APA, 2013). Kimsenin işleri kendisi gibi yapabileceğine inanmayabilir. Çalıştığı ve yaşadığı alanın düzenini çok fazla önemser.
Çalışma yaşamına çok fazla önem verebilir, bundan dolayı kişilerarası ilişkilerine yeterli zaman ayıramayabilir (APA, 2013). Aynı zamanda kendilerine boş zaman bırakmayabilir. Sosyal çevrelerinde bu kişiler ahlaki değerlere aşırı önem veren, erdemli birisi olmak için yoğun gayret gösteren kişiler olarak öne çıkabilir. Sahip oldukları değerler konusunda esneklik veya değişiklik göstermezler (APA, 2013). Diğerlerinin de kendisi için belirlediği katı kurallar çerçevesinde yaşamaları gerektiğini düşünebilirler. Çevrelerinde inatçı ve kontrolcü birisi olarak tanınabilirler (APA, 2013).
Cimrilik derecesinde para harcama konusunda isteksizdirler (APA, 2013). Para onlar için kötü günler için biriktirilmesi gereken bir şeydir (APA, 2013). Ayrıca eskiyen eşyalarını çöpe atma konusunda isteksizlerdir (APA, 2013).
Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğunun Olası Etkileri Nelerdir?
Karar Vermede Zorluk Yaşama: Obsesif kompulsif kişilik bozukluğunda kişi, karar verme aşamasında dikkate almaya değer olmayan küçük ayrıntıları dahi değerlendirmeye aldığından değerlendirme yapamayıp bir karar alamayabilir (Kocakula ve Altunoğlu, 2018). Detaylarda boğulma durumunu sıklıkla yaşayabilir. Bu özelliklerinden dolayı kuralların ve hiyerarşinin net olduğu ortamlarda çalışmak onlar açısından daha iyi olabilir (Kocakula ve Altunoğlu, 2018).
Kişilerarası İlişkileri Yürütmede Güçlük: Diğer kişilerin duygularını anlamada ve empati yapmada zorluk yaşadıklarından dolayı sosyal ilişkileri sürdürme konusunda zorluk yaşayabilirler (Ergin ve Yalçınkaya Alkar, 2022). Katı ve inatçı tutumları ilişkilerinin güçlüklerle karşılaşmasına yol açabilir.
Güvensiz Bağlanma Stillerinin Gelişimi: Obsesif kompulsif kişilik bozukluğuna sahip kişilerde kaygılı ve kaçıngan bağlanma stillerinin gözlemlenmesi olasıdır (Anlı, Türkoğlu ve Sağır, 2019). Kontrolcü ve katı tutumları ilişki kurmaktan kaçınmalarına ve yakınlık kurdukları kişilerden uzaklaşmalarına yol açabilir. Diğer yandan ilişki kurdukları kişileri kontrol etme isteği gelişebilir.
Diğer Psikolojik Rahatsızlıkların Eşlik Etmesi: Kişilik bozukluklarında depresyon, anksiyete bozuklukları gibi rahatsızlıklar da ikincil olarak ortaya çıkabilir (Ergin ve Yalçınkaya Alkar, 2022). Obsesif kompulsif kişilik bozukluğunda da aynı durum geçerlidir. Bununla birlikte obsesif kompulsif bozukluk da bu kişilik bozukluğuna eşlik edebilir (Türksoy, Tükel ve Özdemir, 2000). Obsesif kompulsif bozuklukta temizlik, saldırganlık, din gibi genellikle bir alanda zorlayıcı düşünceler ve bu düşüncelerden kurtulmak için yapılan davranışlar ön plana çıkar (Türksoy vd. 2000).
Sonuç
Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu, bireyin aşırı derecede kontrolcü, mükemmeliyetçi, katı ve inatçı olma durumu olarak özetlenebilir. Birey her bir ayrıntıya büyük önem verir, yaptığı işte kendi belirlediği standartlara ulaşmak için yoğun çaba sarf eder. Ahlaki değerlere ve erdemli olmaya çok önem verir, çevresindeki kişilerin de aynı şekilde yaşamasını bekleyebilir. Bu bozukluk bireylerin kişilerarası ilişkilerinde zorluklar yaşamasına, çalışmaya çok fazla zaman harcamasına, işlerini zamanında bitirememesine yol açabilir.
Kaynakça
Anlı, İ., Türkoğlu, L. ve Sağır, R. (2019). Bağlanma biçimi, kişilik özellikleri ve obsesif kompulsif kişilik oluşumu arasındaki ilişki. İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Tıp Dergisi , 5 (1), 26-31. https://izlik.org/JA23HZ92FE
APA (2013) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th edition (DSM-5). Washington DC, American Psychiatric Association.
Ergin E, Yalçınkaya Alkar Ö. (2022). C Kümesi Kişilik Bozukluklarında Bilişsel Davranışçı Terapinin Etkililiği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14:185–194.
Kocakula, Ö., & Altunoğlu, A. E. (2018). Obsesif kompulsif kişilik bozukluğunun karar süreçlerine etkisi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(2), 114-131.
Türksoy, N., Tükel, R., & Özdemir, Ö. (2000). Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu olan ve olmayan obsesif kompulsif bozukluk hastalarında klinik özelliklerin karşılaştırılması. Klinik Psikiyatri, 3, 92-8. Psikopatoloji çalışmaları bu ayrımın önemini vurgulamaktadır.
