Neden Bazen Bize İyi Davranan İnsanlardan Şüphe Duyarız?
Bazen bizi yoran, karşımızdaki insanın davranışlarından çok, onun davranışlarının ardında ne olduğunu anlamaya çalışırken kendi içimizde yaşadığımız mücadeledir.
Hayatımızda bazı insanlar vardır. Bize nazik davranırlar, bizi dinlerler, ihtiyaç duyduğumuzda yanımızda olurlar. Aslında onların yanında kendimizi güvende hissetmemiz gerekir. Fakat bazen tam tersi olur. İçimizde tarif etmekte zorlandığımız bir şüphe belirir. “Acaba benden ne istiyor?”, “Bu kadar iyi davranmasının bir nedeni var mı?” ya da “Bir gün mutlaka değişecek mi?” diye düşünmeye başlarız.
Karşımızdaki insan henüz bize zarar vermemiştir ama zihnimiz çoktan olası tehlikeleri araştırmaya başlamıştır.
Peki, neden bazı insanlar kendilerine iyi davranıldığında bile rahatlamakta zorlanır?
Geçmişte Öğrendiklerimiz Bugünkü İlişkilerimizi Etkileyebilir
İnsan, başkalarıyla ilişki kurmayı ve onlara güvenmeyi yaşamı boyunca edindiği deneyimlerle öğrenir. Özellikle çocukluk döneminde bakım veren kişilerle kurulan ilişkiler, ilerleyen yıllarda yakın ilişkilerimizi nasıl değerlendirdiğimizi etkileyebilir.
Örneğin, çocukken sevildiğini hissetmek için sürekli başarılı olmak zorunda kalan birini düşünelim. Hata yaptığında eleştiriliyor, başarılı olduğunda kabul görüyorsa zamanla sevginin kazanılması gereken bir şey olduğuna inanabilir.
Yetişkin olduğunda kendisine hiçbir karşılık beklemeden ilgi gösteren biriyle karşılaşabilir. Ancak bu ilgi ona yabancı gelebilir. Karşısındaki insanın davranışlarını olduğu gibi kabul etmek yerine, arkasında bir beklenti aramaya başlayabilir.
Elbette her insan çocukluk deneyimlerinden aynı şekilde etkilenmez. Geçmişimiz bugünkü ilişkilerimizi anlamamıza yardımcı olabilir ancak gelecekte nasıl davranacağımızı tek başına belirlemez.
İyiliğin Ardında Bir Bedel Aramak
Bazı insanlar için birinden yardım istemek, ilgi görmek ya da bir iyilikle karşılaşmak rahatlatıcı olmaktan çok kaygı verici olabilir.
Daha önce gördükleri iyiliklerin karşılığında bir şey yapmak zorunda kalmış, duygusal olarak borçlu hissettirilmiş ya da kendilerine yapılan iyilikler sonradan bir tartışmada yüzlerine vurulmuş olabilir.
Böyle deneyimler yaşayan biri, zamanla iyiliğin karşılıksız olabileceğine inanmakta zorlanabilir.
Örneğin, zor bir gününüzde sizi arayan bir arkadaşınızı düşünün. Sizi dinliyor, nasıl olduğunuzu soruyor ve yardımcı olmak istiyor. Fakat siz telefonu kapattıktan sonra rahatlamak yerine düşünmeye başlıyorsunuz: “Acaba benden bir şey isteyecek mi?”
Burada önemli olan, şüphe duymanızın mutlaka karşı tarafın kötü niyetli olduğunu göstermemesidir. Bazen geçmişte yaşadığımız hayal kırıklıkları, henüz gerçekleşmemiş durumlara karşı da temkinli davranmamıza neden olabilir.
Ancak bunun tersi de mümkündür. Bazen karşımızdaki insanın davranışlarında gerçekten dikkat etmemiz gereken işaretler bulunabilir. Bu nedenle ne bütün şüphelerimizi gerçek kabul etmeli ne de hissettiklerimizi tamamen görmezden gelmeliyiz.
Her Güzel Şeyin Bir Gün Biteceğini Düşünmek
Bazen bir ilişkinin içinde her şey yolunda giderken bile huzursuz hissederiz. Karşımızdaki insan bize değer verir, söylediklerimizi önemser ve sevgisini davranışlarıyla gösterir. Buna rağmen içimizden bir ses, bir gün bunların sona ereceğini söyler.
Bu düşünce, henüz yaşanmamış bir kaybın üzüntüsünü bugünden yaşamamıza neden olabilir.
Örneğin, partneriniz size sevgiyle yaklaştığında mutlu olmak yerine onun ne zaman uzaklaşacağını düşünmeye başlayabilirsiniz. Bir mesajına geç cevap verdiğinde ya da o gün biraz sessiz olduğunda zihniniz hemen olumsuz ihtimallere yönelebilir.
Oysa bir insanın her zaman aynı enerjide olması mümkün değildir. Bazen yorgun, dalgın ya da kendi sorunlarıyla meşgul olabilir.
Ancak reddedilmekten veya terk edilmekten korkan biri, bu küçük değişiklikleri ilişkinin sona ereceğine dair bir işaret olarak yorumlayabilir. Yakın ilişkilerde yaşanan bu tür kaygılar, kişinin kendisini ve karşısındaki insanı değerlendirme biçimini etkileyebilir.
Böyle durumlarda insan mesafe koyabilir, duygularını gizleyebilir ya da karşısındaki kişiden sürekli güvence bekleyebilir. Fakat sürekli kötü bir şey olacakmış gibi yaşamak, güzel anları olduğu gibi yaşayabilmeyi zorlaştırabilir.
Güvenmek, Kendimizi Savunmasız Bırakmak mıdır?
Güvenmek, karşımızdaki insanın bize asla zarar vermeyeceğinden emin olmak değildir. Çünkü hiçbir ilişki için böyle bir garanti veremeyiz.
Güvenmek, bir insanı zaman içinde tanımaya, davranışlarını gözlemlemeye ve söyledikleriyle yaptıkları arasındaki tutarlılığı değerlendirmeye izin vermektir.
Bunun için kendimizi hemen açmak, bütün sırlarımızı paylaşmak ya da sınırlarımızdan vazgeçmek zorunda değiliz. Güven, zamanla gelişebilen bir süreçtir.
Burada kendimize şu soruyu sorabiliriz: “Şu anda şüphelenmeme neden olan şey, bu insanın gerçekten yaptığı bir davranış mı, yoksa daha önce yaşadığım bir olayın bende bıraktığı korku mu?”
Bu sorunun cevabını hemen bulamayabiliriz. Ancak durup düşünmek, yaşadığımız olaylarla onlara yüklediğimiz anlamları birbirinden ayırmamıza yardımcı olabilir.
Öte yandan, içimizdeki her şüpheyi geçmişin bir yansıması olarak değerlendirmek de doğru değildir. Karşımızdaki kişinin tutarsız davranışları, sınırlarımızı ihlal etmesi veya söyledikleriyle yaptıklarının uyuşmaması gerçekten dikkat etmemiz gereken işaretler olabilir.
Kendimizi anlamaya çalışırken gerçekleri görmezden gelmemeli, aynı zamanda geçmişin korkularıyla bugünü değerlendirmemeye de özen göstermeliyiz.
Kendimize Güvenmeyi Yeniden Öğrenmek
Bize iyi davranan insanlardan şüphe duyduğumuzda kendimizi suçlamak yerine, bu duygunun neyle ilişkili olabileceğini anlamaya çalışabiliriz.
Belki daha önce çok güvendik ve incindik. Belki sevgiyi hak etmek için sürekli çabalamamız gerektiğini öğrendik. Belki de birine bağlandığımızda kendimizi kaybetmekten korkuyoruz.
Her birinin arkasında farklı bir yaşantı olabilir. Bu nedenle kendimizi başkalarıyla kıyaslamak ya da hemen bir neden bulmaya çalışmak yerine kendi deneyimlerimizi anlamaya zaman ayırabiliriz.
Kendimize zaman tanımak, sınırlarımızı korumak ve insanları davranışlarına göre değerlendirmek bu süreçte önemlidir. Güven duygusunu geliştirmek bazen sabır, bazen de geçmiş deneyimlerimizi daha yakından anlamak için profesyonel destek almayı gerektirebilir.
Unutmamamız gereken bir şey var: Geçmişte yaşadığımız hayal kırıklıkları bizim suçumuz olmayabilir. Ancak bunların bugünkü ilişkilerimizi nasıl etkilediğini fark etmek, kendimiz için atabileceğimiz değerli bir adımdır.
Sonuç olarak, bazen karşımızdaki insana güvenmekte zorlanmamızın nedenlerinden biri geçmiş deneyimlerimiz olabilir. Ancak geçmişimiz, gelecekte kuracağımız bütün ilişkilerin nasıl olacağını belirlemek zorunda değildir.
Belki de kendimize sormamız gereken asıl soru şudur:
Bana iyi davranan bir insandan neden şüphe duyuyorum? Gerçekten gördüğüm bir işaretten mi korkuyorum, yoksa bir zamanlar yaşadığım bir acının yeniden yaşanmasından mı?
Bu soruya vereceğimiz cevap, başkalarını daha iyi tanımaktan önce kendimizi anlamaya açılan bir kapı olabilir.
Kaynakça
- Kaynakça
- 1. Simpson, J. A., & Rholes, W. S. (2017). Adult attachment, stress, and romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 19–24.
- 2. Collins, W. A., Simpson, J. A., Tran, S., & Haydon, K. C. (2007). Attachment and the experience and expression of emotion in romantic relationships: A developmental perspective. Journal of Personality and Social Psychology, 92(2), 355–367.
- 3. Rodriguez, L. M., Coy, A., & Hadden, B. W. (2021). The attachment dynamic: Dyadic patterns of anxiety and avoidance in relationship functioning. Journal of Social and Personal Relationships, 38(3), 971–994.
