İnsan Neden Vazgeçmez? Psikolojik Sermayenin Gücü Aynı zorluklarda yaşayan iki insan düşünün, bir kişi hayatının sonu olarak düşünürken diğer birey aynı deneyimi bir fırsata dönüştürebilmektedir. Peki bu farkın temeli nedir?
Son yıllarda öne çıkan psikolojik sermaye kavramı ortaya çıkarak farklı bir bakış açısı oluşturmaktadır (Keleş, 2011). Bireyin en değerli sermayesi yalnızca sahip olduğu bilgi, eğitim ve deneyim değil, kendine güvenebilme, umut edebilme, zorluklar karşısında yaşadığı dayanıklık kapasitesini de oluşturmaktadır. Literatürde yapılan araştırmalar ise psikolojik sermayesi yüksek olan bireylerin hedeflerine ulaşma konusunda kararlı olduklarını ve önlerine çıkan engeller karşısında direnç gösterdikleri, belirsizlikler ile çözüm üretme konusunda başarılı oldukları tespit edilmiştir (Çetin & Varoğlu, 2015).
Psikolojik sermayenin faydalarına bakıldığında bireyin sadece zor dönemlerinde atlatmasına yardımcı olan bir etken değil, her alanda daha sağlıklı, üretken ve dengeli bir tutum sergilemesine katkı sağlamasına da sebep olmaktadır. Psikolojik dayanıklıkları ise stres ve beklenmedik yaşam olaylarında kendilerini yeniden toplamlarını sağlamaktadır. Bu alanda da bireyler özüm üretmeye çalışırken, motivasyonlarını yüksek tutarak psikolojik dayanıklılığa yol açmış olurlar (Kaya ve ark.,2014).
Psikolojik sermayenin temeli belirli kavramlardan oluşmaktadır. Öz yeterlilik bireyin yapabileceğine ve işe karşı başarabileceğine inanmasıdır. Umut oluşturma kişi hedef belirleyip hedef üzerinde belirli alternatifler oluşturulması gerekmektedir (Akdemir & Açan, 2017).
İyimserlik başarıları ve kendi çabasına karşı bireyin başarısızlıkları da görebilmesidir. Son olarak psikolojik dayanıklılık birey yaşamış olduğu zorluklar sonrası tekrar ayağa kalmasıdır (Süral Özer ve ark., 2013). Psikolojik Sermaye Nasıl Oluşur?
Bireyin kendine güvenmesi özgüven oluşturması yaşadığı başarılardan kendi ile gurur duymasıdır. Günlük hedefler oluşturarak, kitap okumak, yürüyüş yapmak veya ertelediği bir işi tamamlamak psikolojik sermayenin temellerini oluşturabilmektedir. Başarılarınızı küçümsememek bunları görünür hale getirmeyi hedeflemek gerekmektedir (Yalçın, 2019).
Önemli olan hedefe değil, sürece odaklanılması; bireyin kendisine hedefim nedir, kimden destek alabilirim gibi psikolojik olarak bireyin kendisini destelemesi süreçte kolaylaştırmaktadır. Zorluklardan ders çıkarılması ne öğrendim, neyi farklı yapabilirim bu yaklaşımda dayanıklılığı geliştirmedir (Büyükgöze & Kavak, 2017). Sosyal ilişkiler kurmak, network oluşturmak, yardım istemekten çekinmemek, başkalarına destek olmak psikolojik dayanıklılığı artırmaktadır.
Fiziksel sağlığa dikkat edilmesi, uyku süreci, düzenli fiziksel aktivitelerin yapılması, stres yönetimi yapılması gerekmektedir (Çelik ve ark., 2015). Yapılan araştırmalar bu faktörlerin gelişmesinde iş performansının, yaşam doyumunu ve akademik başarıyı ve stresle başa çıkma stratejisini artırdığı göstermektedir (Taş & Alparslan, 2020). Psikolojik Sermayenin Bireysel Yaşama Etkileri Nelerdir?
Birçok alanda etkileri bulunmaktadır; bireyin iş ve okul çevresinde performansı artırması, tükenmişliği azaltması, öğretme motivasyonu gibi… etkileri ve daha fazlası bulunmaktadır. Psikolojik ve ruh sağlığı alanında ise bireyde depresyona karşı koruyucu model oluşturması, tükenmişliği önlenmesi ve iyi oluşu desteklemesi de etkili olmaktadır (Erdoğan & İraz, 2019).
Psikolojik sermayenin geliştirilmesine yönelik programlar ise psikoeğitim oluşturulması, mentörlük desteğinin verilmesi, mindfulness uygulanması ve pozitif psikoloji temelli çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Kaynakça
- Çelik, M., Turunç, Ö., & Bilgin, N. (2015). Çalişanlarin örgütsel adalet algilarinin psikolojik sermaye üzerine etkisi: çalişanlarin iyilik halinin düzenleyici rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(4), 559-585.
- Büyükgöze, H., & Kavak, Y. (2017). Algılanan örgütsel destek ve pozitif psikolojik sermaye ilişkisi: Lise öğretmenleri örnekleminde bir inceleme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(1), 1-32.
- Yalçın, Ö. Ü. S. (2019). Öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeylerinin incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 13-26.
- Süral Özer, P., Topaloğlu, T., & Timurcanday Özmen, Ö. N. (2013). Destekleyici Örgüt İkliminin, Psikolojik Sermaye ile İş Doyumu İlişkisinde Düzenleyici Etkisi. Ege Academic Review, 13(4).
- Kaya, A., Balay, R., & Demirci, Z. (2014). ORTAÖĞRETİMDE GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN PSİKOLOJİK SERMAYE DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ ŞANLIURFA ÖRNEĞİ. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(48), 47-68.
- Keleş, H. N. (2011). Pozitif psikolojik sermaye: tanimi, bileşenleri ve örgüt yönetimine etkileri. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 343-350.
- Çetin, F., & Varoğlu, A. K. (2015). Psikolojik sermaye, performans, ayrılma niyeti ve iş tatmini etkileşimi: Cinsiyetin düzenleyici rolü. İş ve İnsan Dergisi, 2(2), 105-113.
- Akdemir, B., & Açan, A. M. (2017). Psikolojik sermaye ve iş tatmini ilişkisini belirlemeye yönelik bir araştırma. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 8(2), 57-79.
- Taş, M. A., & Alparslan, A. M. (2020). Kültürel değerler, psikolojik sermaye ve kariyer uyum yeteneği ilişkisine dair bir saha araştırması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(Özel Sayı), 417-440.
- Erdoğan, P., & İraz, R. (2019). Örgütsel vatandaşlık, örgütsel sinizm ve tükenmişliğe pozitif psikolojik sermaye etkisi. Eğitim Yayınevi.
