Günümüzde bireylerin başarı için yaptıkları şeyler, yalnızca kariyer hayatlarına değil, günlük yaşamlarına da etki etmeye başlamıştır. Kişilerin boş zamanları, sosyal hayatları ve hobileri de CV’ye yazılabilecek ölçütlerle değerlendirilmeye başlanmıştır. Artık bir kulübe katılmak, gönüllülük yapmak, sertifika almak, staja girmek ya da bir etkinliğe katılmak, kişinin kendisini ve öğrenmek istediği alanı tanımasına yardımcı olmak amacıyla yapılmamaktadır. Tüm bunlar, kanıtlanabilir ve somut bir başarı maddesine dönüşmektedir. Öğrencilerin başarılı olmak istemesi anlaşılabilir bir durumdur. Ancak her deneyimi yalnızca kariyere katkısı üzerinden değerlendirmek, insanları daha üretken ama daha mutsuz bireylere dönüştürebilir. Deneyimleri meraka ve anlama göre değil de sergilenebilir bir başarı alanına dönüştürmek, kişinin kendilik değerini dış onaya bağlayabilir. Modern başarı kültürü, insanı sürekli kendini geliştirmek zorunda bırakmakta ve bu durum hayatın doğal anlamını değiştirmektedir.
Günümüzde başarı, içsel tatminden çok görünür olmaya bağlıdır. Kazanılan beceriler ve bilgiler, kabul görme ihtiyacıyla birlikte gelişmektedir. Kariyer için yapılan etkinliklerde, kişinin ne hissettiği ve ne öğrendiği göz ardı edilip etkinliğin popülerliği öne çıkarılmaktadır. Görünürlük arzusu arttıkça birey, kendi ilgilerini ve ihtiyaçlarını ikinci plana atarak başkalarının beklentilerine uygun bir başarı kimliği inşa etmeye çalışır. Bireyler, beklentilerle ve kendi kimlikleriyle yarışır. Bir yandan kabul görmek isterken, diğer yandan da içsel motivasyonlarını korumak isterler. Bu onay ihtiyacı nedeniyle kişiler, kendilerini değerlendirmek için başkalarıyla karşılaştırma yapar. Sosyal medya, bu görünürlük için önemli bir araçtır ve rekabetçi ortamı besler. Birinin sürekli sertifika paylaşması, başka birinde “Ben hiçbir şey yapmıyorum.” duygusu yaratabilir. Kişi, başkalarının yalnızca sonuçlarını görür; onların başarısızlıklarını, kaygılarını ve belirsizliklerini göz ardı eder. Sonuç olarak kişi, kendini yetersiz görmeye başlar ve başarı kaygısıyla hayatına yön vermeye çalışır. Başarılı olmak için edinilen deneyimler üretkenliği artırır. Ancak bu deneyimler, sürekli karşılaştırma ve yetersizlik duygusuyla birleştiğinde performans kaygısına dönüşebilir. Kişi sadece başarılı olmak istemez; başarılı görünmek ve onaylanmak ister. Performans kaygısı, deneyimlerin özgürce ve içsel bir motivasyonla yapılmasını engeller. Bu nedenle kişi, hata yapmayı öğrenmenin doğal bir parçası olarak değil, yetersizliğinin kanıtı olarak görmeye başlayabilir.
İnsan, yaptığı şeyleri gerçekten istediği için değil, başarıya dönüştürmek için yaptığında, zamanla içsel motivasyonunu ve yaşam anlamını kaybedebilir. Yapılan eylemler, öznel anlamını yitirir ve dışsal motivasyona bağlı hâle gelir. Ancak kişinin hayatı kariyerinden ibaret değildir. Hobileri, sosyal ilişkileri ve boş zamanları vardır. CV odaklı yaşamla birlikte kişi, ona iyi gelen şeyleri yapmaktan vazgeçebilir. Çünkü artık amaç keyiften çok kabuldür. Kişinin sahip olduğu kimlik ve içsel değerler de bundan etkilenir. Bu durumda kimlik, kişinin iç dünyasından değil, dışarıdan görünen başarılarından kurulmaya başlar. Kişi, kendini sadece bir şey başardığında değerli hissetmeye başlarsa, değeri koşullu hâle gelir. Koşullu değer, bireye yoğun bir yetersizlik ve değersizlik hissi yaratabilir. Kişinin kendi isteğiyle yaptığı seçimler, birer gereklilik olarak görünmeye başlar. Yani kişi dışarıdan aktif, başarılı ve üretken görünse bile içeride kontrol hissinin azaldığını hissedebilir. Verilen kararlar dışsal beklentilere göre şekillenir. Birey, hayatı üzerinde özgürce karar verdiği duygusunu kaybedebilir. Sonuç olarak, dışarıdan dolu görünen bir hayat, içsel olarak anlamını kaybetmeye başlar. Kişinin içsel huzuru ile görünür olma isteği arasında bir çatışma oluşabilir. Bu durumda kişinin hayatı başarılı görünür ama içeriden kendisine aitmiş gibi hissettirmez.
Birey, etkinlik, sertifika ve staj peşinde koşarken zihinsel ve bedensel olarak tükenmiş hissedebilir. Tükenmişlik, sadece çok yorulmak değildir; kişinin yaptığı şeylere karşı isteğini kaybetmesi, başarılarından doyum alamaması ve sürekli üretmek zorundaymış gibi hissetmesiyle ortaya çıkan psikolojik bir yıpranma hâlidir. Dinlenmek bile suçluluk yaratır. Çünkü kişi, boş zamanı iyi değerlendirmediğini düşünür. Buradaki “iyi” tanımı önemlidir. Bireyler, boş zamanı değersiz görür ve üretken olmak zorundaymış gibi hissederler. Oysa dinlenmek; kişinin kaybettiği enerjiyi, motivasyonu ve anlam duygusunu yeniden toparlamasına yardımcı olur. Başarılar, anlam odaklı değil de görünürlük odaklı olduğu için tatmin sağlanamaz. Birey, sürekli yeni hedefler peşinde koşar; bu da psikolojik olarak bitmeyen bir yorgunluk döngüsü oluşturur. Kişilerin hayatı, başarı üretmeye indirgenirse hayattan aldıkları keyif, içsel değer duyguları ve anlamlı bağ kurma kapasiteleri azalır. Bu yüzden hayat, yalnızca CV’ye eklenecek başarılarla değil; kişiye kendini hatırlatan, iyi gelen ve içten anlam taşıyan deneyimlerle de değer kazanır.
