Ne yaparsanız yapın yetersiz olduğunu düşünüyor, sürekli daha iyisini yapmanız gerektiğini hissediyor olabilirsiniz. Kendinize koyduğunuz hedefler çoğu zaman ulaşılması zor hedefler olabilir. Hedefe ulaştığınızda ise kısa süreli bir rahatlama yaşayıp hemen ardından yeni bir eksiklik hissi ortaya çıkabilir. Sürekli stresli, gergin ve baskı altında hissetmek de bu durumun bir parçası olabilir. Tüm bunlar yüksek standartlar şeması ile ilişkili olabilir.
Yüksek Standartlar Şeması Nasıl Görünür?
Bu şemaya sahip kişiler genellikle stresli ve gergin olabilir. Rahatlamak, dinlenmek ya da şu anda kalmak kolay olmaz. İşlerinden memnun olmaları genellikle mümkün olmaz. İş, verimlilik ve başarı çok daha önceliklidir. Kişilerin kendilerine koyduğu hedefler genellikle ulaşılması mümkün olmayan hedeflerdir. Bir iş başarıldığında daha iyisi olabileceği düşünülerek hiçbir zaman yeterli gelmez. Daha iyisi sesi genellikle hep devam eder ve yetersizlik hissine neden olur. Bazen şema sesleri çevremizdeki kişilere de yönelebilir. Kişinin kendisi için belirlediği standartlar, çevresindeki kişilere dair beklentisini de şekillendirebilir. Bu şema, ilişkilerde katı beklentilerin olmasına ve diğer insanlardan spesifik davranışların görülme beklentisine neden olabilir. Eğer çevresindeki kişiler bu standartlara uymazsa, eleştirel bir yaklaşım sergileyebilir. Buna yoğun bir öfke duygusu da eklenebilir. Bu durum, ilişkileri de etkileyebilir. İlişkide başarılı olmaya dair net düşünceler olabilir. Başarı ve işe dair konular çok daha öncelikli hale gelebilir ve bu nedenle ilişkiler sürekli geri planda kalabilir. Bu şema sesi yüksek olduğunda genel bir kaygı hali hakim olabilir. Hedefe ulaşıldığında anlık olarak rahatlama hissi gelse de bu his çok kısa sürer. Sonrasında bu başarı da tatmin edici olmaz ve sonraki hedefe ya da daha iyisine odaklanılır. Boş zaman ve keyif odaklı aktiviteler olmaması gereken zamanlar olarak görülebilir ve rahatsız hissettirebilir.
Yüksek Standartlar Şeması Nasıl Gelişir?
Yüksek standartlar şemasının oluşma nedenlerinden birisi koşullu kabul ve sevgidir. Başarıyla ya da iyi bir performans gösterilmesi sonucunda kabul edildiğinin düşünülmesi ve genel olarak bununla ilişkili olarak sevgi gösterilmesiyle yüksek standartlar şeması oluşabilir. Kabul ve sevgi alabilmek için kişiler sürekli olarak başarılı olmaya çalışabilir ya da daha iyisi için çabalayabilir. Bir diğer oluşum nedeni, hataların kabul edilebilir olmamasıdır. Yanlışlar, hatalar ya da eksiklikler eleştirilirse ve sonucunda olumsuzlukla karşılaşılırsa, bundan kaçınmak için yüksek standartlar şeması oluşabilir. Daha çok zamanı verimli geçirmenin ve başarının öne çıktığı bir evde büyümek, oyun, boş zaman ve eğlencenin olmaması gerektiğinin öğrenildiği bir ortama dönüşebilir. Bu durum da daha başarı ve performans odaklı olmayı getirebilir. Çevreden gelen yüksek beklentiler, kişinin kendisinde içselleşerek kendi beklentisini yükseltmesine neden olabilir.
Yüksek Standartlar Şemasıyla Nasıl Baş Ediyorsunuz?
Bir şema geliştiğinde bu şemayla bir şekilde baş etmeye de çalışırız. Bu baş etme şekillerinden birisi teslim modudur. Şemaya uyacak şekilde baş etme yaklaşımlarını içerir. Sürekli gelen daha iyisi sesine katılarak zorlamaya devam ediyor olmak gerektiğini düşünmek, boşa zaman geçirmek olarak görülenlerden uzak durmak bu moda örnek olarak gösterilebilir. Bir diğer baş etme yolu kaçınmadır. Eğer herhangi bir işi bitirmezseniz hem sonucu olmaz hem de eleştirilemez. Sürekli erteleme hali olarak yaşanabilir. Aşırı telafi yolunda ise tam tersi davranışlar görülebilir. Bütün standartlar bırakılabilir, eleştiriler daha çok diğer kişilere yöneltilebilir.
Yüksek Standartlar Şeması Nasıl Değişir?
Yüksek standartlar şemasının daha iyisi ve yüksek beklentili sesi kişi için normalleşmiştir. Öncelikle bu beklentilerin ulaşılması mümkün olmayan beklentiler olduğunun belirlenmesi gerekir. Bunların yerine adım adım ulaşılabilir ve gerçekçi hedefler geçirilir. Bunlara eşlik eden eleştirel seslerin de düzenlenmesi gerekir. Yüksek beklentinin nasıl oluştuğunun ve ne anlama geldiğinin anlaşılması da önemlidir. Bu şekilde örüntüleri anlamlandırmak ve düzenlemek kolaylaşır. Hataların kabul edilebilir olacağını görmek gereklidir. Kişi kendisine daha anlayışlı yaklaşmasını öğrenmelidir.
Yüksek standartlar şeması ne kadar başarı odaklı olmak olarak görünse de aslında bu durumun yoğun yaşanması kaynaklı olarak hayatı zorlaştırır ve aslında başarıdan uzaklaştırabilir. Bu şemanın sesi olmadan başarılı olunmayacağı düşünüldüğü için düzenlenmesinde zorluk yaşanabilir ama bu şemanın etkisi olan anlar incelendiğinde aslında gerçekten de faydası olmadığı ve sorunlara neden olduğu görülebilir. Sürekli yetersizlik hissini öne çıkardığı için kişinin kendine bakış açısını da olumsuz etkiler. Bu nedenle bu şemanın düzenlenmesi, kişinin hem kendisine bakışını hem de yaşam kalitesini olumlu yönde değiştirebilir.
