Geçenlerde Erzurum’da bir eğitime katıldım. Hiç bilmediğim bir şehir, hava -2 derece, hiç tanımadığım 200’e yakın insan ve beş gün. Yanıma okuduğum kitabımı ve tabletimi şarj aletiyle birlikte aldım. Eğitim bitince akşam saatlerinde boş kalacağımdan, sıkılacağımdan emin olarak ve önlemler almaya çalışıyorum. Eğitim bitip döndüğümde tabletimin şarjı hala %90 olarak duruyor ve kitabımdan bir sayfa ilerleyememiştim. Neden mi? İletişimin yenilmez gücü!
Rahmetli Doğan Cüceloğlu diyor ki “Bir insanı onurlandırmak ona ‘Merhaba’ demekle başlar. Bu ifade karşıdaki kişinin varlığını kabul etmek, ona değer vermek ve samimi bir iletişimin temelini atmak anlamına gelir. Yani bir “merhaba” ile karşı tarafa seni önemsiyorum, benim için kıymetlisin ve varlığını kabul ediyorum demek mümkün. İletişim bu kadar ufak bir kelimeyle bile bu kadar anlamla başlatılabiliyorsa, sürdürmek daha kolaydır. Eğitimde herkes bir merhaba avcısıydı. Hiç tanışmayan insanlar birbiri ile muhabbetler kurmak için an kovalıyor, her muhabbeti güzelleştiriyor ve çoğaltıyordu. Yadsınamaz bulaşıcı bir iletişim tutkusu vardı. 9-16 saatlerinde süren eğitim biter bitmez hepimiz yeni arkadaşımızla ve onun yanındaki yeni arkadaşımızla ve yeni tanışacağımız arkadaşlarımızla muhabbete başlıyor; işten, aileden, yemekten, mevsimden, burçlardan konuşarak doyum olmaz akşamların tadını çıkarıyorduk.
Son akşam yeni ve kalabalık arkadaş grubumla otele döndüğümüzde 2 kişiyi fark ettim. Günlerdir ‘merhaba’ demediğim birileri de kalmış. İzin isteyerek yanlarına oturdum ve muhabbete başladık. Cümleye çok şaşkın olduklarını söyleyerek başladılar. Buradaki herkesin önceden tanışıyor sandıklarından, çekimser kaldıklarından. Ben tüm çoğalmış sosyal güdülerimle onları da merhaba avına çıkardım. Birkaç saat sohbet ettik. Yanlarından ayrılırken yarın eğitimde sizden merhaba beklerim diye vedalaştığım 2 yeni arkadaşım, ertesi gün yeni arkadaşlarıyla sohbet ederken gülümseyerek bana el salladılar.
İletişimin Gücü ve Yapıtaşları
İnsan sosyal bir varlıktır. İletişim ise sosyalliğin yapıtaşı. Duyguları, düşünceleri aktarmanın aracı. Beyin sürekli bir anlam üretme ihtiyacı duyar ve bu ihtiyacı karşılamanın yolu da yine iletişim ve araçlar ile mümkündür. Bu aracın nasıl kullanıldığı keşfedildiğinde hayat kolaylaşır. Keşfedelim… İletişimin bir sınıflaması olmasa da ilk akla gelen türleri: Sözlü iletişim, sözsüz iletişim, yazılı iletişim, görsel iletişimdir. En yaygın kullandığımız ‘sözlü iletişimde’ sözcükler ne kadar yer tutar? % 10. Nasıl diye soracak olursanız şu oranlara bir bakmanızı isterim.
-
Beden Dili: %60
-
Ses Tonu: %30
-
Kelimeler: %10
Tekrar tekrar okuyunuz. Bu demek oluyor ki sözlü iletişimde bile söylediğimiz şey, söyleme şeklimizin çok daha gerisinde…
Psikolojik Açıdan İletişim Türleri
İletişim türlerine biraz daha psikolojik açıdan bakacak olursak: Açık (doğrudan) iletişim, Dolaylı iletişim, Pasif iletişim, Agresif iletişim, Pasif-agresif iletişim, atılgan iletişimdir. Nispeten en çok tercih edilen, dolaylı iletişimdir. İnsanlar çoğu zaman duygusunu ve ihtiyacını net söylemek yerine ima eder. Kırgınlıklar, beklentiler, öfke gibi duygu ve düşünceler reddedilme korkusu, çatışma ya da ayıp olur düşüncesi ile bastırılarak her an patlamaya hazır bir bombaya dönüşene kadar yok sayılır.
Psikolojide şu çok net görülür: İletişim problemlerinin büyük kısmı insanların ne hissettiğini bilmemesinden değil, bildiğini açık söyleyememesinden kaynaklanıyor. Bu yüzden asıl ihtiyaç olan iletişim türü: atılgan iletişimdir. Yaygın olmasa da öğrenilmesi gereken bu iletişim biçimi; duyguları net ifade ederek, karşı tarafı suçlamayarak ve sınır koyarak oluşur. Bunu yaparken başrol sözcükler değildir, destekleri ve etkilerinin yüzdelik oranlarını artık biliyorsunuz. Yine bu problemleri aşmaya yardımcı en pratik 3 seçenek ise:
-
Aktif dinleme
-
Yansıtma
-
Net ifade
Araştırmaların çoğu insanların çoğunun dinlerken aslında cevap hazırladığını söylüyor. Aktif dinleme gerçekten anlamaya odaklanmaktır. Bunu yapmaya çalışırken dikkatiniz dağılıyorsa karşınızdaki kişinin tam göz bebeklerinin içine bakın. Yansıtma, terapilerde kullanılan başlıca tekniktir. Söylenen cümleye katılmıyor olsanız bile “Şunu söylemek istiyorsun…” gibi yansıtıcı cümleler karşı tarafa anlaşıldığını hissettirir ve o da sizi anlamak, aynı karşılığı verebilmek için daha fazla çaba gösterir. Net ifade, kalp kırıcı keskinliği işaret etmez. Evetleriniz ve hayırlarınız olabilir, bu sizin en doğal hakkınızdır fakat bunu söylüyor musunuz yoksa fark edilmesini mi bekliyorsunuz? Ya da… Nasıl söylüyorsunuz?
Belki de iletişimde zorlandığınız nokta, iletişim kurduğunu sanıyor ve üstüne anlaşılmadığınızı düşünerek öfkeyle kendinize dönmenizdir. Çünkü insan çoğu zaman konuşur, duymaz. Anlatır, aynı zamanda saklar. Bir dahaki konuşmanızda kendinize şunu sorun: “Gerçekten anlatıyor muyum, yoksa anlaşılmayı mı bekliyorum?” İletişimin, kurabileceğimiz birçok yolu vardır. Ve sanılanın aksine hiç de karmaşık değildir.
Dün Erzurum’da tanıştığım merhaba avcıları olan arkadaşlarımdan biriyle telefonda konuştuk. “Sesini duyunca bir Erzurum’a gittim geldim” dedi. Ve bu da, iletişimin uzakları yakın etmek, geçmişe özlemi dindirmek gibi hünerlerinin bir kanıtıdır.
Şuradan başlayabiliriz, işinize ya da sosyal yaşamınıza göre yarın için kendinize hedef koyun: En az 10 kişiye “merhaba” demek.
Merhabalar…
