“Terör” kelimesi, Latince terrere (korkutmak, dehşete düşürmek) fiilinden türemiştir. İlk olarak 18. yüzyılda Fransız Devrimi sırasında (1793–1794) “La Terreur” yani “Terör Dönemi” olarak bilinen süreç sırasında devrim karşıtlarını sindirmek için uygulanan kitlesel şiddetler, infazlar, işkenceler vb. gibi çeşitli korku politikalarını tanımlamak için literatüre girmiştir.
Devamında ‘’terörizm (terrorism)’’ kelimesi İngilizce sözlüklere 1798’de girmiş olup, “politik bir araç olarak sistematik terör kullanımı” anlamına gelmiştir. İlerleyen süreçte ise 1870’lerde Rus radikal hareketler (“terrorist” tanımlamasını kullanan hareketler gibi) modern anlamda terörizmin devlet dışı aktörler tarafından politik amaçlı şiddet olarak kullanılmasını başlatmış ve böylece 19. yüzyıldan itibaren “Terörizm” kavramı, devlet dışı aktörlerin de (örneğin anarşist gruplar) siyasi amaçla şiddet kullanmasını tanımlamaya başlanmıştır.
Çocukların savaşlarda ve çatışmalarda kullanılması binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. Öyle ki tarih öncesi dönemden tutun, ortaçağ ve antik dönemlerde küçük çocukların yardımcı rollerde (silah, bayrak taşıyıcı, haberci, donanmada tayfa vb.), ergenlerin ise eğitilip aktif savaşçı rollerinde yer aldığı bilinmektedir.
Modern terör örgütleri ve organize suç yapılarında özellikle çocukların “sistematik kullanım” ve “örgütsel strateji” boyutunda kullanılmaya başlanması ise 19. yüzyıl sonlarında başlamıştır. Özellikle I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşları sırasında bazı çocukların silah altına alındığı ve yeraltı direniş hareketlerinde görev aldığı belgelenmiştir.
Örneğin Sierra Leone İç Savaşı (1991–2002) sırasında RUF (Revolutionary United Front-Devrimci Birleşik Cephe), çoğu 8–10 yaş arasındaki 10,000’den fazla çocuğu ayrı bir birlik olarak hazırlayıp (Small Boys Unit-Küçük Erkekler Birimi) asker olarak kullanmıştır. Günümüzde ise hala ne yazık ki Ortadoğu ve Afrika’da çeşitli terör örgütleri (ör. PKK, PYD, El Kaide bağlantılı gruplar, Boko Haram, Lord’s Resistance Army…) özellikle çocukları kullanmaktadır.
Çocukların bu örgütlere nasıl dahil olduğunu öğrenmek için tıklayınız
Peki Neden Özellikle Çocukları Kullanıyorlar?
-
Manipüle ve Yönlendirme Kolaylığı: Çocuklar hemen her boyutta daha korumasız ve yönlendirmeye açıktır. Bu hususta ödülle, cezayla veya manipülatif eğitimlerle kolayca kontrol altına alınabilirler.
-
Ekonomiklik: Çocukların bakımı, temel ihtiyaçları ve eğitimi; hatta örgüt tarafından verilen ödülleri ve maaşları yetişkinlere nazaran daha ucuzdur.
-
Fiziksel Avantaj: Küçük, çevik, hızlı olmaları ve kolay fark edilmeyecek yapıda olmaları onları casusluk, kuryelik, gözetçilik gibi pek çok işte büyük avantaj sağlar.
-
Daha Az Şüphe Çekmeleri: Çocuklar, yetişkinlere nazaran güvenlik güçlerinin ve genel kitlenin şüphesini daha az çeker. Gerçekleştirdikleri faaliyetlerde ve bulundukları konumlarda akıllarda sorgulamaktan ziyade koruma ve kollama eğilimi doğar. Bundan dolayı tuzaklama, kundaklama vb. işlerde görevi tamamlama yüzdeleri daha yüksektir.
-
Güçlü Propaganda Aracı: Silah taşıyan ya da çatışmalarda ölen çocuklar, kamuoyunda yetişkinlere nazaran çok daha büyük bir tepki yaratır. Örgütler, bu durumu hem destek kazanmak hem de karşı tarafı itibarsızlaştırmak için kullanır.
-
Uzun Vadeli Yatırım: Küçük yaşta örgüt ideolojisiyle yetiştirilen çocuklar, ileride örgütün sadık militanları haline gelir. Aynı zamanda terör örgütleri çocukları çeşitli suç faaliyetlerine bulaştırarak sivil yaşamda sabıkalarını kirletmekte ve bireyleri kendi bünyelerinde bir yaşama mecbur bırakmaya çalışmaktadır.
-
Harcanabilirlik: Çocuklar örgütlerce “harcanabilir” olarak görülür. Çünkü çocuklar pek çok açıdan daha az kritik önem taşır, daha az maliyetlidir ve örgüt içinde belirli bir konuma gelene kadar piyon niteliğindedir.
-
Hukuki Avantaj: Çocuklar, suç faaliyetlerinde yakalansalar bile yetişkinlere görece daha hafif/az ceza alırlar. Hatta belli yaşlardaki çocuklar ceza almazlar. Ayrıca çoğu suça sürüklenen çocuk olarak nitelendirildiği için ceza evresi ve ceza sonrası, yetişkinlere nazaran daha destekleyici fiziki olanaklı olmaktadır. Bu süreçte örgütle hala bağlantısı varsa bu kaynakları örgüte aktarması örgüt için daha avantajlı olacaktır.
-
Canlı Kalkan Avantajı: Terör faaliyetleri çoğunlukla devletlere ve bu devletlerin güvenlik güçleriyle çatışma halindedir. Gerek ulusal ve uluslararası hukuktan gerekse insancıl bakış açısından dolayı örgütler çocukları ön cepheye sürdüklerinde veya şantaj, fidye, kaçırma vb. işlerde öncelik çocuklara zarar vermeme ve kurtarma olduğundan işler daha karmaşık hale gelir ve bu da örgüte pek çok avantaj sağlar.
-
Kız Çocuklarının Özel Kullanımı: Özellikle kız çocukları sadece savaşçı olarak değil, aynı zamanda cinsel istismar, zorla evlilik ve militanlara “eş” yapılma, örgüt içi nüfus arttırma/oluşturma gibi nedenlerle kullanılır.
Kaynakça
-
AP News. (2024, August). An Islamist group used child soldiers in Mozambique attacks, says Human Rights Watch. Retrieved from https://apnews.com
-
Bloom, M. (2019). Small arms: Children and terrorism. Cornell University Press.
-
Coalition to Stop the Use of Child Soldiers. (2008). Child soldiers: Global report 2008. London: Author.
-
Denov, M. (2010). Child soldiers: Sierra Leone’s revolutionary united front. Cambridge University Press.
-
Drumbl, M. (2012). Reimagining child soldiers in international law and policy. Oxford University Press.
-
Haer, R. (2019). Children and armed conflict: Looking at the future. Peace Economics, Peace Science and Public Policy, 25(1), 1–8. https://doi.org/10.1515/peps-2018-0047
-
Human Rights Watch. (2014, Haziran 22). “Belki yaşarız, belki ölürüz”: Suriye’deki silahlı gruplarda çocukların işe alımı ve kullanımı. Erişim adresi: https://www.hrw.org/report/2014/06/22/maybe-we-live-and-maybe-we-die/recruitment-and-use-children-armed-groups-syria
-
Human Rights Watch. (2015, Temmuz 10). Suriye: Kürt güçleri çocuk asker yasağını ihlal ediyor. Erişim adresi: https://www.hrw.org/news/2015/07/10/syria-kurdish-forces-violating-child-soldier-ban-0
-
Human Rights Watch. (2018, Ağustos 3). Kürt Demokratik Birlik Partisi (PYD) liderliğindeki özerk yönetimden çocuk asker alımıyla ilgili yanıt. Erişim adresi: https://www.hrw.org/news/2018/08/03/letter-kurdish-democratic-union-party-pyd-led-autonomous-administration-responding
-
The New Humanitarian. (2016, Şubat 26). Savaş bahanesi değil: PYD’nin çocuk asker kullanımı. Erişim adresi: https://deeply.thenewhumanitarian.org/syria/community/2016/02/26/war-is-no-excuse-pyd-deployment-of-child-soldiers.html
-
International Labour Organization. (2017). Children in armed conflict: The role of child labour. Geneva: ILO.
-
McKay, S., & Mazurana, D. (2004). Where are the girls? Girls in fighting forces in Northern Uganda, Sierra Leone and Mozambique. Rights & Democracy.
-
Singer, P. W. (2006). Children at war. University of California Press.
-
The Conversation. (2017, March 8). Why terrorist groups recruit children. Retrieved from https://theconversation.com
-
UNICEF. (2021). Children recruited by armed forces or armed groups. Retrieved from https://www.unicef.org
-
Wikipedia contributors. (2025, August). History of terrorism. In Wikipedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org
