Siz hiç ayrılık sonrası depresyon yaşadınız mı? Yaşadıysanız bu süreçte hissettiğiniz hiçbir şey garip, tuhaf ya da saçma değil. Hepsi içten gelen Mahşerin 6 Atlısı dediğimiz ve çok dönüştürücü duygular. Şimdi ilk olarak Mahşerin 6 atlısı nedir dersek olayın biraz daha gerilerine gitmeli ve James Masterson’dan bir parça bahsetmeliyiz. James Masterson bir psikiyatristtir ve kendisi ergenlerle çalışmıştır. Ergenlerle çalışırken farkında olduğu bazı davranışların aslında ergenlere özgü olmadığını anlamasıyla birlikte ergenlerle yapılan uzun soluklu çalışmaları araştırmış ancak bulamamıştır. Sonrasında da kendisi ergenlerle çalışarak Borderline yapılanmayı anlatmıştır.
Sahte Kendilik ve Terk Edilme Acısı
Buna göre 18-24. aylar arasında bebek anneden ayrışmaya başladığı esnada annenin destekleyici olmayan tavırlarıyla karşılaşan bebek annenin kendini geri çekmesiyle bir cehennem azabı yaşıyor. Bu cehennem azabına ve annenin sevgisizliğine dayanamayan bebek annenin istediği gibi bir bebek oluyor ve anneden uzaklaşmıyor, ayrışmıyor. Böylelikle sahte kendilik gelişmiş oluyor. Konumuzla bağlantılı olan kısımda ise bu bebek büyüdüğünde aynı şekilde sevgilisinden ayrıldığında, terk edildiğinde aynı cehennem azabına düşüyor ve Mahşerin 6 Atlısı olarak adlandırılan duyguları hissetmeye başlıyor. Şimdi bu duyguları tek tek açıklayalım.
1. Depresyon
Bağlı olduğumuz birinin (sevgili) sevgisini geri çekmesiyle birlikte hissedilen çökkün depresif duygulardır. Normal depresyondan farklı olarak kişi bu ayrılık sonrasında bir organını ya da bir uzvunu kaybetmiş gibi hisseder ve bir daha geri gelmeyecek duygusuna kapılır. Ayrılık sonrası kişilerin bir daha asla kimseyi sevemeyeceği, o kişi gibi birini bulamayacağı ve yalnız kalacağı düşünceleri bu sebeptendir. Ancak o anki hislerin aksine gerçek farklıdır ve ayrılığın yası yaşandıktan sonra kişiler hayatlarına başkalarını alabilir ve yeniden aşık olabilir.
2. Öfke
Depresyonun hemen ardından öfke duyguları kendisini hissettirmeye başlar. Kişi yavaş yavaş ayrılığı kabullenmeye başladıktan, bunun gerçekten yaşanan bir süreç olduğunu kavradıktan sonra kapıda beliren öfke duygusu kişiyi “Sen beni nasıl bırakırsın” düşüncelerine sevk eder. Terk edilme duygusunun öfkesi ikincil bir şekilde ortaya çıkar.
3. Panik ve Korku
Derin acı ve panik hissidir. Kişi “bir daha asla hayatımda kimse olmayacak” diye korku duymaya başlar ve panik halde farklı davranışlara yönelebilir. Ömür boyu yalnız kalacağım, kimse onun gibi olmayacak düşüncelerine kapılabilir.
4. Boşluk ve Hiçlik
Daha önce yukarıda bahsettiğimiz, kişinin sevilen kişi sebebiyle (çocuklukta anne) kendi olmaktan vazgeçmesi ve sevginin geri çekilmesiyle yaşanan cehennem azabından kurtulmak istemesiyle sahte kendilik gelişir demiştik. Kişi ayrılık sonrasında kendisini gerçek kendilikte hiç deneyimleyemediği için içerisinde bir boşluk hisseder. Bu boşluk duyguları kişide alkole ve tek gecelik ilişkilere yönelme, birine dokunma ihtiyacı olarak kendini gösterebilir. Kişi için boşluğa, terke dayanmak o kadar zordur ki bu davranışlardan birine veya birkaçına yönelerek o boşluk duygularından kaçmayı hedefler. Gerçek kendiliği deneyimlemekte zorluk yaşadığından başka birine ihtiyaç duyar ve başkası üzerinden, onun bakışından kendini deneyimlemeye çalışır.
5. Utanç ve Suçluluk
Kişi sahte kendilikten çıkıp içten gelen duygularla hareket ettiğinde ve kendi başına herhangi bir eylem yaptığında arkasından suçluluk ve utanç duyguları gelir. Ayrılık sonrasında kişinin kendini suçlaması, ayrılığa dair verilen kararın kendi davranışları sebebiyle olduğu düşüncesi de kişide yoğun suçluluk duygularına sebebiyet vermektedir.
6. Pasiflik – Atalet – Umutsuzluk – Çaresizlik
Kişi terk edildiğinde kendisini umutsuz ve çaresiz hisseder. Yine bu duyguları savuşturmak ve iyi hissetmek için alkole, sekse, yemeğe ve alışverişe yönelebilir. Pasiflik ve atalet duyguları ise kişinin hiçbir şey yapmama isteğinin artması ve kendini sabote etmesiyle kendini gösterir. Kişi kendisi için bir şey yapmayı bırakır ve oradan oraya savrulur.
Tüm bu duygular Mahşerin 6 Atlısı dediğimiz duygulardır ve gerçekten kişi için yıkıcıdır. Kişi bu duygulara iki şekilde ulaşır. Biri bahsettiğimiz gibi ayrılık ve terk sonrasında diğeri ise kendilik aktivasyonu yaptığında. Ancak kişi kendilik aktivasyonu yapsa dahi yine kendini terke düşecek gibi hissettiğinden bu duyguların yaşanması olasıdır. Mahşerin 6 Atlısı dediğimiz duygular kaçınılması gereken duygular değildir. Aksine kişinin bu duyguları deneyimlemesi ve oradan daha güçlü çıkması gerekir. Ayrılık sonrası bu duyguları hissetmek, ayrılığın acısını yaşamak zordur. Sanki hiçbir şey eskisi gibi olmayacak, hayat bundan sonra eski rengini kaybedecek, amaç ortadan kaybolacak ve sonrası derin bir yalnızlık olacak gibi düşünceler söz konusu olabilir. Bunlar o an için gerçek gibi görünse de kişiler belirli bir süre sonrasında bunların etkisinden çıkmaktadır. Ayrılık dediğimiz aslında bir yas sürecidir. Kişi çok sevdiği bir insanı kaybetmiştir. Üzülmesi, verilmesi gereken doğal ve normal bir tepkidir. Terk depresyonundan çıkmak ise ancak o yas atlatıldıktan sonra mümkündür. Acılıdır ama kalıcı değildir.
