Yeni yıl yaklaşırken genellikle önceki yıla dair kendimizle bir hesaplaşma yaparız. Planlar ve hedefler neydi, ne oldu? Kendimizdeki değişimler ve gelişmeler nelerdi, bunlar değerlendirilir. Bu hesaplaşmayla birlikte yeni yılda ne istiyor ve bekliyoruz sorusunun cevabı netleşmeye başlar. Bu şekilde yeni yıl hedefleri oluşur ve listelenir. Ne kadar büyük bir istek ve motivasyon ile başlansa da yeni yıl hedeflerini genellikle şubata, marta kadar hatta bazen ocak sonuna kadar bile devam ettirmek mümkün olmaz. Özellikle ilk günlerin tatil olmasıyla da birlikte başlamak mümkün olmayabilir ve bu durum da kaygıyı artırabilir.
Fresh Start Effect (Yeni Başlangıç Etkisi) Nedir?
Türkçeye yeni başlangıç etkisi olarak çevirebileceğimiz “fresh start effect” kavramı; yeni yıl, yeni bir hafta, doğum günü ya da özel anlar gibi yeni bir döneme girdiğimizde kendimizi daha motive ve yenilenmiş hissetmemiz durumunu ifade eder. Geçmişi arkada bırakma ve değiştirmek istediklerimizi sağlamak için bu zamanları yeni bir sayfa, yeni bir başlangıç olarak görmemizi sağlar. Bu durum hedefleri koyma ve gerçekleştirme motivasyonunu artırır. Kötü olarak görülen eski alışkanlıkları bırakma ve yeni istenen davranışları geliştirmekte etkili olabilir.
Yeni Yıl Hedefleri Neden Başarısız Olur?
Yeni yıl hedeflerinin başarısız olmasının en önemli nedenlerinden biri hedeflerin yeterince spesifik olmamasıdır. Spor yapmak, daha sağlıklı beslenmek ya da yabancı dilimi geliştirmek gibi hedefler fazla genel kalır. Bu nedenle hedeflerde ilerleyebilmek mümkün olmayabilir ve devam etme motivasyonu kırılır.
Bir diğer neden ise ne yapabileceğimizden çok neyi yapmamamız gerektiğine odaklanmaktır. Sağlıklı beslenme hedefi için dışarıdan yemeyi azaltmak yerine, neyi oluşturabileceğinize odaklanmak daha çok yardımcı olabilir.
Bazı hedefler kendimiz için gerçekten istediğimiz ve hayatımızda değiştirmek istediğimiz şeyler değil de olması gerektiğini düşündüğümüz ya da çevremizin beklentileri tarafından şekillenen hedefler olabilir. Bu nedenle hedefleri gerçekleştirecek motivasyonu sağlamak mümkün olmayabilir.
Kendimize karşı sabırsız yaklaşmamız da bazı alışkanlıkları oluşturmak ve sürdürmek konusunda sorunlar yaşamamıza neden olabilir. Bir alışkanlığın oluşması ve sürmesi uzun dönemli çabaların sonucudur. Kısa sürede değişimler görmeyi ya da zorlanmadan otomatik devam etmeyi bekliyorsanız, kendinize karşı yaklaşımınız olumsuz olarak sertleşebilir ve devam etmek zorlaşabilir.
Hedefler Nasıl Daha Ulaşılabilir Olur?
Hedeflerin gerçekçi olması önemlidir. Kendiniz ve hayatınıza uygun olarak ulaşılabilir hedefler koymaya çalışın. Yeni yıl hedeflerinin başarısız olmasının nedenlerinden birinin hedeflerin genelde kalması, yani spesifik olmaması olduğunu konuşmuştuk. Hedeflerin daha ulaşılabilir olması için hedeflerin de daha spesifik olması gerekir. Düzenli spor yapacağım hedefi yerine haftada üç kez pilatese gideceğim gibi bir hedef daha takip edilebilir ve ilerletilebilir olabilir.
Genel ve büyük hedefler yerine, bütün yıla yayılan daha küçük hedefler belirlemek istediğinize ulaşmanıza yardımcı olabilir. Sonuca adım adım ulaşmaya çalışmak sizin için de daha rahatlatıcı olacaktır. Örneğin sporu hayatınıza katmak istiyorsanız, her gün spor yapmak hedefi yerine haftada iki ya da üç kez gibi belirlemek hem başlangıç için sizi yormaz hem de devam etmenizi kolaylaştırır. Arada yapamadığınız zamanlar olduğunda da kendinizi eleştirmek yerine nasıl devam edebileceğinize bakmayı kolaylaştıracaktır.
Yılın başında birçok hedef konulmasıyla beraber bir anda hepsine birden başlayıp devam etmek çok zorlayıcı olabilir. Hedeflerin hepsine aynı anda başlayıp yorulmak yerine, birer birer hedeflere dair değişiklikler yapmak yaptığınız değişikliklerin daha kalıcı olmasını sağlayabilir.
Hedeflerinizi ve yaptıklarınızı aileniz ya da arkadaşlarınızla da konuşabilirsiniz. Bunlar hakkında paylaşım yapıyor olmak hedeflerinizde ilerlemenizi ve motive olmanızı sağlayabilir. Aynı zamanda uzun süreli çaba gerektirdiği için hedeflerinizle ilgili sosyal destek alabilirsiniz.
Sürekli olarak bir davranışı oluşturmaya çalışmak ya da kararınızın arkasından gitmeye çalışmak bazen yorucu olabilir. Bunları sürekli sürdürmenin mümkün olmadığı anlar olacaktır. Bunları sorun olarak görmek yerine kendinize izin vererek en kısa zamanda tekrar nasıl geri dönebileceğinize bakıyor olmak hedeflerinizi yıl boyunca devam ettirmenize yardımcı olacaktır.
Sonuç yerine sürece odaklanmaya çalışın. Sonuçtan uzak olsanız da ilerlemeyi görmek önemlidir. Küçük değişiklikler de ilerlemedir. Önemli ilerlemelerden sonra kendinizi ödüllendirin. Yaptıklarınızı ve başarılarınızı küçümsemeyin. Bu uzun ve zorlu süreçte kendinize karşı daha şefkatli ve anlayışlı olmayı deneyin.
