Sizi sürekli hatalı olduğunuza inandıran o ses aslında size ait değil; o, narsistin kendi yetersizliğini örtmek için size ödünç verdiği yabancı bir gölgedir.
Hayatımızda hepimiz bazen eksik veya anlaşılmamış hissederiz. Günümüzde, duygularımızın görülmemesi ve değerimizin fark edilmemesi ne yazık ki artık sıradan bir sorun haline geldi. Ancak bazı zamanlarda bu değersizlik hissi bizi oldukça etkileyen şiddetli bir fırtınaya dönüşmektedir. Eğer hayatınızın bir döneminde narsist bir kişiyle yolunuz kesiştiyse, o fırtınanın tam ortasında kalmanın ne demek olduğunu biliyorsunuzdur. Bu ilişki, destekleyici bir etkileşim değil; tüm ilginin ve enerjinin sadece bir kişiye aktığı, sizin ise bu akışı beslediğiniz bir görev dağılımına benzer.
Narsist Bireyin Dünyasındaki Yeriniz
Narsist bir bireyin hayatına girdiğinizde, kurallar çoktan yazılmıştır. Onların dünyasında siz, kendi ihtiyaçları ve duyguları olan biri değil, sadece onların ışığını yansıtan bir nesnesinizdir. Bu kişilerin empati yapabilme yetenekleri o kadar düşüktür ki, siz bir sorunu paylaştığınızda, dinlemek yerine sizi sadece kendi sistemlerini bozan bir arıza gibi görürler. İlişkilere faydacı bir gözle bakarlar; ya hayatlarında onların ‘kusursuz’ imajını onaylayan birisinizdir ya da sadece işlerini zorlaştıran bir pürüzsünüzdür. Bu dengesizlik, ilk başta fark edilemeyecek kadar ince bir manipülasyon ile başlar, ancak zamanla içinizdeki o soyutlanmışlık hissi büyür. Siz onun aynası oldukça, kendi gerçeğinizi unutursunuz.
Suçluluk Duygusu ve Kimlik Kaybı
Bu bireylerle geçen bir günün sonunda, içinizde kalan his kaynağını bilmediğiniz bir suçluluk duygusudur. Narsist bireyler tarafından olayların gidişatı öyle bir değiştirilir ki, mağdur olan sizken kendinizi suçlu koltuğunda otururken bulmanız olasıdır. Bir süre sonra aynaya baktığınızda gördüğünüz kişi artık siz değilsinizdir; onun hatalarını kendi omuzlarına yüklemiş, haklı olduğu halde sürekli özür dileyen, bitkin bir gölgeden ibaretsinizdir. Karşınızdaki kişinin sizi savunmasız bırakma ve manipüle etme becerisi, sizin kendi doğrularınızdan şüphe etmenize neden olur. “Acaba gerçekten de ben mi hatalıyım?” sorusu, günlük yaşamınızda kendini sıklıkla hatırlatmaya ve tekrar etmeye başlar.
Narsisizmin Çocukluk Kökenleri
Peki, bir insan nasıl olur da başkalarının duygularını birer nesneye dönüştürür? Narsizmin kökenlerine indiğimizde, genellikle dışarıdan sıcak ama içeriden buz gibi soğuk bir çocukluk hikayesiyle karşılaşırız. Bu bireyler, sevginin koşulsuz bir duygu değil, sadece performansla kazanılan bir ödül olduğu evlerde büyümüşlerdir. Onlar için ilişkiler; “olduğun gibi kabul edilmek” değil, “başardığın kadar sevilmek” şeklinde kodlanmıştır. Mükemmele yakın olan olanlar dışındaki her şeyin bir kusur, her kusurun ise bir utanç kaynağı olduğu bu inançta, çocuk kendi gerçek benliğini içine gömer ve yerine o kusursuz, hayranlık uyandıran maskesini takar. Aslında o kibrin ve sarsılmaz egonun arkasında, sevilmek için hep “en iyisi” olması gerektiğine inandırılmış, hiç büyüyememiş ve kendini keşfedememiş o yaralı çocuk saklıdır.
Yatırım Olarak Görülen Jestler
Narsistlerin dünyasında hiçbir jest sadece bir iyilik, hiçbir cömertlik sadece bir paylaşım değildir. Yaptıkları o büyük jestler, aslında karşı tarafa duydukları sevgiden değil, kendi “itibarlı ve hayranlık uyandıran kişi” imajlarını beslemek içindir. Her iyilik, birer yatırım niteliği taşır. Eğer yaptıkları bu cömertlik, hayal ettikleri o görkemli takdiri görmezse, içlerinde bir hüzün ve boşluk açılır. Onurlandırılmadıkları her an, çevrelerindekileri daha fazla suçlamaya, daha fazla küçümsemeye başlarlar.
Yalnızlık ve Paradoksal İlişkiler
Aslında narsist birey, trajik bir paradoksun içindedir. Herkeste olduğu gibi bağ kurma ve yakınlık isteği onlarda da vardır; ancak bunu doğru şekilde yönetmekte zorluk çekerler. İçinde bulundukları kendi kusursuz benliklerini oluşturma meşguliyetleri, insanlarla derin bağlar kurmalarına engel olan aşılması güç duvarlar örer. Bu duvarlar, yüksek potansiyelli ve iyi niyetli insanlarla aralarına girip onları o sahte dünyalarının içinde yalnız bırakır.
Kendi Yolunu Bulmak
Bu noktada anlamamız gereken en kritik şey özetle şudur: Karşınızdaki kişinin bu devasa kibri, aslında içindeki derin bir yetersizlik korkusunun maskesidir. Ancak bu maskeyi tamir etmek sizin göreviniz değildir. Siz, bir başkasının çocukluk yaralarını sarmaya çalışırken kendi ruhunuzun yara almasına izin vermemelisiniz. Sizi sürekli ‘hatalı’ olduğunuza inandıran o ses aslında size ait değil; narsistin kendi karanlığını örtmek için üzerinize düşürdüğü yabancı bir gölgedir.
Doğru ve sağlıklı bir ilişkide ‘kendiniz olmak’ bir suç değil, en doğal hakkınızdır. Başkasının karanlığında kendi yolunuzu bulmaya çalışmayı bıraktığınızda, kendinizin sizi mutlu etmeye yettiğini göreceksiniz. Gerçek benlik ile yalnız kalmak, bir başkasının keyfine göre yaşamaktan çok daha keyiflidir. Bu uyanış süreci, zaman zaman sancılı olsa da insanın kendine verebileceği kıymetli bir özgürlük hediyesidir.
Kaynakça
Behary, W. T. (2015). Narsistle Ateşkes: Zor Kişiliklerle Başa Çıkma ve Kendinizi Korumanın Yolları (Çev. S. Ayhan). İstanbul: Psikonet Yayınları.
