Alan yazında yalnızlık deneyimi, temel olarak iki farklı boyutta ele alınmaktadır. Bunlardan ilki fiziksel yalnızlıktır; yani bireyin çevresinde fiziksel olarak kimse olmadığında bu tür bir yalnızlık yaşadığı söylenebilir. Diğer yalnızlık türü ise psikolojik yalnızlıktır. Robinson Crusoe’nin yaşadığı da bu tür bir yalnızlık olup, aslında bireyin kalabalıklar içinde bile kendini yalnız hissetmesi durumudur (Seçim ve ark., 2014). Yalnızlık kavramı alan yazında çeşitli şekillerde tanımlansa da genel olarak bireyin arzu ettiği sosyal destek ile kendisine sunulan sosyal destek arasındaki uyumsuzluğun yarattığı öznel ve hoş olmayan bir duygu olarak tanımlanmaktadır (Blazer, 2002). Bu öznel deneyim, özellikle üniversite öğrencileri arasında yaygın olarak dile getirilmekte, bu bağlamda rehberlik servislerine başvurulan önemli sorunlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır (Koçak, 2003). Nitekim üniversite yıllarında öğrenciler pek çok stres faktörüyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu faktörler arasında aileden ayrı kalma, sosyal destek azlığı, ekonomik problemler, yeni bir akademik çevreye uyum sağlama ve gelecek kaygısı gibi durumlar yer almaktadır (Ghrouz ve ark., 2019; Ramón-Arbués ve ark., 2020). Dolayısıyla bu türden zorlayıcı yaşantılar, üniversite öğrencilerinin başa çıkma kapasitelerini olumsuz etkilemekte ve dahası yalnızlığın kronikleşmesine zemin hazırlayabilmektedir.
Peki, Bir Süreç Olarak Başlayan Bu Yalnızlığın Psikolojik Yansımaları Tam Olarak Nasıl Olmaktadır?
Yalnızlık, tek başına bir belirti olmaktan ziyade, pek çok psikolojik rahatsızlığa eşlik eden veya bu belirtileri tetikleyen temel bir bileşendir. Özellikle depresyon ile çift yönde ve güçlü bir ilişkisi bulunan yalnızlık, adeta bir kısır döngü olarak işlev görmektedir. Bireyin sosyal izolasyonu arttıkça depresif belirtileri tetiklenmekte, artan depresif belirtiler ise bireyi sosyal ortamlardan uzaklaştırarak daha fazla yalnızlık hissetmesine neden olmaktadır (Cacioppo ve Hawkley, 2009). Kendisini sosyal ağlardan kopmuş hisseden üniversite öğrencisi, bu durumu “sevilemezlik” veya “yetersizlik” olarak içselleştirmekte ve sonuçta derin bir çaresizlik hissetmektedir (Xie ve ark., 2025). Yalnızlık, sadece depresyonun ortaya çıkmasına değil, aynı zamanda sosyal kaygının ortaya çıkmasına da sebep olabilmektedir (Chau ve ark., 2023). Sosyal kaygı yaşayan öğrenci, yeni ortamlara girmeye çekinirken, yalnızlığın yarattığı destek kaybı ve belirsizlik gibi durumlar da genel olarak kaygı düzeyini arttırmaktadır (Mana ve ark., 2025).
Sonuç
Sonuç olarak yalnızlık, günümüzde üniversite öğrencileri arasında sıkça dile getirilen bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kavram yalnızca geçici bir hüzün durumu olarak değerlendirilmemeli, öğrencinin akademik performansını, çalışma motivasyonunu, fiziksel ve psikolojik sağlıklılığını etkilediği unutulmamalıdır. Metinde de bahsedildiği gibi “yalnızlık-depresyon-kaygı” sarmalı, bu problemin erken ele alınmadığında nasıl yerleşik bir hal alabileceğini gözler önüne sermektedir. Bu sebeple, üniversitelerdeki psikolojik destek alma birimleri öğrencileri sadece belirti odaklı değil, bütüncül olarak değerlendirmeli, onları daha sosyal olmak konusunda teşvik etmeli ve buna uygun programlar düzenlemelidir. Yalnızlık, üniversite öğrencileri arasında sıkça karşılaşılan bir durum olsa da sağlıklı bir şekilde atlatılabilmesi için gençler yüreklendirilmeli ve sosyal destek mekanizmaları güçlendirilmelidir.
Kaynaklar
Blazer, D. G. (2002). Self-efficacy and depression in late life: A primary prevention proposal. Aging & Mental Health, 6(4), 315-324. https://doi.org/10.1080/1360786021000006938
Cacioppo, J. T. ve Hawkley, L. C. (2009). Perceived social isolation and cognition. Trends in Cognitive Sciences, 13(10), 447-454. https://doi.org/10.1016/j.tics.2009.06.005
Chau, A. K. C., So, S. H. W. ve Barkus, E. (2023). The role of loneliness and negative schemas in the moment-to-moment dynamics between social anxiety and paranoia. Scientific Reports, 13(1), 20775.
Ghrouz, A. K., Noohu, M. M., Dilshad Manzar, M., Warren Spence, D., BaHammam, A. S. ve Pandi-Perumal, S. R. (2019). Physical activity and sleep quality in relation to mental health among college students. Sleep Breath, 23, 627–634. https://doi.org/10.1007/s11325-019-01780-z
Koçak, R. (2003). Üniversite öğrencilerinde aleksitimi ve yalnızlığın bazı değişkenler açısından karşılaştırılması ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 2(19), 15-24.
Mana, A., Begerano, O. D. ve Margalit, M. (2025). Loneliness experience among college students with neurodevelopmental disorders: hope, intolerance of uncertainty and anxiety as serial mediators. European Journal of Special Needs Education, 1-16. https://doi.org/10.1080/08856257.2025.2457259
Ramón-Arbués, E., Gea-Caballero, V., Granada-López, J. M., Juárez-Vela, R., Pellicer-García, B. ve Antón-Solanas, I. (2020). The prevalence of depression, anxiety and stress and their associated factors in college students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(19), 7001. https://doi.org/10.3390/ijerph17197001
Seçim, Ö. Y., Alpar, Ö. ve Algür, S. (2014). Üniversite öğrencilerinde yalnızlık: Akdeniz üniversitesinde yapılan ampirik bir araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(48), 200-215. https://doi.org/10.17755/esosder.51995
Xie, Z. L., Gan, K.P., Li, J., Qin, L. W. ve Wu, Y. T. (2025). Üniversite öğrencilerinde yalnızlığın depresyon üzerindeki etkisi: sorunlu internet kullanımının aracı rolü ve algılanan sosyal desteğin düzenleyici rolü. BMC Halk Sağlığı, 25 (1), 2534.
