İki Frida (Las Dos Fridas) tablosunda bir bankta yan yana oturan ve el ele tutuşan, kan damarlarıyla kalpleri birbirine bağlanmış iki farklı Frida görürüz. Sanatçı, bu resmiyle bize adeta içsel mücadelesini anlatır. Arka planın bulutlu ve karanlık havası ile zihninin karanlık ve karışıklığını hissetmek mümkündür. Figürler dik ve direkt bakışlarıyla adeta tabloya bakan bizlere meydan okur. Frida’ların kalplerinin apaçık sergilenişiyle duygusal savunmasızlığı görürüz ve akan kanlar ile hem fiziksel hem duygusal acıya tanıklık ederiz.
İki Frida’daki Figürler
Soldaki figür evli Frida’dır, kalbi hasar görmüş haldedir. Elindeki cerrahi makas ile diğer Frida’dan gelen damarı kesmiştir ve damardan sızan kanlar eteğine bulaşmıştır. Ancak sağdaki figürün kalbi sağlamdır. Onun damarı, elinde tuttuğu küçük Diego portresine bağlıdır. Resimde figürlerin kalpleri apaçık ortadadır, savunmasız haldelerdir.
Ressam, birçok eserinde anatomiyi kullanmıştır. Bunun öğrenciyken yaşadığı talihsiz otobüs kazasından sonra yatağa bağlı kaldığı dönem ve girdiği birçok ağır ameliyatla bağlantısı olabilir, Frida dayanılmaz fiziksel acılarını resimlerinde somutlaştırarak bizlere aktarmıştır. Yatağa bağlı kaldığı dönemde babasının teşvikiyle yattığı yerde resim yapmaya başlamasıyla ressamlık serüvenine adım atmış oldu. Bu dönemde aynaya bakarak kendisini model olarak kullandı; hem pasif model hem aktif sanatçı rollerine girdi.
Zaten resimleri her ne kadar sürrealizm akımını çağrıştırsa da onu sürrealistlerden farklı kılan budur, Frida eserlerinde rüyalar veya bilinçaltı ögelerinden ziyade ‘kendi gerçeklerine’ yer vermermiştir.
Meksika ve Abd Arasında Parçalanan Benlik
Döneminin büyük sanatçılarından olan muralist Diego Rivera ile çalkantılı bir aşk yaşamışlardır. Diego’ya gelen iş teklifi üzerine ABD’ye gittiklerinde Frida orayı sevmemiştir ve Meksika kültürünü belirgin şekilde sürererek ABD kültürüne meydan okumuştur.
Kimlik, ’bir insanın kendini nasıl tanımladığı ’olarak özetlenebilir. Göç etmek bireye yeni kimlikler kazandırabilir. Kimlik kavramı bireyin etnik kökenini, toplumsal cinsiyetini, dinini, kültürel bileşenlerini de kapsar; göç etmeyle insan farklı kültürel, dinsel kimlikler edinebilir. Ayrıca kimliğin bireysel ve kolektif kapsayıcılığı vardır, ‘biz ve onlar’ ayrımına olanak sağlar. Göç eden kişi ‘onlar’ kategorisinde kaldığında dışlanmaya, ayrıştırılmaya maruz kalabilir ve bu iki yönlü çalışan bir durum olabilir; yani göç eden kişi kendini diğerlerinden ayrıştırabilir.
Frida’ya göre Amerika sanayileşmiş ve yüzeyseldi, onun Meksika köklerinin etnikliği ve devrimciliğine uymuyordu. Bundan dolayı olmalı ki kendini o toplumda ayrıştırmış; bu soyut kavramı, ABD’de olduğu süre boyunca geleneksel Tehuana kıyafetleri giyerek dış dünyaya ifade etmiştir. Bireyin iki kültür arasında çatışma yaşaması ve yeni kültüre adapte olmakta zorlanması kültürlenme stresi olarak ifade edilir; Frida’da bu durum yoğun üzüntü ve özlem duygularını oluşturmuş olabilir. Ayrıca ABD’de Diego ön planda gözde bir sanatçı konumundayken Frida kendisinin eşinin gölgesinde kaldığını hissetmiş olabilir, bu durum onda özsaygı kaybına yol açmış olabilir, bunlar gibi yaşantılar üst üste gelerek Frida’nın bu eserde bizlere gösterdiği olumsuz duyguların oluşumuna sebebiyet vermiş olabilir.
Artık bir Meksika’daki Frida bir de ABD’deki Frida vardır. İki Frida resminde bu ikiliği görürüz, kendilik bütünlüğünün parçalanması teması esere hakimdir. Bu resmi Kahlo’nun boşanma sürecindeyken yaptığını da göz önünde bulundurmalıyız. Geleneksel Tehuana kıyafeti giymiş olan Frida, Diego’nun aşık olduğu versiyonunu temsil eder; sevilen, idealize edilmiş benliği odur ve elindeki Diego portresiyle hala aşkına bağlıdır. Beyazlar içindeki Frida ise Diego’nun reddettiği Frida’dır, Viktoryen tarzı elbisesiyle Batılı durur; geleneksel değil moderndir. Frida yaşadığı zor olaylar sonucunda kimliğini sevilen ve sevilmeyen iki kişi olarak bölmüş, bu durumu resmederek acısını kendi içinden çıkarmış ve dünyaya açmıştır.
İyileşme Aracı Olarak Öz Şefkat
Öz şefkat, kısaca bireyin kendisine gösterdiği şefkat anlamına gelir. Öz şefkat “bireyin kendi acısına karşı açık olması ve ondan duygusal olarak etkilenmesi, ondan kaçınmaması ve onunla olan bağlantısını koparmaması; kendi acısını yatıştırma isteği üretmesi ve kendisini şefkatle iyileştirmesidir” (Neff, 2003, akt. Saeighi Mameghani, Taşan & Saylan, 2020). Resimde Frida’ların el ele tutuşması öz şefkatin göstergesidir. Frida acısını açıkça gösterir. Diego tarafından sevilmeyen benliğini reddetmez, aksine onun elinden tutar, kabul eder ve destekler.
Burada öz şefkatin ‘öz-sevecenlik’ kapsamını görürüz çünkü Frida acısına yargılayıcı yaklaşmak yerine sevecenlikle yaklaşır. Ayrıca Frida’nın kendi elini tutması, dış dünyadan gelecek desteği beklemek yerine kendine yetebildiğini gösterir. Diego hayatından çıkmıştır, kaybettiği sevgiyi Diego ya da bir başkasında bulmak yerine o sevgiyi kendi içinde arar. Dış dünyaya kapalı halde sadece birbirlerine ve bir damara tutunuyorlardır. Kan damarları dışarıya uzamaz, iki figür arasında döngüdedir.
Sonuç olarak bu tabloda sadece parçalanmanın ötesinde, bir bütünleştirme çabası görürüz. Frida Kahlo kendi içindeki güçlü ve güçsüz yanlarını yan yana oturtur, onları bir bütün haline getirir ve iyileşme için bir adım atar.
Frida’nın tablosundaki acıyı görmek bize kendi acılarımızı hatırlatabilir, acı çekmemiz insan olmanın kaçınılmaz bir yanıdır. Önemli olan hayattaki acı verici deneyimler değil bizim onlara nasıl tepki verdiğimizdir. Duygularımızı fark etmek, üzüntü veren deneyimlerin hayatta herkesin başına gelebileceğini bilmek ve kendimize karşı olan dilimizi yargılayıcıdan şefkatliye çevirmek hepimize iyi gelecektir.
KAYNAKÇA
-
Art Teachers Connect. (2025). Frida Kahlo: The Two Fridas (Las dos Fridas). https://atcuk.org/wp-content/uploads/2025/07/Kahlo-Two-Fridas.pdf
-
Bravo, D. M.-R. (2015, August 9). Frida Kahlo, The Two Fridas (Las dos Fridas). Smarthistory. https://smarthistory.org/kahlo-the-two-fridas-las-dos-fridas/
-
Demir, E. (2022). Orhan Pamuk’un Romanlarında Göç, Kültür ve Kimlik İlişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 73, 100-113. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1082218
-
Eken, H. (2018). Türkiye’den Yurtdışına Göç Etmiş Bireylerin Psikososyal Yaşantıları ve Psikolojik Destek İhtiyaçlarının İncelenmesi (Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi) ProQuest Dissertations & Theses Global. (ProQuest No. 28633496).
-
Saeighi Mameghani, S., Taşan, D., & Saylan, E. (2020). Üniversite Öğrencilerinin Öz- Şefkat, Hasbilik ve Affetme Düzeylerinin İncelenmesi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 12(2), 220-244. https://izlik.org/JA24EE58PP
-
Valencia, Karen (2025) “Frida Kahlo: More Than the Unibrow, a Cultural Feminist Analysis,” Journal of the Symposium of University Research and Creative Expression: Vol. 1, Article 1.
