İlişkinin süresi uzadıkça, partnerimizle ortak bir biçimde kaçınılmaz kaygılar taşımaya başlarız. Bu kaygıların başında, “İçimizdeki o aşk yangını söndü mü yoksa sadece fırtına dinip yerini huzurlu bir limana mı bıraktı?” gibi sorular yer alır. Bu düşünce zinciri, genellikle ilişkinin baş döndürücü, nörokimyasal fırtınasıyla (tutkulu aşk) zamanla gelen derin aşinalığın (arkaşça aşk) ayrımını yapamadığımızda bizi sarıp sarmalar. Aslında, psikolojik bir perspektiften bakıldığında bu durum, bir bitişin çok ötesinde bir dönüşüm hikayesidir.
Tutkunun Doğası
İlişkinin ilk başlarında hissedilen o dopdolu heyecan… Ne duygu ama değil mi? Aşkın fitilini ateşleyen bu heyecan, aslında bir tür hayatta kalma ve bağlanmanın alarmı olarak tanımlanabilir. Dopamin ve norepinefrin tavan düzeye ulaşır ve partnerimiz gözümüzde bir insan değil, ideal bir varlık halini alır. Ancak gerçekçi bir açıdan bakıldığında, ne yazık ki bu uyarılmayı ömür boyu sürdürmek imkansızdır. Beyin, bir süre sonra bu yoğunluğa karşı tolerans geliştirir. İşte tam bu noktada, bireyde içindeki aşk yangınının sönmeye başladığına dair hisler uyanır.
Güvenli Liman: Kayıp mı, Kazanım mı?
Güvenli liman kavramı sıklıkla sıkıcılık ile karıştırılır. Bunun nedeni, romantik filmlerin yarattığı illüzyonlardır. Oysa bağlanma teorisi perspektifinden güvenli liman; bireyin en savunmasız haliyle kabul edileceğini bildiği, dış dünyadaki tüm olaylardan kaçıp sığınabildiği tek yerdir. Aslında bu liman, partnerin her zerresini bilmenin verdiği o derin huzurdur.
Aşkın sönüşü; partnere karşı merakın bitmesi, partnerin kişinin gözünde bir eşyadan farksız hale gelmesi ve keşfedecek bir şey kalmadığı yanılgısıdır. Aşkın sönüşü ve güvenli limana dönüşmesi arasındaki fark, “Artık seni tanıyorum.” cümlesinin “seninle güvendeyim” mi yoksa “seninle heyecanım bitti” mi anlamına geldiğinde gizlidir.
Dönüşümü Yönetmek
Modern ilişki psikolojisi, aşkın bir duygu olduğu kadar bir eylem de olduğunu savunur. Eylemsiz, sadece duygunun bir anlamı olmadığını, duygunun eylemlerle ifade edildiğini belirtir. Eğer ilişki sadece alışkanlığa evrilirse, bu gerçek bir sönüşün ta kendisidir. Birey, partnerinden her gün yeni bir şey öğrenebileceğine dair heyecanını yitirdiyse, bu yine sönüş kapısına çıkmaktadır. Ancak bu güvenli limanın içinde hala keşif yolculuklarına çıkabiliyorsa ve partnerinden öğrenebileceği yeni şeyler olduğuna dair inancını diri tutabiliyorsa, aşk form değiştirerek yaşamaya devam eder. Psikolojideki öz-genişleme modelinin de önerdiği gibi, aşkı diri tutmanın bir yolu da ortak yeni deneyimlere yelken açmaktır. Beraber alışılmış rutinlerin dışına çıkmak, ilişkiye yepyeni boyutlar katmak demektir.
Tüm bu bilgiler ışığında, o ilk günlerdeki tutku ve heyecan dolu aşkı bir yangın olarak düşünürsek, zamanla yangın yerini kor bir ateşe bırakır. Dışarıdan ilk bakışta bu ateşin sönüp zayıfladığı anlamına geliyor gibi gözükse de, kor çok daha uzun süre ve daha derinden ısıtır.
Sonuç
Uzun ilişkide hissedilen dinginlik, aşkın cenaze töreni değildir. Aksine, fırtınalı denizleri aşmış iki ruhun birbirinde huzur bulmasının kutlamasıdır. Önemli olan, o limanda demir atmışken gökyüzündeki yıldızları beraber izlemeyi keşfedebilmektir.
