İnsanların birbirini çok kolay yargıladığı bir dünyadayız. Kendisini etkilemeyen bir durumun veya olayın bir diğerini nasıl bu kadar yerle bir ettiğini sorgulayan ya da kendisine göre pek de başarı sayılamayacak bir konuya mutluluktan havaya uçan birini görünce anlam veremeyen birçok insanla karşılaşıyorum. Halbuki farklı insanlarda her olay veya durum aynı etkiyi yaratmaz, herkes her durumda birbiriyle aynı hissetmez ve her insanın duygularını yaşama biçimi farklıdır. Duygu yaşamanın boyutları insandan insana değişebilir ve bazı olaylar bazıları için mutluluk kaynağı olabilecekken bazıları için hüzün kaynağı olabilir.
Hepimiz insanız. Aynı türüz ancak aynı değiliz. Zaten herhangi bir gruplandırma içerisinde olmak demek bazı özellikler yönünden aynı veya çok benzer olmak anlamına gelir ama bu bizi birbirimizin kopyası yapmaz. İnsanlar için kendimizi bir ölçüt gibi kabul edip insanların nasıl etkilendiğini yargılamak bu farklılığa haksızlık etmiş olmak anlamına geliyor bana kalırsa. Çünkü “Ben olsam böyle yapardım veya yapmazdım.” demek yalnızca senin öyle yapıp yapmayacağını anlatır. Hayatın birden fazla doğrusu ve yanlışı, her insanın kendine göre doğruları yanlışları ve her olayın çokça doğru ve yanlış çözümü olabilir. Bir doğruyu seçmiş olmak, diğer doğruları yanlış kılmaz ki her insan doğru yoldan ilerlemek zorunda da değildir. Size göre yanlış olan başka birine göre doğruysa bu onun yaptığını yalnızca sizin perspektifinizde yanlış kılar. Bu durumda da sizin yaptığınız yorum yalnızca sizin bakış açınızda anlamlıdır.
Peki bizi birbirimizden farklı tercihler yapmaya iten nedir? Öncelikle geçmiş yaşantımız diyebiliriz. Herkesin deneyimi kendisine özgüdür, bir bireyin nasıl şekillendiği o zamana kadar yaşadıklarıyla doğrudan ilişkilidir. Ardından kişisel özellikler diyebiliriz. İnsanların farklı doğrular benimsemesi ise bireysel, grupsal veya toplumsal olarak belirledikleri yanlışlar, hatalar ve ‘asla’lardan kaynaklanır. Bir de anlık durumlar var tabii ki. Bir insanın karar aldığı andaki ruh hâli ve yaşam koşulları da verdiği kararı önemli ölçüde etkileyebilir. Aynı insanın bile aynı duruma farklı ruh hallerinde farklı tepkiler verebilmesi mümkündür. Yaşam tarzları, kültür, inanç ve toplum da verilen kararlar ve duygularımızı yaşama biçimlerimiz üzerinde oldukça etkisi olan faktörlerdir. Her kültürün duyguları yaşama ve ifade etme biçimi, her inanç sisteminin kendi doğruları ve her yaşam tarzının olayları anlamlandırma biçimi vardır.
Şimdi tüm bu farklılıklarımızı göz önüne alarak düşündüğümüzde insanların birbirinden farklı tepkiler vermesi kulağa o kadar da anlamsız gelmiyor değil mi? Duygularımızı neden bu kadar farklı ifade ettiğimiz işte tam olarak bundan geliyor: Aynı tür olsak bile aynı değiliz. Çünkü bize küçük gelen bir konu başka biri için bambaşka bir anlam ifade edebilir, bizim abartı bulduğumuz bir sevinç bir insanın geçmiş yüklerinden aydınlığa çıkışını temsil edebilir. O yüzden kimseyi kendimizmiş gibi yargılamayalım. İnsanlara bakarken, kendimizi bir ölçüt olarak görmeyi bırakıp onları anlamaya çalışalım.
