Müziğin bireylerin ruh hali üzerindeki olumlu etkileri uzun yıllardır bilinmektedir. Geçmişten günümüze, yalnızca ruh sağlığı için değil, beden sağlığı için de müziğin iyileştirici gücünden faydalanılmıştır. İnsan sağlığının ruh ve beden bütünlüğünü kapsayan bir iyi olma hâli olduğu düşünüldüğünde, müziğin hem bedensel hem de ruhsal iyilik hâlini desteklemesi, onun insan yaşamındaki önemini ortaya koymaktadır.
Ruh halinde meydana gelen olumlu ya da olumsuz değişimler çoğu zaman beden üzerinde de iz bırakmaktadır. Ruh halinin önemli bir parçası olan duygular, bedenimize farklı şekillerde yansıyabilmektedir. İnsan mutlu olduğunda yüzünde bir gülümseme belirirken, üzgün olduğunda gözlerinden yaşlar akabilmekte; kaygılı olduğunda elleri titreyebilmekte veya stresli dönemlerde beden farklı tepkiler verebilmektedir. Bu durumlara daha pek çok örnek eklenebilir. Aslında burada anlatılmak istenen, bedenin ruhun sessiz kayıt defteri olduğudur. İnsanların bedenleri, kimi zaman söyleyemedikleri duygularını da görünür hâle getirebilmektedir.
Ancak bireyler bazı zamanlarda duygularını çok yoğun biçimde yaşayabilmektedirler. Yoğun kaygı, öfke, üzüntü ya da stres gibi duygular, kişilerin hem düşüncelerini hem de davranışlarını etkileyebilmektedir. Bu gibi durumlarda bireyler, yaşadıkları duyguları anlamlandırmak ve yönetebilmek için çeşitli yollar aramaktadır. İşte burada duygu düzenleme kavramı önem kazanmaktadır.
Duygu düzenleme, bireyin yaşadığı olumlu veya olumsuz duyguları fark etmesi, anlamlandırması ve amaca uygun şekilde yönetebilme süreci olarak tanımlanmaktadır. Bu süreç içerisinde bireyler farklı stratejilere başvurabilmektedir. Bunlardan biri de müziktir. İnsanlar kimi zaman bir şarkıda kendilerini bulmakta, kimi zaman da anlatamadıkları duygularını melodiler aracılığıyla ifade edebilmektedir.
Müzik, duyguları düzenlerken bazen bireylerin hatırlamak istedikleri anılarını da onlara anımsatır. Bu anlamda bakıldığında, bir şarkının ilk birkaç saniyesinde yıllar öncesine ait bir anının zihinde canlanması, çoğu bireyin deneyimlediği bir durumdur. Çünkü bireylerin zihni, bazı sesleri ve melodileri yaşanmışlıklarla birlikte hafızasına kaydetmektedir. Bu nedenle, yıllar önce dinlenen bir şarkı bile bireyi bir anda geçmişe götürebilmekte, unutulduğu düşünülen duyguları yeniden gün yüzüne çıkarabilmektedir. Müziğin etkisi yalnızca işitmekten ibaret değildir; aynı zamanda anılarla, duygularla ve yaşantılarla da güçlü bağlar kurmaktadır.
Bireyin ruh hali, bazen onun sessizliği gibidir. Her ne kadar beden bu sessizliğin izlerini taşısa da bireyin içinde neler yaşadığı her zaman anlaşılamayabilir. Burada bu sessizliği bozan ise duygulardır. Duygular kimi zaman kelimelere dönüşemez; ifade edilmek ister ancak kendine bir yol bulamaz. İşte müzik, tam da bu noktada duyguların sesi hâline gelebilmektedir.
Notaların bir araya gelmesiyle oluşan müzik, bireylerin anlatamadığı birçok şeyi anlatmasına olanak tanımaktadır. Notalar belki sessizdir; ancak insanların kendileriyle ilgili çok şey anlatabilmesini sağlayabilmektedir. Bazen bir melodi yorulmuş bir ruhu sakinleştirir, bazen geçmişten kalan bir anıyı yeniden canlandırır, bazen de kişinin kendi iç dünyasına ayna tutar. Belki de bu nedenle bireyler, konuşamadıkları zamanlarda bile müzik onların adına konuşmaya devam etmektedir. Müzik, ruhun sessizliğini bozup bireyler için en büyük ses olmaktadır.
Müzik yalnızca seslerin ve notaların bir araya gelmesiyle oluşan bir bütün değildir; bireyin iç dünyasına dokunan, görünmeyeni görünür hâle getiren güçlü bir araçtır. Bireyler bazen konuşmak ister ama kelimeler eksik kalır; bazen anlaşılmak ister ama duyguları sessizliğe gömülür. İşte o anlarda müzik, söylenemeyenlerin dili hâline gelir. Belki de bu yüzden yazının başlığında olduğu gibi notalar gerçekten sessizdir; ancak sessizlikleri içinde insan ruhunun en derin taraflarını anlatırlar. Çünkü bazı duyguların sesi yoktur, bazı yaraların adı yoktur. Fakat insan ruhu, kendi sesini çoğu zaman bir melodinin içinde bulur. Ve belki de notaların sessiz dili, aslında insanın kendi iç sesidir.
Bu yazıyı okurken kulağınızda en sevdiğiniz şarkının müziğini duymuş olmanızı ve yazının sonunda yüzünüzde bir gülümseme olmasını umuyorum. Çünkü müzik, duyguların yükünü hafifleten ve insanı yeniden dengeye taşırken, insanın yüzünde gülümsemeyi oluşturan en güçlü iyileştirici araçlardan biridir.
Ve sözlerimi bitirirken Sezen Aksu’dan “Gülümse” şarkısının da benden size hediye olmasını diliyorum. Şarkı der ki; “Belki şehre bir film gelir, bir güzel orman olur yazılarda, iklim değişir Akdeniz olur gülümse.” Her ne yaşarsanız yaşayın, bir müzik eşliğinde, tıpkı bu yazının size hissettirdiği gibi gülümsemeniz dileğiyle 🙂
