Gündüz susturduğumuz düşünceler, gece neden bir anda sesini yükseltir?
Saat gece yarısını geçmiştir. Gün boyunca onlarca insanla konuşmuş, işe gitmiş, sorumluluklarımızı yerine getirmiş, telefonlara cevap vermiş, gülmüş, belki de hiçbir şey yokmuş gibi davranmışızdır.
Sonra ışıklar kapanır.
Telefon elimizdedir. Ortalık sessizdir. Ve bir anda…
Sabah çok da önemsemediğimiz bir cümle aklımıza gelir.
“Acaba bana neden öyle söyledi?”
Birinin attığı mesajı tekrar tekrar düşünürüz.
“Beni gerçekten önemsiyor mu?”
Yıllar önce yaşanmış bir olay yeniden zihnimizde belirir.
“Keşke o gün öyle davranmasaydım.”
Bazen de ortada belirgin bir sorun yoktur ama içimizde açıklayamadığımız bir ağırlık oluşur.
Ve kendimize sorarız:
“Neden gece olunca her şey daha büyük geliyor?”
Aslında gece duygularımızın büyümesinden çok, gündüz bastırabildiğimiz şeylerin görünür hâle gelmesiyle karşılaşırız.
⸻
Gündüz zihnimiz meşguldür, gece ise kendimizle baş başa kalırız.
Gündüz hayat sürekli bizden bir şey ister.
Kalkmak, hazırlanmak, işe gitmek, çocuklarla ilgilenmek, toplantılara girmek, mesajlara cevap vermek, alışveriş yapmak, sorumlulukları tamamlamak…
Zihnimiz sürekli dış dünyaya dönüktür.
Bu yoğunluk bazen duygularımızı ortadan kaldırmaz; yalnızca onları ertelememizi sağlar.
“Bunu sonra düşünürüm.”
“Şimdi sırası değil.”
“Şu işi halledeyim, sonra bakarım.”
“Şimdilik güçlü olmam gerekiyor.”
Fakat gece geldiğinde dış dünyanın sesi azalır.
Telefon susar.
Ev sessizleşir.
İnsanlar uyur.
Ve geriye çoğu zaman tek bir kişi kalır:
Kendimiz.
İşte o noktada zihnimiz gün içinde yarım bıraktığı dosyaları açmaya başlar.
⸻
Gece yalnızca sessiz değildir; aynı zamanda zihinsel alan açar
Gündüz dikkatimizi dağıtan uyaranların azalması, iç dünyamızdaki düşünceleri daha belirgin hâle getirebilir.
Bu nedenle gece yaşadığımız bazı düşünceler aslında gece ortaya çıkmış değildir.
Onlar zaten oradadır.
Sadece ilk kez onları duyabilecek kadar sessiz kalmışızdır.
Gündüz “iyiyim” dediğimiz bir konu, gece yatağa girdiğimizde “Aslında değilim” hâline gelebilir.
Gündüz önemsemediğimiz bir ayrılık, gece göğsümüzde bir boşluk gibi hissedilebilir.
Gündüz güçlü durduğumuz bir problem, gece bizi çaresiz hissettirebilir.
Bu yüzden gece yaşanan duyguların tamamını “abartı” olarak görmek doğru değildir.
Bazen gece, insanın kendisine karşı daha dürüst olduğu zamandır.
⸻
Peki neden özellikle gece?
Bunun birkaç psikolojik ve biyolojik nedeni vardır.
Öncelikle gün sonunda zihinsel yorgunluğumuz artar. Yorgunluk, düşüncelerimizi değerlendirme ve duygularımızı düzenleme kapasitemizi etkileyebilir.
Gündüz bir problemi daha dengeli değerlendirebilirken gece aynı problemi daha karamsar yorumlayabiliriz.
Örneğin gündüz:
“Bana bugün cevap vermedi. Muhtemelen meşguldür.”
diye düşündüğümüz bir durum, gece:
“Artık benimle konuşmak istemiyor.”
şeklinde yorumlanabilir.
Olay değişmemiştir. Değişen, onu değerlendiren zihnin koşullarıdır.
Ayrıca gece çevresel uyaranların azalması, kişinin kendi düşüncelerine daha fazla odaklanmasına neden olabilir.
Ve bazen zihnimiz boşluğu düşüncelerle doldurur.
⸻
Gece zihni neden geçmişe gider?
İnsan zihni özellikle sessiz kaldığında geçmiş deneyimleri yeniden değerlendirebilir.
Eski bir ilişki…
Çocuklukta söylenmiş bir cümle…
Bir arkadaşlıkta yaşanan kırgınlık…
Verilmiş bir karar…
Söylenememiş bir söz…
“Keşke”ler…
Bunların gece ortaya çıkmasının önemli nedenlerinden biri, gün içerisinde dikkatimizi yönlendirecek daha az şey olmasıdır.
Fakat burada önemli bir ayrım vardır:
Gece aklımıza gelen her düşünce, çözülmesi gereken gerçek bir problem değildir.
Bazen zihnimiz yalnızca yorgundur.
Bazen duygusal bir yük taşımaktadır.
Bazen de uykuya geçiş öncesinde düşünceler daha serbest biçimde akmaya başlar.
Bu nedenle gece 02.00’de hayatımız hakkında verdiğimiz kararları sabah 09.00’da yeniden değerlendirmek iyi bir fikir olabilir.
Çünkü gece zihni her zaman en objektif zihnimiz değildir.
⸻
“Kimse beni anlamıyor” hissi neden gece daha güçlü olabilir?
Çünkü yalnızlık yalnızca insanların fiziksel olarak yanımızda olmaması değildir.
Yalnızlık, kişinin anlaşılmadığını hissetmesiyle de ilgilidir.
Gündüz sosyal temaslarımız bu duyguyu bir süreliğine bastırabilir.
Fakat gece herkes kendi dünyasına çekildiğinde kişi kendi iç sesiyle daha fazla baş başa kalabilir.
Bu nedenle bazı insanlar için gece:
“Kimse beni gerçekten tanımıyor.”
“Kimse beni anlamıyor.”
“Ben hep tek başıma kalıyorum.”
gibi düşüncelerin yoğunlaştığı bir zaman dilimine dönüşebilir.
Burada ihtiyaç çoğu zaman yalnızca birinin yanında olması değildir.
Anlaşılma ihtiyacıdır.
⸻
Gece verilen kararların bir kısmı neden sabah anlamsız gelir?
Çünkü duygular düşüncelerimizi etkiler.
Yoğun üzüntü içindeyken geleceği daha karanlık görebiliriz.
Yoğun öfke içindeyken ilişkilerimizi daha sert değerlendirebiliriz.
Yoğun kaygı yaşarken henüz gerçekleşmemiş olayları olmuş gibi algılayabiliriz.
Bu nedenle gece gelen:
“Her şeyi bırakacağım.”
“Kimseyle bir daha konuşmayacağım.”
“Bu ilişki kesinlikle bitmeli.”
“Hayatımda hiçbir şey yolunda değil.”
gibi kesin cümleler, bazen gerçek bir ihtiyaçtan çok o anki duygusal yoğunluğun sesi olabilir.
Duygularımız gerçektir.
Ama duygularımızın söylediği her yorum mutlaka gerçek değildir.
Bu ayrımı yapabilmek psikolojik dayanıklılığın önemli parçalarından biridir.
⸻
Peki gece düşünceleriyle ne yapmalıyız?
Öncelikle onlarla savaşmak yerine onları fark etmek gerekir.
Kendimize:
“Şu an ne hissediyorum?”
“Bu düşünce bir gerçek mi, yoksa benim yorumum mu?”
“Bunu sabah da aynı şekilde düşünecek miyim?”
“Şu anda çözmem gereken bir problem mi, yoksa sadece yorgun muyum?”
diye sorabiliriz.
Bazen çözüm düşünmeye devam etmek değil, düşünmeyi sabaha bırakabilmektir.
Bir kâğıda aklımızdaki düşünceleri yazmak da zihinsel yükü azaltabilir.
Örneğin:
“Bunu şu an çözmek zorunda değilim. Sabah tekrar değerlendireceğim.”
demek bile zihne bir sınır koyabilir.
Çünkü her düşüncenin hemen çözülmesi gerekmez.
Bazı düşünceler yalnızca fark edilmek ister.
⸻
SONUÇ: GECE DUYGULARIMIZ BÜYÜMEZ, BİZ ONLARI DAHA NET DUYARIZ
Belki de geceyi bu kadar zor yapan şey karanlık değildir.
Sessizliktir.
Çünkü gündüz başkalarının sesleriyle, işlerle, sorumluluklarla ve hayatın koşuşturmasıyla bastırdığımız birçok duygu, gece kendisine bir yer bulur.
Ve o zaman anlarız:
“Ben aslında buna kırılmışım.”
“Ben bunu hâlâ özlüyorum.”
“Ben sandığım kadar güçlü değilmişim.”
“Ben aslında biraz yorulmuşum.”
Gece, insanın kendisinden kaçmasının zorlaştığı bir zamandır.
Fakat belki de bunu bir problem olarak görmek yerine bir fırsat olarak değerlendirmek gerekir.
Çünkü kendimizi yalnızca iyi hissettiğimiz zamanlarda tanımayız.
Bazen kendimizi en çok, herkes uyuduğunda tanırız.
Ancak önemli olan gece gelen her düşünceye inanmak değil; onu dinleyip anlamlandırabilmektir.
Belki de bu yüzden bazı geceler ağır gelir.
Çünkü gece duygularımızı büyütmez.
Gece, gündüz susturduğumuz duyguların sesini yükseltir.
Ve bazen insanın kendisine söylemesi gereken en önemli cümle şudur:
“Şu an hissettiğim şey gerçek. Ama bu duyguyla ilgili verdiğim her kararın doğru olması gerekmiyor.”
Sabah olduğunda hayat çoğu zaman değişmemiştir.
Ama biz değişmiş olabiliriz.
Çünkü gece kendimizi biraz daha duymuşuzdur.
