Evcil hayvan sahiplenmek bizlere fizyolojik, sosyolojik ve duygusal açıdan fayda sağlar (Hart, 1995; Wells, 2007). Yürüyüş yaparken yeni insanlarla tanışma, konuşacak bir konu bulma gibi fırsatlar sunarak sosyal yaşam üzerinde etkili olabilir (Beetz ve vd., 2012; Beck, 2014). Evcil hayvan sahiplenmek; stresin azalması, refahın artması, sosyalleşme gibi faktörlerin sonucunda beyin sağlımızı da iyileştiriyor olabilir. Bunların sonucunda ise uyku kalitesinin artması, kan basıncının düşmesi, bağışıklık sisteminin iyileşmesi, stresin azalması gibi insan sağlığına birçok yönden olumlu bir etkisi olabilir (Khan ve Frrag, 2000; Headey ve Grabka, 2006).
Bilişsel Düzey ve Beyin Yapısı Üzerindeki Etkiler
Albright ve arkadaşlarının (2022) yapmış oldukları araştırmaya göre 20 ila 74 yaş arasındaki evcil hayvana sahip olan 56 yetişkin ile evcil hayvana sahip olmayan 39 yetişkine Alabama Demans Riski Beyin Çalışması uygulanarak veriler toplanmıştır. Bu veriler sonucunda evcil hayvana sahip olmanın daha yüksek bilişsel düzeyler ve daha büyük beyin yapıları ile ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Daha yüksek bilişsel düzey ve daha büyük beyin yapılarının ise en çok köpek sahiplerinde görüldüğü ortaya çıkmıştır. Evcil hayvana sahip olmanın bilişsel etkileri şunlardır; daha iyi işlem hızı, dikkat yönelimi, epizodik bellek ve dorsal mod ağlarındaki artış, tümevarımsal akıl yürütme. Yaşlı yetişkinlerde birden fazla evcil hayvana sahip olmanın beyin sağlığı açısından daha faydalı olduğu araştırmanın bir diğer bulgusudur.
Sosyal Etkileşim ve Hayvan Türlerinin Rolü
Wells (2004)’in yapmış olduğu başka bir araştırmada ise 1800 katılımcının 6 farklı ortamda bir kadın deneyciye farklı davranışlar sergiledikleri ortaya çıkmıştır. Labrador Retriever yavrusu, yetişkin Labrador, yetişkin Rottweiler, oyuncak ayı, bitki ve yalnız başına oldukları bir ortam hazırlandı. Yalnız başına oldukları ortamda kadın deneyci, oyuncak ayı veya bitkiyle olunan ortamdan daha az ilgi gördü. Yetişkin Rottweiler’in olduğu ortamda yavru veya yetişkin Labrador’un olduğu ortama kıyasla kadın deneyci daha az ilgi gördü. Yavru veya yetişkin Labrador en çok sözel etkileşimi ve gülümsemenin ortaya çıktığı ortamlar oldu.
Psikolojik Sağlık ve Fizyolojik Değişimler
Souter ve Miller’in (2007) yaptığı bir çalışmada hayvan destekli müdahalelerin depresif semptomlarını önemli ölçüde azalttığı sonucuna varılmıştır. Uzun süreli bakımevlerinde yapılan bir çalışmada hayvan ziyaretlerinin yalnızlığı azalttığı bulunmuştur (Banks vd., 2005). 30 dakika boyunca yabancı bir köpekle yürüyen yaşlı yetişkinlerin, köpekle yürümeyen yaşlı yetişkinlerin kalp atış hızlarına göre daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır (Mootoka vd., 2006).
Tüm bu bulgular ışığında evcil hayvan sahibi olmanın, özellikle köpek sahiplenmenin, yetişkin yaşamından bilişsel gerilemeye karşı bir kalkan olduğu ve hatta bilişsel performansı arttırmada yardımcı olduğu, sosyal etkileşimi arttırdığı, depresyon semptomlarını azalttığı rahatlıkla söylenebilir.
Kaynakça
Albright, A. E., Cui, R., and Allen, R. S. (2022). Pet ownership and mental and physical healht in older White and black males and females. Int. J. Environ. Res. Public Health 19:5655. Doi: 10.3390/19095655
Banks, M. R., and Banks, W. A. (2005). The effects of group and individual animal-assisted therapy on loneliness in residents of long-term care facilities. Anthrozoos 18, 396–408.
Beetz, A., Uvnäs-Moberg, K., Julius, H., and Kotrschal, K. (2012). Psychosocial and psychophysiological effects role of human-animal interactions the possible role of oxytocin. Front. Psychol. 3:234. Doi: 10.3389/fpsyg.2012.00234
Beck, A. M. (2014). The biology of the human-animal bond. Anim. Front. 4, 32-36. Doi:10.2527/af.2014-0019
Hart, L. A. (1995). “The role of pets in enhancing human well-being: effects for older people.” in The Waltham Book of Human – Animal Interaction. Ed I. Robinson (Exeter: Pergamon), 19-31. doi: 10.1016/B978-0-08-042284-8.50009-8
Headey, B., and Grabka, M. M. (2006). Pets and human health in Germany and Australia: national longitudinal results. Soc. Indic. Res. 80, 297-311. Doi: 10.1007/s11205-005-5072-z
Khan, M., Farrag, N. (2000). Animal-assisted activity and infection control implications in a healthcare setting. J. Hosp. Infect. 46, 4-11. Doi: 10.1053/jhin.2000.0785
Motooka, M., Koike, H., Yokoyama, T. Ve Kennedy, NL (2006). Köpek gezdirmenin yaşlılarda otonom sinir aktivitesi üzerindeki etkisi. Med. J. Aust. 184, 60–63.
Souter, M. A., and Miller, M. D. (2007). Do animal-assisted activities effectively treat depression? A meta-analysis. Anthrozoos 20, 167–180.
Wella, D. L. (2007). Domestic dogs and human health: an overview. Brit. J. Health Psychol. 12,145-156. doi: 10.1348/135910706X103284
Wells, D. L. (2004). The facilitation of social interactions by domestic dogs. Anthrozoos 17, 340–352.
