Bir Kült Lideri Nasıl Doğar?
- yüzyılın en tartışmalı figürlerinden biri olan Charles Manson yalnızca işlediği suçlarla değil, yaşam öyküsü, sarf ettiği sözler ve karanlık kişiliğiyle de dönemine damga vurmuştur. 1960’lar Amerika’sı Vietnam Savaşı, sivil haklar hareketleri, hippi kültürü, uyuşturucu yaygınlığı gibi pek çok farklı gündem başlığı ile çalkalanıyordu. Manson özellikle hippi hareketi ve uyuşturucu kullanımı sayesinde kendi tarikatını kuracaktı. Kendi çevresini özellikle kırılgan ve yönlendirilmeye açık gençlerle doldurmuştu. Onlar üzerinde öyle güçlü bir etkisi vardı ki Manson için cinayet işleyeceklerdi. Ancak nasıl olur da bir insan bu kadar usta bir manipülatör olur? Böyle doğmak mı gerekir yoksa öğrenilir mi?
Charles Manson 1934 yılında 16 yaşındaki alkolik bir anne tarafından dünyaya getirildi. Babasını hiç tanımadı. Çocukluk yılları ihmal, istismar ve sevgisizlikle geçti. Erken yaşta suç kariyerine başladı. Defalarca ıslah evine girip çıktı. Sevgisiz ve ihmalkâr bir anne tarafından mı büyütülmek mi onu bu hale getirmişti yoksa ıslah evlerinde suç işlemenin farklı yönlerini mi öğrenmişti? Kötü olmaya birden mi karar verdi yoksa bu onun doğasında mı vardı? O kimdi?
‘’Ben kimse değilim. Ben bir serseriyim, bir evsizim, bir tren vagonuyum ve bir şarap şişesiyim… ve eğer bana çok yaklaşırsan, bir ustura olurum.’’ – Charles Manson
Manson’un Psikopatolojisi
Öncelikle Manson’a konulmuş net bir tanı olmadığını söyleyerek başlayalım. Ancak pek çok röportajı, hayat hikayesi ve işlediği suçları düşünürsek aklımıza hemen birkaç tanı gelecektir. Empati yoksunluğu, yasa dışı davranışlar, yalan söyleme, saldırganlık ve suçluluk hissetmeden başkalarına zarar verme gibi davranış örüntüleri Antisosyal Kişilik Bozukluğuna işaret eder. Ancak Manson’ı sadece Antisosyal Kişilik Bozukluğu ile tanımlamak oldukça yetersiz olur. Onun kişiliğinde narsistik özellikler de göze çarpar. Bazı uzmanlara göre de paranoid psikotik epizodlar da yaşayan Manson zaman zaman gerçeklikten kopar ve bu da şizoform bozukluk olasılığını güçlendirir. Hatta Manson paranoya için ‘’Paranoya sadece tam farkındalıktır.’’ dahi demiştir. Bu sözünden onun gerçeklikten zaman zaman koptuğunu anlayabiliriz.
Grup İçi Dinamikler ve Cinayetlerin Boyutu
Manson grup üyelerini etrafına toplayıp kendini onlara çok sevdirip hadi şimdi benim istediklerimi yapın demedi. Bu sistematik, planlı ve yavaş işlemesi gereken bir süreçti. Öncelikle aileleri tarafından yeterince onay görememiş yönlendirilmeye daha açık olan kişileri kendine kurban olarak seçti. Onu onaylamayan, ona karşı çıkan, dik başlı ve sorgulayan biri Manson için zorluk çıkarabilir, onun otoritesini sarsabilirdi.
Grup üyelerinin beyin yıkama süreci izolasyon ile başlamalıydı. Aileleri ve arkadaşlarıyla bağlarını kesmeleri gerekiyordu. Toplumun geri kalanından uzak izole bir şekilde yaşamaları Manson’ı sorgulamamalarını sağladı.
Kimlik yıkımı bu sürecin önemli bir diğer parçasıydı. Üyelerin geçmişleri, kendine has özellikleri artık geçmişte kalmalıydı. Bu doğrultuda bazı grup üyelerine yeni isimler verildi. Böylece üyeler daha kolay yönetilebilir hale getirildi.
Grubun lideri Manson olduğu için o mutlak ve sorgulanamaz olandı. Bunu test etmek ve grubun diğer üyelerinin gözünü korkutmak için zaman zaman bazı üyelere zorlu görevler verirdi. Bu tarz testler şiddetli sadakat sınamaları olarak adlandırılır. Bu testlerin sonucunda grup üyesi lidere daha çok bağlanır artık ortak bir amaçları vardır. Bu şiddetli sadakat sınamalarının en sonuncusu da Tate-LaBianca cinayetleri olmuştur.
Son olarak üyeler Manson’dan hem korkar hem de ona inanılmaz bir hayranlık beslerlerdi. Bu kompleks duygular sonucunda üyeler Manson’a travmatik bağlanma ile bağlanmışlardı. Artık tüm üyeler sorgulamayan, özerkliğini kaybetmiş ve onun kuklası hâline gelmişti.
Manson hapishanedeyken gitar çalmayı öğrenmişti. Ünlü bir müzisyen olmak istiyordu. Terry Melcher ile tanıştı ancak Terry onu yeteneksiz bulmuştu. Bu reddedilme Manson gibi birinin kabul edebileceği türden değildi. Elinin altında ise para ve ün yoktu ama onun için öldürebilecek, ölecek fedaileri vardı. Bu reddedilme sonucu ağır bir narsistik kırılma yaşayan Manson grup üyelerine Terry’nin evine gidip oradaki herkesi öldürmelerini söyledi. Ancak Terry orada yoktu onun yerine ünlü yönetmen Roman Polanski’nin hamile eşi Sharon Tate ve arkadaşları oradaydı. Bu cinayetler sonrasında dünya Manson’ı tanıdı.
Manson’dan Ne Öğrendik?
Charles Manson oldukça kompleks travmalara sahip hem antisosyal hem de narsistik kişilik bozukluğu örüntüleri gösteren bir psikolojik vakadan çok daha çok incelenmesi gereken bir fenomendir. Manipülasyonun gücünün kanıtıdır. Psikoloji biliminde hep sorulan genetik mi yoksa içine doğduğu çevre mi daha etkilidir sorusunu bizlere sordurtur. Manson tarafına yöneltilen suçları, cinayetlere azmettirmesini hiçbir zaman kabul etmemiştir ve şöyle demiştir;
‘’Ben sizin çocuklarınızı büyütmedim. Ben onları okul sisteminize yollamadım. Ben onları televizyon karşısında büyütmedim. Ben onları kilisenize göndermedim. Siz yaptınız.’’
Bu söz klasik bir suçluluk reddi ve sorumluluğu toplumun tamamına yükleme olsa da suç işleyen bireylerin ‘’sistemin mağduru’’ olduğunu da anlatan bir cümledir. İçine doğduğu çevre, aile ve alınan eğitimin yetersizliği gibi pek çok farklı değişken insanı suça sürükleyebilir. Bu oldukça doğrudur. Durkheim ‘’ Toplum suçluya neden olur.’’ derken Bauman ‘’ Modern sistemler suçun bireyde değil, düzenin kendisinde yeşerdiğini kanıtlar.’’ der.
Bir toplumda yozlaşma varsa suç işleme potansiyeli de artar bu oldukça doğru ancak suç işleme bir seçimdir ve bireyseldir. Manson ise sistemin çarklarını kendine göre ayarladığını hiçbir zaman itiraf etmemiştir.
