“Quiet Cutting” tam anlamı ile sessiz kesme, iş dünyasında son yıllarda şirketlerde insan kaynakları tarafından uygulanan bir psikolojik strateji olarak karşımıza çıkmaktadır. Bağlamsal anlamda çalışanlara yönelik dolaylı bir işten çıkarma ve yıldırma yöntemidir ve çalışanın sessizce sistem dışına itilmesi hedeflenir. Bu durum çalışanın pozisyonunun değiştirilmesi ve işten uzaklaşmasını sağlamak ve kişinin işten ayrılmasına sebep olmak üstüne kuruludur. Bu stratejiler, şeffaflıktan ve doğrudanlıktan uzaktır ve çalışanları psikolojik açıdan oldukça baskılayarak savunmasız bir durumda kalmalarına sebep olmaktadır.
Bir çalışanın uzmanlık alanı dışında işler verilmesi veya pozisyona geçirilmesi, çalışanın pozisyonu göz önünde bulundurulmadan daha düşük prestijli işler ile görevlendirilmesi veya terfi beklentisi olan bir çalışanın tersine sorumluluklar ile meşgul olması “Quiet Cutting”e örnek olarak verilebilir.
Psikolojik Etkiler
Bu sessizce yapılan strateji sonucunda çalışanlar psikolojik manipülasyona maruz kalırlar. En önemli psikolojik etkileri; iş stresi, tükenmişlik, kendilik değeri ve özgüvende azalma, belirsizlik kaygısı, kurumsal güvensizlik ve anksiyete/depresyon belirtileridir.
“Quiet Cutting” görünürde iş tanımı değişikliği ya da yeniden yapılanma olarak gözükse de aslında pasif-agresif bir dışlamadır. Bu süreçte birey, ait olma ihtiyacı yok edilir, yetersizlik hissi, mesleki özgüven düşüşü ve değersizlik algısı ve kimlik karmaşası oluşur.
Sessiz kesme, şema aktivasyonlarını tetiklemektedir. Özellikle değersizlik, yetersizlik ve dışlanma gibi şemaları aktive ederek negatif bilişsel çarpıtmaları ve bu çarpıtmalara bağlı olarak gelişen şemaları destekler. Bu nedenle, belirli psikolojik bozuklukların oluşması altyapı oluşturur.
Kişilerin içsel diyaloglarının olumsuz şekillerde seyretmesine sebep olur. Örneğin, “Yeterince iyi değilim.” ve “Artık önemli bir çalışan değilim.” algısı ile kişinin olumsuz bilişlerinde artma görülme ihtimalini artırır. Ayrıca, çalışanın iş hayatındaki oluşturduğu kimlik temsilinde bozulmalar meydana gelir ve yoğun öfke, içe kapanma döngüleri oluşabilir. Bu döngüler özellikle kişinin motivasyonunu, özsaygısını ve değer hissini oldukça zedeler.
Quiet Cutting ile Tetiklenen Psikolojik Bozukluklar
Quiet Cutting ile tetiklenen psikolojik bozukluklar şu şekilde sıralanabilir:
-
Depresyon
Çalışanın önemli görevlerden uzaklaştırılması, karar süreçlerinde yer almaması ve üretkenliğinin görmezden gelinmesi gibi eylemler ile sürekli olarak dışlanması ve kişiye bu dışlanmanın hissettirilmesi ile kişide anlamsızlık hissi oluşur. Kişinin kontrol kaybı yaşaması, öğrenilmiş çaresizlik, değersizlik, önemli hissedememe, yaptığı işten tatmin olamama, içe kapanma ve sosyal geri çekilme izolasyon gibi sebepler ile ortaya çıkması için zemin hazırlanmış olunur. -
Anksiyete Bozuklukları
Özellikle çalışanın görev tanımının net olmaması, sürekli belirsizlik olması ve bu belirsizliğe karşı oluşan kaygılanma ve performans baskısı görülür. Sürekli belirsizlik ile gelişen beklenti anksiyetesi görülür. “Kötü bir şey olacak” beklentisi, odaklanma güçlüğü, uyku problemleri ve sinirlilik semptomlarına yol açabilir. Kişide geleceğe dair bir güvensizlik oluşur ve karamsarlık ve kaygı semptomları görülür. Ek olarak, mükemmeliyetçilik şemaları da ortaya çıkabilir. -
Tükenmişlik Sendromu
Duygusal olarak yıpratıcı bir süreçtir. Ödülsüz iş koşullarının olması sonucunda gerçekleşir. Çalışanın yaptığı işinin anlamını kaybetmesi, motivasyonunda eksiklikler olması ve izolasyon sonucu tetiklenebilir. “Artık hiçbir şey hissetmiyorum” gibi hissizlik halleri ile duygusal tükenme gözlemlenebilir. “Yaptıklarım artık yeterli değil” inancı ortaya çıkar ve yönetsel ortam değişmeden iyileşme görülmesi mümkün olmaz. -
Uyum Bozukluğu
Verilen yeni görevler ve konumlara adaptasyon sağlamakta zorlanma şeklinde görülür. Dolayısıyla uyum konularında sorunlar ortaya çıkabilir. -
Somatizasyon
Özellikle stresin ve kaygının oluşturduğu baş ağrısı, mide problemleri, uyku bozuklukları gibi fiziksel semptomlar görülmeye başlanabilir.
Müdahale
“Quiet Cutting” sebebi ile oluşabilecek tüm psikolojik bozukluklar bir profesyonel ile çalışılmalıdır. Profesyoneller, kişinin yaşadığı ilk deneyimini anlamlandırmasına, benlik saygısını yeniden inşa etmesine ve işlevselliğini kazandırmasına yönelik bütüncül yaklaşımlar ile destek olabilirler.
“Quiet Cutting” yaşayan bireylerde en sık karşılaşılan durumlar; majör depresyon, anksiyete bozuklukları, tükenmişlik sendromu, uyum bozukluğu ve somatizasyon yer alır.
Bu belirtilerin yönetiminde uygulanabilecek en etkili terapi yöntemi olarak Bilişsel Davranışçı Terapi kabul edilebilir. Bu terapi ile, otomatik düşünceler üzerinde durularak, kişinin kendi düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını fark etmesi sağlanır. Bilişsel çarpıtmalar ve inançlar yeniden yapılandırılır ve kişinin olumsuz şemalarının azaltılması hedeflenir.
Özellikle, “Yetersizim” şeması gibi içselleştirilmiş inançlar ele alınarak ruhsal iyilik halinin ve işlevselliğin geri kazandırılması oldukça değerlidir. Gerekli olduğunda farmakolojik destek sağlanması tedavi sürecinin olumlu yönde ilerlemesine yardımcı olacaktır.
Terapi sürecinde en önemli noktalardan biri, kişinin bu gibi manipülasyonlar ile başa çıkma stratejileri geliştirmesi ve psikolojik sağlamlık kazanarak duygusal olarak dayanıklılığının artmasıdır. İş hayatında karşılaşılabilecek bu gibi durumların kişide yarattığı kalıcı izlerinin iyileştirilmesi ve baş etmesi adına yeni beceriler kazanması sonrası kişi hayat işlevselliğine geri dönmesi mümkün olur.
Kaynakça:
https://www.kevinwgrant.com/blog/item/quiet-firing-and-quiet-quitting-unseen-toxic-trends
https://careerminds.com/blog/quiet-cutting-handle-with-transparency
https://tr.linkedin.com/pulse/sessiz-itiraf-quiet-cutting-dalgas%C4%B1-yakla%C5%9F%C4%B1yor-sen-h%C3%A2l%C3%A2-serim-1q3uf
https://dergipark.org.tr/en/pub/cusosbil/issue/76977/1200345
