Çocuklar konuşmadan önce ağlar, büyüdükçe kelimelerle kendilerini ifade etmeye başlar. Ancak duygularını en doğal, en güvenli ve en samimi şekilde ifade ettikleri dil ne konuşmaktır ne de yazmaktır. Çocukların gerçek dili oyundur.
Bir yetişkin için oyun eğlenceli geçirilen bir zaman dilimi gibi görünse de çocuk için oyun; öğrenmenin, keşfetmenin, duygularını ifade etmenin ve dünyayı anlamlandırmanın en güçlü yoludur. Çünkü çocuk, yaşadığı olayları, korkularını, sevinçlerini, hayal kırıklıklarını ve hayallerini çoğu zaman oyuncakları aracılığıyla dışa vurur.
Peki, hiç düşündünüz mü? Bir çocuk neden aynı oyunu defalarca oynar? Neden bazı oyuncakları sürekli seçerken bazılarına hiç dokunmaz? Neden oyun sırasında anne, baba, öğretmen ya da doktor rollerini üstlenir?
Bu soruların cevabı, çocuğun iç dünyasında saklıdır.
Oyun Bir Eğlence Değil, Bir İletişim Yoludur
Yetişkinler gün sonunda yaşadıklarını anlatarak rahatlar. Çocuklar ise yaşadıklarını oyunla yeniden canlandırarak anlamlandırır.
Yeni kardeşi olan bir çocuğun bebeğini sürekli yatağa yatırması, doktora giden bir çocuğun oyuncaklarına iğne yapması ya da okula yeni başlayan bir çocuğun sınıf oyunu kurması tesadüf değildir. Oyun sırasında çocuk aslında yaşadığı deneyimleri yeniden düzenler, kontrol etmeye çalışır ve duygularını işler.
Bu nedenle oyun oynayan bir çocuğu sadece izlemek bile onun hakkında birçok ipucu verebilir.
Oyuncaklar Çocuğun Duygularını Saklayan Kahramanlardır
Her oyuncak çocuğun hayatında farklı bir anlam taşır.
Bazen bir pelüş oyuncak güven duygusunu temsil eder. Bazen küçük bir araba özgürlüğü, bazen de bir bebek bakım verme ihtiyacını yansıtır.
Çocuk oyuncak seçerken rastgele davranmaz. Seçimleri çoğu zaman o dönem yaşadığı duygusal ihtiyaçlarla ilişkilidir.
Bu nedenle ebeveynlerin “Bunu neden seçtin?” diye sorgulamak yerine “Bu oyuncakla nasıl bir oyun kurdun?” diye merak etmeleri çok daha değerlidir.
Oyun Sırasında Öğretmek Yerine Eşlik Edin
Birçok ebeveyn oyun oynarken sürekli yönlendirme yapma eğilimindedir.
“Hayır, öyle oynanmaz.”
“Evi buraya yap.”
“Arabayı yanlış sürdün.”
Oysa oyun, çocuğun özgür olduğu nadir alanlardan biridir. Sürekli müdahale edilen oyunlar zamanla çocuğun yaratıcılığını ve problem çözme becerisini sınırlandırabilir.
Bazen en iyi oyun arkadaşı olmak, hiçbir şey öğretmeden sadece onun kurduğu dünyaya misafir olabilmektir.
Çünkü çocuk, kendisini yargılanmadan kabul edilmiş hissettiğinde hem daha mutlu hem de daha özgüvenli olur.
Oyun, Duyguların Sessiz Terapisidir
Çocuklar her zaman “Korkuyorum.”, “Üzgünüm.” ya da “Sana kızgınım.” diyemezler.
Fakat oyun sırasında korkan bir ejderha olabilirler…
Üzülen bir ayıcığı teselli edebilirler…
Ya da kızgın bir dinozoru konuşturabilirler.
İşte tam da bu yüzden oyun, çocukların duygularını güvenli bir şekilde ifade etmelerini sağlayan doğal bir iyileşme alanıdır.
Evde geçirilen sadece 20 dakikalık kaliteli oyun zamanı bile çocukla kurulan bağı güçlendirebilir. Bu süre boyunca telefonun bir kenara bırakılması, göz teması kurulması ve oyunun liderliğinin çocuğa verilmesi, onun “Ben değerliyim.” mesajını hissetmesini sağlar.
Oyun Oynayan Çocuk Sadece Eğlenmez
Bilimsel çalışmalar, düzenli oyun oynayan çocukların problem çözme, empati kurma, dikkatini sürdürme, dil gelişimi ve sosyal beceriler açısından daha güçlü olduklarını göstermektedir.
Üstelik oyun sadece bugünü değil, geleceği de şekillendirir.
Bugün legolarla köprü kuran çocuk, yarın çözümler üreten bir birey olabilir.
Bugün arkadaşlarıyla oyun sırasında paylaşmayı öğrenen çocuk, yarın güçlü sosyal ilişkiler kurabilir.
Bugün hayal dünyasını özgürce kullanan çocuk ise yarının üretken ve yaratıcı yetişkini olabilir.
Çocuğunuz sizinle her zaman konuşmayabilir. Bazen hissettiklerini anlatacak doğru kelimeleri bulamayabilir. Ama oyun oynarken size kendisini anlatmaktan hiç vazgeçmez.
Belki de ebeveyn olarak yapabileceğimiz en değerli şey; oyun sırasında öğretmeye çalışmak yerine anlamaya çalışmaktır.
Çünkü her oyun, çocuğun kalbinden gelen sessiz bir mektuptur.
Unutmayın; bir oyuncak sadece oyuncak değildir. Bir oyun sadece oyun değildir. Çocuğun dünyasına açılan en güvenli kapının anahtarı çoğu zaman oyunun kendisidir. O kapıdan sevgiyle giren yetişkinler ise çocukların hayatında unutulmaz izler bırakırlar.
