Modern yaşamın getirdiği yetişkinlik sorumlulukları, yapılacaklar listeleri ve geleceği kontrol etme çabası arasında yürürken, çoğumuz görünmez bir zihinsel yorgunluğun yükünü taşırız. Klinikte ya da günlük hayatta sıkça karşılaştığımız “tükenmişlik” ve “kronik stres” gibi kavramlar, aslında tek bir temel eksikliğe işaret eder: Yaşama karşı duyulan o taze ve hesapsız heyecanın kaybı. Oysa psikoloji ve sinirbilim literatürü, aradığımız o iyileştirici ve pürüzsüz mutluluk formülünün çok uzaklarda değil, gelişimsel olarak hepimizin geçtiği bir evrede, yani çocukluğumuzda saklı olduğunu gösteriyor. Bir çocuğun dünyayı deneyimleme biçimini incelemek, yetişkin zihnimizin kapılarını neşeye açacak en güçlü anahtardır.
Çocukların bitmek bilmeyen neşesinin arkasındaki en büyük güç, bilişsel gelişimlerinin merkezinde yer alan merak duygusu ve keşif arzusudur. Yetişkinler olarak bizler bir çiçeğe, gökyüzünün rengine ya da anlık bir melodiye “zaten biliyorum” algısıyla yaklaşarak otomatik pilottan bakarken; bir çocuk her uyaranı ilk kez görüyormuş gibi bir hayranlıkla karşılar. Bu durum, beyinde taptaze sinaptik bağlar kurarak zihni genç tuttuğu gibi, bireyin psikolojik iyi oluşunu ve yaşama sevincini doğrudan en üst seviyeye çıkarır. Mutluluk, çocuk dünyasında bir sonuç değil; etrafı izlemenin, dokunmanın ve anda kalmanın doğal bir yan ürünüdür.
Gelişimsel Bir Dönüşüm
Bir çocuk düştüğünde canı yanar ve ağlar; ancak birkaç dakika sonra gözündeki yaşı silip oyuna kaldığı yerden devam edebilir. Çünkü çocuk zihni, geçmişin pişmanlıklarına ya da geleceğin “ya şöyle olursa” kaygılarına takılmayacak kadar esnektir. Bu esneklik, yetişkinlikte çoğu zaman kaybolan psikolojik dayanıklılığın en saf halidir.
Yetişkinlikte ise zihin çoğu zaman sonuçlara odaklanır; deneyimin kendisinden çok, onun ne işe yaradığı, ne kazandırdığı ya da neyi değiştireceği önem kazanır. Oysa bu sürekli “anlam ve fayda” arayışı, zamanla zihinsel bir ağırlık yaratır. Her şey ölçülür, karşılaştırılır ve değerlendirilir hale gelir. Bu noktada birey, fark etmeden yaşamın akışını izleyen değil, onu sürekli kontrol etmeye çalışan bir gözlemciye dönüşür.
Oysa içimizdeki o meraklı çocuk hiçbir yere kaybolmaz; yalnızca daha derin bir yere çekilir. Yetişkinliğin o ciddi, katı ve planlı ceketini arada bir kenara bırakıp dünyayı bir çocuğun filtresiz neşesiyle izleyebilmek, kendimize verebileceğimiz en büyük ruhsal hediyedir. Hayatı bir problem çözme alanı olarak görmeyi bıraktığımızda ve her anı keşfedilmeyi bekleyen küçük bir mucize olarak kabul ettiğimizde, ruhumuzun üzerindeki o ağır tozlar da kendiliğinden dağılacaktır. Çünkü hayat, sınırları çizilmiş bir sınav kağıdı değil; neşeyle koşturulacak, sınırları olmayan muazzam bir oyun parkıdır.
Bu yüzden bazen durup hiçbir şey üretmeden sadece bakmak, sadece hissetmek ve sadece olmak bile zihni yeniden nefes aldıran bir alana taşır. Küçük anlara verilen bu dikkat, zamanla yaşamla kurulan ilişkiyi daha yumuşak ve daha canlı bir hale getirir.
