Her insanın zaman zaman dinlenmeye ve kendini dinlemeye ihtiyacı olur. Ancak günümüzde değişen günlük yaşam stresörleri, yoğun iş temposu, bireysel sorumluluk alanları ve diğer çeşitli sorunlar nedeniyle, bedenimizin ya da zihnimizin bize neler anlattığını durup dinlemeye çoğu zaman fırsat bulamıyoruz. Zihinsel dengeyi korumak ve psikolojik dayanıklılığı arttırmak günümüzde birçok kişinin temel ihtiyacı haline gelmiştir. Aslında bu noktada da “Yoga” kavramı devreye girer.
Yoga; Nefes çalışmaları (pranayama), fiziksel duruşlar (asana) ve meditasyon (dhyana) bileşenlerini bir araya getirir ve bir bütünlük sağlar.
Özellikle depresyon vb. duygudurum bozukluklarındaki olumlu etkisinden bahsedecek olursak; parasempatik sistem (vücudun dinlenmesini, rahatlamasını sağlayan sistem, strese verilen biyolojik yanıt) yoga uygulamalarında aktive olur ve kortizol seviyelerini düşürür böylece birey daha sakin ve dengeli hissededer. Aynı zamanda yapılan pratikler sayesinde öz-şefkati, içsel huzuru ve bireyin benlik algısını güçlendirmesi de depresyon tedavisi için umut vericidir (Streeter et al., 2012).
Anksiyete, Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi durumlarda da yoganın etkisi göz ardı edilemez. Kaygı bozuklukları vb. durumlarda terapi sürecinde nefes egzersizleri yöntemi tedaviyi destekleyen birincil tercihler arasındadır. Yoganın yavaş ve kontrollü nefes çalışmaları kişilerde sempatik sinir sisteminin (vücudun tehlikelere karşı harekete/alarm durumuna geçmesini sağlayan sistem) aktivitesini azaltır ve “kaç ya da savaş” tepkisini dengeler. Stres hormonlarını dengelemeye yardımcı olduğu da bilimsel olarak kanıtlanmıştır (Sahni et al., 2022).
Son yıllarda yapılan araştırmalara göre, yoganın zihin/beden ve ruh sağlığı üzerindeki olumlu etkileri göz ardı edilemez. Aslında bu sebeple bu kavram için; yalnızca fiziksel bir egzersiz olmanın ötesindedir diyebiliriz.
Yoga, sadece zihinsel ve bedensel dengeyi desteklemekle kalmaz; aynı zamanda sindirim sistemi üzerinde de olumlu etkiler yaratır. Günümüzde yapılan çalışmalar, bağırsaklarımızın yalnızca sindirimden sorumlu olmadığını, aynı zamanda “ikinci beyin” işlevi gördüğünü de ortaya koymaktadır. Bağırsaklarımızda bulunan trilyonlarca bakteri, zihinsel süreçlerimizi, ruh halimizi ve genel beyin fonksiyonlarımızı doğrudan etkilemektedir (Karaismailoğlu, 2019).
Düzenli spor, doğru beslenme ve yoga gibi bedeni bütünsel şekilde çalıştıran uygulamalar, bağırsak florası sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Özellikle yoga; sindirim sistemini düzenleyen nefes çalışmaları, karın bölgesine yönelik esneme ve gevşeme hareketleri sayesinde bağırsakların işleyişine destek olur. Bu durum yalnızca fiziksel bir rahatlama sağlamaz, aynı zamanda bir psikoterapi sürecine benzer şekilde, bireyin içsel iyileşme sürecine katkıda bulunur. Her ne kadar fiziksel yöntemler aracılığıyla gerçekleştirilse de, yoga hem bedensel hem de zihinsel düzeyde etkili bir müdahale alanı sunar. Ayrıca, uygulanan teknikler iç organlar üzerinde de dolaylı bir etki yaratarak, bütüncül bir iyileşme sürecini destekler. Aynı zamanda depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi ruhsal rahatsızlıkların önlenmesinde ve yönetilmesinde de önemli bir rol oynar. Çünkü sağlıklı bir bağırsak sistemi, serotonin gibi mutlulukla ilişkilendirilen nörotransmitterlerin üretimini artırarak zihinsel iyilik halini güçlendirir ve ruhsal dengeyi destekler. Böylece düzenli yoga pratiği, hem “beyin” hem de “ikinci beyin” olan bağırsaklar arasında daha güçlü ve sağlıklı bir köprü kurulmasına yardımcı olurken, stres, kaygı bozuklukları ve duygudurum problemleriyle başa çıkmada da bütünsel bir destek sunar.
Ancak yoganın fayda sağlaması için düzenli olarak uygulanması gereklidir. Yapılan araştırmalar, haftada en az iki ila üç seans yoga yapmanın ruhsal iyilik halinde anlamlı bir artış sağladığını göstermektedir. Aynı zamanda kişinin yogaya yaklaşımının öneminden de bahsetmek gerekir; Kişi sergilediği performanstan çok, oradaki deneyime odaklanmalı diğer bir deyişle akışta kalmak kavramını benimsemelidir (Cramer et al., 2013).
Sonuç olarak, yoga hem zihinsel hem de bedensel sağlığı destekleyen bütüncül bir yöntem olarak ön plana çıkmaktadır. Düzenli pratikler, stres, anksiyete ve depresyon gibi ruhsal rahatsızlıklarla baş etmede etkili bir destek sunarken, bireyin öz-şefkatini ve kendilik algısını da güçlendirmektedir. Bilimsel çalışmalarla da desteklenen bu etkiler, yogayı modern ruh sağlığı uygulamaları içinde değerli bir tamamlayıcı yöntem haline getirmiştir.
Kaynakça
-
Cramer, H., Lauche, R., Langhorst, J., & Dobos, G. (2013). Yoga for anxiety: A systematic review and meta-analysis. Depression and Anxiety, 30(11), 1068–1080.
-
Karaismailoğlu, S. (2019). Beyinde Ararken Bağırsakta Buldum. İstanbul: Destek Yayınları.
-
Sahni, P. S., Kumar, R., & Manju, L. (2022). Yoga practice and its impact on mental health: A systematic review. Frontiers in Psychiatry, 13, 807168.
-
Streeter, C. C., Gerbarg, P. L., Saper, R. B., Ciraulo, D. A., & Brown, R. P. (2012). Effects of yoga on the autonomic nervous system, gamma-aminobutyric-acid, and allostasis in epilepsy, depression, and post-traumatic stress disorder. Medical Hypotheses, 78(5), 571–579.
