Öğrenme temel düzeyde bir kişinin deneyimlediği, gözlemlediği ya da etkileşim sonucu elde ettiği yeni bilgi ve becerileri zihinsel olarak işlemesi sürecidir. Her öğrenme sonucu beyinde yeni sinaptik bağlantılar oluşur, günümüzde öğrenme sonrası beyinde gerçekleşen nörobiyolojik değişimler üzerine pek çok araştırma yürütülmektedir.
Öğrenmenin Nörobiyolojik Boyutu
Öğrenmenin beyin üzerindeki iyileştirici ve geliştirici etkisi üzerine yapılan bir araştırmada 18 profesyonel ve 18 amatör okçudan ok atmaları istendi. Sporcular ok atarken fMRI cihazı ile beyin etkinlikleri ölçüldü. Sonuçta amatör okçuların beyin etkinliklerinin profesyonel okçularınkine göre daha yüksek olduğu belirlendi. Yeni öğrenilen bir hareket gerçekleştirilirken başlangıçta çok fazla beyin etkinliği gerekiyor. Hareket tekrar edildiğinde otonom hale geliyor. Bu, bir davranış tekrar edildiğinde o hareketi gerçekleştirirken beynin daha az enerji harcadığı anlamına geliyor.
Cornell Üniversitesi’nden bilim insanları beynin öğrenirken nasıl değiştiğini anlamak için geçmişte yeni görevler verilip öğrenme süreci izlenen bireylere ait araştırmaların sonuçlarını analiz etti. Sonuçta yeni bir bilgi öğrenilirken ya da bir hareket ilk defa gerçekleştirilirken insanların beyinlerinde dikkatle ilgili alanların etkinliğinin pratik yaptıkça ve tekrar ettikçe azaldığı anlaşıldı. Ayrıca bu süreçte beynin hayal kurma ve düşünme ile ilişkili bölgelerinin etkinliğinin arttığı belirlendi. Dolayısı ile insanlar tekrar ettikleri bir davranışı gerçekleştirirken aynı zamanda geçmişteki bir olayı hatırlayabilir ya da gelecekle ilgili bir şey düşünebilirler.
Öğrenmenin Psikolojik ve Sosyal Etkileri
Yapılan araştırmalar öğrenmenin insan psikolojisi üzerinde yarattığı temel pozitif etkileri şu şekilde sıralamaktadır;
-
Özgüveni ve öz yeterlilik duygusunu arttırır.
-
Stresi ve kaygıyı azaltır.
-
Depresyon riskini azaltır.
-
Bilişsel esnekliği arttırır.
Tüm bunlara bağlı olarak öğrenme sonrası sosyal bağlar güçlenir, grup içinde aidiyet hissi oluşturur. Paylaşım ve etkileşim artar ve buna bağlı olarak yalnızlık duygusu azalır. Elbette öğrenme iyi yönetilmediğinde kişi kendisini öğrenmeden önceki duruma göre daha rahatsız hissedebilir, örneğin öğrenme gerçekleştikten sonra kişi ne kadar az şey biliyormuşum ya da artık çok şey biliyorum ve daha farklı hareket etmem gerek, kontrol alanımdan çıkmam gerek gibi kaygılara kapılabilir. Dolayısı ile öğrenmenin iyi yönetilmesi ve adım adım gerçekleşmesi gerekir.
Öğrenme Sürecinde Zorlanma ve Bilgi Üretimi
Öğrenme anlamak değil hatırlayabilmektedir, hatırlamaya çalıştıkça zihnini zorlarsın ve zorlanma öğrenmenin en temel belirtilerinden birisidir. Eğer her şey çok rahat ilerliyorsa muhtemelen öğrenmek yerine sadece tüketiyorsun demektir. Bilgi tüketimi ile bilgi üretimini ayırt etmek gerekir. Öğrenme insanı uçtan uca kapsayarak biyolojik, psikolojik ve sosyal açıdan kendisini daha iyi hissetmesini sağlar, zihni keskinleştirir, duyguları dengeler, kişi duygularını öğrenir ve duygu regülasyonunu daha başarılı gerçekleştirir, daha net hayır der ve daha az manipüle edilir. Öğrenen insan bilgi arttığı için daha iyi karar verir, daha az hata yapar; riskleri ve fırsatları daha erken görerek hep birkaç adım önde olur. Öğrenme ile beraber belirsizlik azaldığı için kişinin kendine olan güveni artar çünkü insanın en çok korktuğu şeylerden birisi bilmeme halidir.
Bireysel Gelişim ve Özgürleşme
Öğrendikçe problem çözme hızı artar daha hızlı analiz ederek daha iyi çözümler üretiriz ve aynı hatayı tekrar tekrar yapma oranımız önemli ölçüde azalır. Değer ürettikçe gelir seviyeni arttırabilirsin değer üretmenin yolu da gene öğrenmekten geçer. Öğrenerek değişime ayak uydurursun. Bugünün doğrusu yarının yanlışı olabilir. Öğrenerek değişimi yönetebilirsin. Öğrenme devam ettikçe hafızan ve zihnin güçlenir dikkat, hafıza ve zihinsel esneklik artar. İletişim becerilerin güçlenir kendini daha iyi ifade eden, daha ikna edici ve daha net konuşan biri haline gelirsin. Öğrendikçe merakın artar, dolayısıyla daha çok merak beraberinde monotonluğun azaldığı daha canlı bir hayatın kapılarını açar sana. Öğrenen insan daha bağımsız olur, kendi problemlerini daha az yardım alarak çözer ve kendi yolunu çizme gücü ve kapasitesini gün geçtikçe arttırır.
Öğrenme bazen konforun bozulması pahasına özgürleşmektir ve özgürlük en büyük konfordur.
