İnsan ilişkilerindeki en yorucu şeylerden biri şu olabilir; bir yandan yakınlık isteriz, anlaşılmak, sevilmek, biriyle derin bir bağ kurmak isteriz ama biri gerçekten yaklaşmaya başladığında geri çekilebiliriz. Mesaj bekleriz ama geldiğinde geç cevap veririz, yakın hissetmek isteriz ama fazla yakınlık huzursuz edebilir. Bir ilişki hayal ederiz ama tam içinde hissetmeye başladığımız anda uzaklaşma ihtiyacı duyabiliriz.
Dışarıdan bakıldığında bu durum kararsızlık, ilgisizlik ya da ne istediğini bilmemek gibi görünebilir. Oysa çoğu zaman altında çok daha derin bir şey vardır. Yakınlık isteğiyle yakınlığın yarattığı korku aynı anda var olur, gerçekten görülmekten korkmak devreye girer.
Yakınlık Neden Bazı İnsanlar İçin Zorlayıcıdır?
Yakınlık yalnızca sevgiyle ilgili değildir. Aynı zamanda görünür olmakla da ilgilidir. Birine gerçekten yaklaştığımızda yalnızca güzel taraflarımız değil, kırılgan yanlarımız da görünür hale gelir. İç dünyamız, korkularımız, kendimizde zayıf gördüğümüz yanlarımız, geçmiş yaralarımız… Bu yüzden yakınlık birçok insan için bilinçsizce tehdit gibi algılanabilir. Çünkü zihin yalnızca bugünü değil, geçmişte yaşanan duygusal deneyimlerin izlerini de taşır. Daha önce yakınlık kurduğunda incinmiş, zarar görmüş, duygusal olarak ihmal edilmiş biri için bağ kurmak bir noktadan sonra güvenli değil, riskli hissettirebilir. Bu nedenle kişi yakınlık istediği halde aynı zamanda kendini korumaya çalışır. Çoğu zaman bu bilinçli yapılan bir şey değildir. İnsan bazen neden geri çekildiğini kendisi de anlayamaz ama o yakınlık hissi huzursuz hissettirir; hatta bazen boğucu bile gelebilir. Bu da baskı oluşturarak bir anda soğumayı ve uzaklaşma isteğini beraberinde getirebilir.
Bazı insanlar için mesafe sevgisizlik değil, bir savunma biçimidir. Çünkü birine bağlanmak aynı zamanda o kişinin seni etkileyebilmesine izin vermek anlamına gelir. Bu da beraberinde bazı korkuları ortaya çıkarabilir. “Ya kontrolümü kaybedersem?”, “Ya kendimi çok kaptırırsam?”, “Ya zarar görürsem?” “Bu kadar bağlanırsam kaybeder miyim?” gibi sorular çoğu zaman içten içe kişiyi huzursuz eder ve bu da farkında olmadan davranışlara yansır. Çünkü insan bazen geçmişte kırıldığı yerden kırılmamak için kendini bastırmayı, kontrollü kalmayı ya da mesafeyi korumayı güvenli yol olarak seçebilir. Ancak burada sessizce bekleyen başka bir problem vardır ve asıl problem de bu soru işaretlerinin gerçekleştiği senaryodaki duygu yıkımıyla başa çıkılabileceğine dair inancın zayıf olmasıdır. Bütün bunlar yüzünden, kişi bağ kurmaya başladığı noktada geri çekilir. Daha az yazmaya, daha yüzeysel davranmaya, duygusal yoğunluğu azaltmaya çalışabilir. Çünkü yakınlık ihtiyacı kadar, yakınlığın yaratabileceği olası hayal kırıklığından korunma ihtiyacı da devrededir.
Yakınlaşmak İsterken Uzaklaşmak
Bu çelişki birçok insanın sandığından daha yaygındır. Yakınlık isteyen ama yakınlık geldiğinde bunalan insanlar iki ihtiyaç arasında sıkışır kalır. Bir tarafı ait olmak isterken diğer tarafı kendini korumaya çalışır. Bu yüzden duygusal yoğunluk artınca bir anda yabancılaşmak ya da her şey güzel giderken kendini sabote ederek mesafe koymak gerçekleşir. Çok özler ama aramaz, çok sever ama gösteremez, ilişki ister ama ilişki ciddileşince geri çekilir, yakınlık kurar ama tam bağ kuracakken uzaklaşır, yüzeyselleşir. Aslında kaçtığı şey her zaman karşı taraf değildir; bazen kaçtığı kendi savunmasızlığıdır. Yakınlık kurmaktan kaçarak yüzeysel olmak kısa vadede güvende hissettirebilir. Ancak bu görünürde güvenli olan alan, uzun vadede kişinin iç dünyasında farklı bir yalnızlık yaratabilir. Çünkü gerçekten anlaşılma hissi yavaş yavaş yok olmaya başlar ve kişi ilişki içerisinde olsa bile yalnızlık hissini yaşamaya başlayabilir. Bir noktadan sonra da tam olarak görünmeme hissi baskın gelmeye başlar ve bir döngü başlamış olur. Bağ kurarak görünmekten kaçıp mesafe koyarken, görünmemeyi ve yalnızlık hissini daha çok deneyimlemek.
Bazı insanlar yakınlık arttığında kusur aramaya başlayabilir. Karşı tarafın davranışlarını daha fazla sorgulayabilir, bir anda duygularından emin olmamaya başlayabilir ya da ilişkiye dair şüpheleri artabilir. Çünkü yakınlık beraberinde bağımlı hale gelme korkusunu da tetikleyebilir. Özellikle gelişim sürecinde duygusal ihtiyaçları güvenli şekilde karşılanmamış insanlar için birine ihtiyaç duymak huzurdan çok tehdit hissettirebilir. Bu yüzden kişi bir yandan beni sev derken bir yandan çok yaklaşma mesajı verebilir.
Yakınlık Cesaret İster
Gerçek yakınlık biraz da risk almaktır. Savunmaları biraz indirebilmek, anlaşılmamayı göze almak, ihtiyaç duyduğunu kabul etmek, her şeye rağmen kendin olabilmek… Aslında ilk adım fark etmek olabilir. Yakınlık karşısında neden geri çekildiğini, neden bir anda mesafe koyma ihtiyacı hissettiğini anlayabilmek… Çünkü insan bazen gerçekten ilişki istemediğini düşünürken, aslında ilişkide hissedeceği kırılganlıktan korkuyor olabilir. Savunmalara neden ihtiyaç duyduğunu fark etmek, bu döngüyü kırabilmek için önemli bir başlangıçtır. Çünkü yakınlık her zaman tehdit değildir. Bazen insanın uzun zamandır kaçtığı şey, aslında en çok ihtiyaç duyduğu şey olabilir.
