Arkadaş, en yakın arkadaş, dost…
Bu kavramları duyduğunuzda zihninizde nasıl bir sahne canlanıyor? Aralarında sizin için ne gibi farklar var? Ve en önemlisi: Bu tanımlar sizin hayatınızda kimi ya da kimleri kapsıyor?
Bu yazıda sosyal bağların üzerimizdeki etkisini ele almak ve özellikle sosyal medyada sıkça karşılaştığımız “doğru arkadaşlık” tartışmalarına farklı bir perspektif sunmak istiyorum.
Hepimiz hayatımızın bir döneminde zor zamanlardan geçtik. Böyle anlarda çoğu zaman o sürecin hiç bitmeyeceğini düşünürüz. Olumsuz duygu ve düşünceler zihnimizi kaplar. Oysa tam da o anlarda bir dostun omzumuza dokunuşu, bir arkadaşla içilen kahve, edilen kısa bir sohbet ya da birlikte atılan küçük bir kahkaha düşündüğümüzden çok daha büyük bir etkiye sahiptir.
Sosyal Bağların Psikolojik Gücü
Psikoloji literatürü de sosyal bağların önemini güçlü biçimde destekler. Özellikle Sosyal Destek Teorisi, bireyin stresli yaşam olaylarıyla başa çıkmasında anlamlı ve güvenilir ilişkilerin koruyucu bir rol oynadığını ortaya koyar. Yapılan araştırmalar, güçlü sosyal destek ağlarına sahip bireylerin depresyon ve kaygı düzeylerinin daha düşük olduğunu, stres karşısında daha dayanıklı kaldıklarını göstermektedir. Hatta sosyal bağların niteliği, sayısından daha belirleyicidir; yani çok sayıda yüzeysel ilişkidense, kişinin kendini güvende ve anlaşılmış hissettiği birkaç yakın ilişki psikolojik iyi oluş üzerinde daha etkili olabilir.
Bu küçük gibi görünen anlar, aslında en önemli psikolojik destek kaynaklarımızdan biridir. Nitekim terapi süreçlerinde de sıkça ele aldığımız konulardan biri kişinin sosyal destek ağlarıdır. Eğer bir kişi sosyalleşmekte zorlanıyorsa ya da buna rağmen adım atamıyorsa, bu alan üzerinde özellikle çalışırız.
Sosyal Medya ve Arkadaşlık Tanımları
Öte yandan sosyal medya, arkadaşlık ilişkilerine dair keskin ve çoğu zaman sınırlayıcı tanımlar sunuyor. Bir kesime göre insanın çok sayıda arkadaşı olmalı, kalabalık ortamlarda bulunmalı. Bir diğerine göre ise en fazla birkaç yakın dost yeterlidir, geri kalan mesafede tutulmalıdır. Peki neden bu kadar kesin sınırlar var? Neden “doğru” olmak için bu kategorilerden birine ait olmak zorundaymışız gibi hissediyoruz?
Oysa insan ilişkileri siyah ya da beyaz değildir. Duygularımız gibi ihtiyaçlarımız da zamanla değişir. Bazen kalabalık sofralarda olmak isteriz, bazen de iki kişilik bir masada derin bir sohbet yeterli gelir. Kimi zaman daha sosyal, kimi zaman daha seçici olabiliriz. Burada belirleyici olan şey, o ilişkinin bize nasıl hissettirdiğidir.
İlişkilerde Derinlik Kaybı
Günümüzün hız ve tüketim odaklı yapısı ise ilişkilerdeki tahammül seviyemizi giderek azaltıyor. Sade bir şekilde oturup kahve içmek, uzun uzun sohbet etmek bile zorlaşabiliyor. Anın kendisinden çok, onun nasıl göründüğü önem kazanıyor. Paylaşım yapmak, paylaşmanın önüne geçebiliyor.
Bazen insanlar “nazar değmesin” diye hayatlarını saklıyor, bazen de gerçekten dinlemek yerine konuşma sırasının kendilerine gelmesini bekliyor. Böylece ilişkiler, derinlikten uzaklaşıp yüzeysel bir hale dönüşebiliyor.
Bir dönem sosyal medyada “olmuş gibi anlat, manifestle” akımı vardı. Ardından “hiçbir şey anlatma” yaklaşımı popülerleşti. Peki bu akımlar gerçekten bize ne söylüyor? Ve daha önemlisi, bunlara uymak zorunda mıyız?
Belki de tüm bu gürültünün içinde hatırlamamız gereken çok daha temel bir şey var: Gerçek bir sohbetin, içten bir paylaşımın ve karşılıklı desteğin iyileştirici gücü. Belki de ihtiyacımız olan şey; nasıl görünmemiz gerektiğini değil, nasıl hissettiğimizi merkeze almak.
Dost Eli ve İyileşme
Hüsnü Arkan bir şarkısında şöyle der: “Dağılır gider kara bir bulut, dokununca bir dost eli…”
Ve gerçekten de, üzerimizde dolaşan o kara bulutlar bazen tek başımıza baş edemeyeceğimiz kadar yoğun olabilir. Tam da böyle anlarda bir dostun varlığı, küçümsenmeyecek kadar güçlü bir etki yaratır. Bazen bir cümle, bazen bir temas, bazen de sadece “buradayım” diyen birinin varlığı… İyileşmenin başlangıcı tam olarak orada başlar.
Şimdi, bu yazıyı okuduktan sonra hayatınızda “arkadaşım”, “dostum” diyebileceğiniz kim varsa onu arayın. Varlığı için teşekkür edin. O sıcaklığı kalbinizde hissetmeye izin verin. Akımları takip etmek ya da yaygınlaştırmak yerine, belki de bu samimiyeti ve gerçek bağı çoğaltmayı seçebilirsiniz. Sonrasında ister iki kişilik bir masada, ister kalabalık bir sofrada… Önemli olan, o dost elini omzunuzda hissedebileceğiniz anlara yer açmak.
Çünkü bazen en çok ihtiyacımız olan şey, tam olarak budur: Kalbimize iyi gelen bir temas.
