Travma Sonrası Stres Bozukluğu / TSSB belirtileri genellikle üç ana kategoriye ayrılmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibidir;
-
Yeniden Yaşama
-
Kaçınma
-
Aşırı Uyarılma’dır.
Bu belirtilere kısaca bakacak olur isek;
1.) Yeniden Yaşama Belirtileri: Travmatik olayın tekrar tekrar yaşandığına dair anılar, kabuslar ve geri dönüşlerdir. Bu belirtiler, kişinin travmatik olayı sanki yeniden yaşıyormuş gibi hissetmesine neden olabilir.
2.) Kaçınma Belirtileri: Travmatik olayı hatırlatan yerlerden, insanlardan ve aktivitelerden kaçınma. Bu belirtiler, kişinin duygusal uyuşukluk yaşamasına ve ilgi kaybı gibi durumlara yol açabilir.
3.) Aşırı Uyarılma Belirtileri: Kolayca irkilme, öfke patlamaları, uyku sorunları ve konsantrasyon zorlukları. Bu belirtiler kişinin sürekli olarak tetikte ve gergin olmasına neden olabilir.
Çocuklarda Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri
Kişiler özelinde Travma Sonrası Stres Bozukluğu / TSSB’nin Çocuklarda Ortaya Çıkışı: TSSB, travmatik bir olayın ardından çeşitli belirtilerle ortaya çıkar. Çocuklar travmatik olayları yetişkinlerden farklı şekillerde deneyimleyebilir ve bu durum belirtilerin de farklı şekillerde ortaya çıkmasına neden olabilir. Ortaya çıkan belirtiler ise;
-
Kabuslar ve Geri Dönüşler: Çocuklar, travmatik olayla ilgili korkutucu kabuslar görebilir ve olayın tekrar yaşandığına dair geri dönüşler yaşayabilir. Bu durum, çocukların uyku düzenlerini bozabilir ve genel huzursuzluk yaratabilir.
-
Kaçınma Davranışları: Çocuklar, travmatik olayı hatırlatan yerlerden, insanlardan ve aktivitelerden kaçınabilirler. Olay ile ilgili konuşmaktan ve bu konuda hatırlatıcı unsurlardan kaçınabilirler.
-
Aşırı Uyarılma Belirtileri: Çocuklar, kolayca irkilebilir, öfke patlamaları yaşayabilir ve dikkat dağınıklığı gösterebilirler. Aşırı uyarılma belirtileri, çocukların okul performansını ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkileyebilir.
-
Sosyal Geri Çekilme: Çocuklar, travmatik olayın ardından sosyal geri çekilme yaşayabilirler. Bu durum, arkadaşlarından ve aile üyelerinden uzaklaşma, izole olma ve sosyal etkileşimlerden kaçınma şeklinde ortaya çıkabilmektedir.
-
Oyunlarda Tekrar Yaşama: Daha küçük yaştaki çocuklar, travmatik olayları oyunlarında tekrar yaşayabilirler. Örneğin, travmatik bir kazayı tekrar tekrar oynayarak deneyimleyebilirler.
-
Ergenlikte Depresyon ve Anksiyete: Ergenlik çağındaki gençler / çocuklar, travmatik olayın ardından depresyon, anksiyete ve madde kullanımı gibi belirtiler gösterebilirler. Bu yaş grubundaki bireyler, duygusal dalgalanmalar ve kimlik arayışları nedeniyle daha karmaşık belirtiler gösterebilmektedirler.
Alternatif Tedavi Yöntemleri ve İyileşme Süreci
Tedavi yöntemlerine gelecek olursak, ilaç tedavisini önceki yazılarımda bahsetmiştim. Şimdi alternatif tedavi yöntemlerine birlikte bakalım;
1.) Yoga, Meditasyon ve Hayvan Destekli Terapiler: Yoga, kişilerin beden farkındalığını artırarak kas gerginliğini azaltır ve zihinsel rahatlama sağlar. Meditasyon ise, kişilerin zihinlerini sakinleştirir, kaygı ve stresle başa çıkmalarına yardımcı olur. Hayvan destekli terapiler, kişilerin duygusal iyileşme sürecinde destekleyici ve güven verici bir ortam sunar. Not: Unutmayınız! Sevgi iyileştirir.
2.) Müzik Terapisi ve Diğer Yaratıcı Terapiler: Müzik terapisi, kişilerin duygusal ifadelerini ve yaratıcılıklarını teşvik eden etkili bir tedavi yöntemidir. Müzik terapisi seanslarında, kişiler, müzik dinleyerek, enstrüman çalarak veya şarkı söyleyerek duygusal iyileşme sürecine katılırlar. Müzik, kişilerin travmatik anılarını ifade etmelerine ve bu anılarla başa çıkmalarına yardımcı olur. Diğer yaratıcı terapiler arasında dans, drama ve yazma gibi aktiviteler yer almaktadır. Bu terapiler, bireylerin duygusal sağlığını destekler ve travmatik olayları işleyerek duygusal iyileşme sürecine katkıda bulunur. Örneğin, drama terapisi, çocuklar özelinde travmatik olayları canlandırarak ve duygusal deneyimlerini ifade ederek başa çıkmalarını sağlar.
3.) Doğa Yürüyüşleri ve Fiziksel Aktivitenin Önemi: Doğa yürüyüşleri ve diğer fiziksel aktiviteler, bireylerin / çocukların stres düzeylerini azaltır ve genel sağlıklarını iyileştirir. Fiziksel aktivite, çocukların enerji düzeylerini artırır ve duygusal iyilik hallerini destekler. Doğada vakit geçirmek, çocukların travmatik olaylarla başa çıkmalarına yardımcı olur ve rahatlamalarını sağlar. Doğa yürüyüşleri, yetişkinlerin yanında özellikle çocukların doğanın sakinleştirici etkilerinden faydalanmalarını ve fiziksel olarak aktif olmalarını sağlar.
Yazımı bitirirken tüm bu bahsolunan konularda fikir almış olabilirsiniz. Dolayısıyla, bakım verenler, öğretmenler, özellikle aileler iyi gözlemci olmalı ve bu tür rahatsızlıkların ortaya çıkış anında, durumu uzmanlara (psikiyatr, psikolog, danışman vb.) hemen bildirmelidirler. En önemlisi ise ailelerin -rahatsızlık yaşayan kişilerin- sonuna kadar yanında olduklarını hissettirmesi gereklidir.
Buraya kadar okuduğunuz için teşekkür ederim. Bir sonraki yazılarda görüşmek üzere… Umay Ana hepinizi korusun.
