Neden Bırakamıyoruz?

Bazı anlarda romantik ilişkimizin bize iyi gelmediğini, sorulan sorulara verilen yanıtların tekrar ettiğini, birlikte geçirdiğiniz zamanın verimsiz olduğunu, eskisi kadar diyalog kurmadığınızı, anlayışın yerini yorgunluğa bıraktığını, zevklerinizin bile uyuşmadığını ve daha diğer anları yaşadıkça fark ederiz. Yani aslında eksiler artılardan daha fazla olmaya başlamıştır. Bunlara rağmen ilişkilerimizi bırakmakta neden zorlanırız?

Bu belirtiler bazı ilişkilerin çoktan bittiğini ama partnerlerin bunları görmezden gelmesiyle git gide daha zor ve çıkılmaz bir yola sürükler. Bunun temel sebeplerinden biri alışkanlıklardır. Sevgi yerini alışkanlığa bırakır, ayrılık her zaman kişiden uzaklaşmak değildir; alışkanlıklardan, hayallerden, her gününüzden, ortak paylaştığınız her şeyden vazgeçmek anlamına gelir. Bu noktada çoğu bireyin kendine sorduğu bir sorular vardır: “Bu ilişki gerçekten bitmeli mi, yoksa biraz daha sabretmeli miyim?”, “Bu zamana kadar verdiğimiz emekler boşa mı gidecek?” gibi zihinde beliren her düşünce ayrılık kararını erteleyebilir.

İnsan zihni çoğu zaman tanıdık olanı tercih eder. Tanıdık olan her zaman mutlu edici olmasa bile tahmin edilebilir olduğu için güvenli hissetmeyi sağlayabilir. Ayrılığın bizi belirsizliğe ittiğini düşünürüz. Sıfırdan başlamak, yeni bir hayat düzeni, yeni deneyimler, yeni insanlar ve beklide bir süre boşluk hissi. Bu belirsizliğe girmektense birçok birey için ilişkiyi sürdürmek daha kolay bir seçenektir. Tabi ki tek etken alışkanlıklar veya belirsizlikler değildir. Bazen mesele daha derinde gizlidir. Her birey kendini güvende hissedecek bir alan yaratır genelde bu alanda var olan ilişkilerde kişi bazen partnerine değil, o ilişkide hissettiği güven duygusuna bağımlıdır bu duruma duygusal bağımlılık diyebiliriz. Psikolojide önemli bir kuram olan bağlanma kuramı bu duruma açıklama getirir. John Bowlby tarafından geliştirilen bağlanma kuramına göre bireylerin ilişkilerde kurdukları bağlar, çocukluk döneminde bakım verenleriyle kurdukları ilişkilerden etkilenir yani bağlanma deneyimleri yetişkinlikte kurulan ilişkilerin dinamiklerini de şekillendirebilir.

Bağlanma Stilleri ve Terk Edilme Korkusu

Bağlanma kuramına göre bireyler ilişkilerde farklı bağlanma stilleri geliştirebilirler. Güvenli bağlanma stiline sahip bireyler ilişkilerde daha dengeli bağlar kurabilirken, kaygılı bağlanma stiline sahip bireyler ilişkilerde terk edilme korkusunu daha yoğun yaşayabilirler. Kaygılı bağlanma stiline sahip bireyler için bir ilişkiyi sonlandırmak oldukça zor bir durumdur. Çünkü bu bireyler için ilişki yalnızca sevgi değil, aynı zamanda bir güven kaynağıdır. Bu güvenli alanı kaybetme korkusu yoğun bir yalnızlık ve terk edilme korkusunu tetikleyebilir. Bu nedenle kişi, ilişki sağlıklı olmasa bile o bağdan kopmakta zorlanabilir ona göre tek güvenli alan o ilişkidir ve o ilişkiden başka hiçbir yerde kendini güvende hissedemeyecektir. Bir diğer önemli faktör duygusal yatırım dır. İnsanlar ilişkilerine zamanlarını emeklerini ve duygularını yatırırlar. Paylaşılan anılar, birlikte geçirilen yıllar, aylar veya günler, kurulan gelecek planları partnerinize karşı güçlü bir bağ oluşturur ve onsuz bir gelecekte var olmak istemezsiniz verilen emek ve zamanların ödülünü almak isteriz bu düşünce de ertelemeye neden olabilmektedir.

Yeni Bir Başlangıcın Getirdiği İçsel Yüzleşme

Partnerinize yüklediğiniz anlam kadardır sevginiz. Bu anlamlar içimizde birikerek büyük bir evren oluşturur ve biz o evrende var oluruz. O evreni terk ettiğimiz anda sıfırdan başlama korkusu oluşur. Bu da sürecin önemli bir parçasıdır. Çünkü yeni bir başlangıç sadece yeni bir ilişki ya da yeni çevre demek değildir. Bunlarla birlikte bireyin kendisiyle yeniden tanışması, severek yaptığı her şeyi yeniden yapabilmesi, yeni sınırlar koymak, ne istediğini yeniden düşünmesi ve geçmiş deneyimlerden ders çıkarması anlamına da gelir ve bu süreçte kendiyle yeniden tanışması çaba gerektirecektir. Bu süreç her zaman kolay değildir, ancak kişinin psikolojik gelişimi açısından oldukça önemli olabilir. Yeni sınırlar koymak alışılmış ilişki dinamiklerinin değişmesini gerektirir. Kişi yıllarca belirli bir ilişki şekline alışmış olabilir ve bu alışkanlıkları değiştirmek duygusal açıdan zorlayıcı hale gelebilir. Kişinin önceliğinin kendi duyguları ve ihtiyaçları olması, daha önce alışık olmadığı bir durum ise suçluluk ya da kaygı duygularına yol açabilmektedir. Bunun yanında geçmiş deneyimlerle yüzleşmek de her zaman kolay değildir. Birey bazen ilişkide yaptığı hataları, görmezden geldiği sorunları ya da tolere ettiği davranışları fark ettiğinde kendini sorgulamaya başlayabilir. Bu sorgulama süreci zaman zaman pişmanlık, öfke veya üzüntü gibi duyguları da ortaya çıkarabilir. Ancak tüm bu zorluklara rağmen kişinin kendi ihtiyaçlarını anlaması, sağlıklı sınırlar geliştirmesi ve ilişkilerde daha dengeli bir duruş kazanması uzun vadede psikolojik iyilik hali açısından oldukça değerli bir adım olabilir.

Sonuç Olarak

Sağlıklı ilişkiler, bireyin kendisini güvende hissettiği, duygusal ihtiyaçlarının karşılandığı ve aynı zamanda bireyselliğini koruyabildiği bağlar üzerine kurulur. Bu nedenle bazen kendimize şu soruyu sormak önemli olabilir: Bir ilişkide kalmamın nedeni gerçekten sevgi mi, yoksa yalnız kalma korkusu mu? Çünkü bazı ilişkiler sevgiyle değil, alışkanlıkla ya da korkuyla devam edebilir. Unutulmaması gereken şey ise şudur: Bazen bir ilişkiyi bırakmak bir kayıp gibi görünse de aslında kişinin kendisiyle yeniden bağlantı kurmasının başlangıcı olabilir. Çünkü bazı kapılar kapanmadan yenileri açılmaz ve bazen en önemli başlangıçlar, en zor vedaların ardından gelir.