Dans psikoterapisi ülkemizde çok yaygın olarak bilinen bir alan olmasa da dansın mental sağlık üzerindeki etkisi küçümsenemeyecek kadar fazladır. Dans ve Hareket Psikoterapisi beden ve zihnin derinden bağlantılı olduğu inancına dayanır. Duygusal deneyimler sadece zihinde gerçekleşmekle kalmaz aynı zamanda, bedende de depolanarak var olmaya devam eder. Özellikle travma yaşantılarında sözlü olarak ifade edilemeyen duygular bedensel tepkilerle kendini dile getirir. Zihinde yaşanan duyguların bedende yansımasının yanında bedensel hareketler de duygusal, zihinsel deneyimlerimizi etkiler.
Pratikte, bu durum fiziksel hareketlerin duygusal durumları etkileyebileceği, değiştirip düzenleyebileceği inancına dayanır. Eğer bir insan stresli hissediyorsa ve bedeni gerginse özellikle topraklanma hareketleriyle sinir sistemi rahatlatılabilir. Ya da biri sıkışmış veya düşük enerjili hissediyorsa daha büyük, daha geniş hareketler yapmak duygusal blokların çözülmesinde yardımcı olabilir. Dans Psikoterapisi danışanların duygusal farkındalıklarının artmasını ve duyguların bedende nasıl deneyimlendiğini öğrenmelerini sağlar. Böylece bu farkındalıkla birlikte hareket temelli tekniklerin geliştirilmesini ve duygusal gelişimlerinin desteklenmesini sağlar.
Bu bakış açısı aynı zamanda iyileşmenin yalnızca konuşarak olabileceği fikrini de derinden sarsar. Genelde, çoğu psikolojik terapi oturarak ve anlatarak bireyi “iyileşmeye” götürmeye çalışıyor. Dans psikolojisi ise bunun böyle olmak zorunda olmadığını bize kanıtlıyor. Çünkü zamanla fark ediliyor ki bazı duyguların sözlerinde ötesinde var oluyorlar ve onları ifade edecek kelimeleri bulmak, bazen duygusal yoğunluğundan bazen başka nedenlerle cümleleri toparlamak zor oluyor, hatta imkansız bile olabiliyor. Böylece hareket terapisi, iyileşme yolunda yeni bir alternatif sunarak danışanların bedenlerinde saklı kalan duygularıyla iletişime geçmelerine olanak sağlıyor.
Harekette Öznellik
Tüm bunların yanında dans terapisi, belirli rutinleri veya önceden belirlenmiş koreografileri öğrenmek ve onları tekrar etmek değil, dans terapisi bireye özel ve onun ihtiyaçlarına yönelik şekillenmiş doğal ve filtrelenmemiş şekilde sergilenen hareketler bütünüdür. Aslında sergilemek demek de doğru olmaz çünkü burada amaç birilerine bir gösteri yapmak değil, kendi benliğinle bağlantı kurmaktır. Bu bakış açısına göre hareket bilinç dışından taşarak bedende var olur, çoğu zaman duyguları, hatıraları ve tekrar eden döngüleri açığa çıkarır. Bu duygular, hatıralar ve döngüler çoğu zaman bireyin farkındalığının dışındadır ve aslında bu nedenle de bu alanda ilgili olan biri için hareketlerin anlamlarını bilmek insan dilini okuma konusunda ona çok şey kazandırır. Birinin hareketine bakarak onun altında yatan duyguyu anlamak, insan iletişimi açısından da çok faydalı olacaktır.
Otantik ve öznel hareket ise herkes için değişiklik gösterir. Bazıları özgürce hareket edebilirken bir başkası daha kapalı ve küçük hareketler yapabilir. Dans ve hareket terapisinde bunun doğrusu veya yanlışı yoktur. Birey kendi özgü ve özel olduğu gibi hareketleri de öyledir. Buradaki amaç yargı ve beklenti olmadan birey kendi doğal akışında duygularını ve düşüncelerini açığa çıkarmasına yardımcı olmaktır. Kimin hangi hareketle bunu daha iyi yapacağı tamamen onun kendisine kalmış bir şeydir.
Bunun yanında harekette spontane olmak da başka bir kilit nokta olmaktadır. Hareket terapisinde her zaman yaptığı, alışık olduğu hareketleri yapmasındansa danışanı yeni şeyler denemek için cesaretlendirmek ve güvenli bir baz olup keşfe çıkmasını sağlamak dans ve hareket terapisinin önemli bir bileşeni olarak karşımıza çıkar. Danışandan dans etmesine değil aslında bedeniyle neler yapabildiğini keşfetmesine yardımcı olmaya çalışırız. Bu da özellikle kendini sıkışmış hisseden danışanlar için çok güçlü bir ifade yolu olabilir. Sıkışık olan duygular yeni keşifler sayesinde dışarı çıkmanın ve özgür kalmanın yollarını bulabilir.
Sonuç
Dans Psikoterapisi aslında düşünüldüğünden daha geniş ve detaylı bir alandır. Bireyin kendini ifade edemediği noktalarda ona çok güzel kapılar açarak iyilik haline ulaşmasına, kendini ve duygurlarını keşfetmesine yardımcı olur. Bu da ancak danışmanın yarattığı güvenli, yargısız, beklentisiz ve cesaretlendirici ortam sayesinde gerçekleşebilir. Danışan kendi ifade etmenin yeni yollarını bulurken duyguları ve bedeniyle iletişime geçerek kendini daha iyi anlamının da temelini oluşturur. Özellikle sözle ifade edilemeyen durumlarda veya travmatik yaşantılarda bedenin devreye girmesi hem bedende depolanıp saklanan duygunun açığa çıkmasını ve o duygunun ele alınarak anlaşılmasını sağlar hem de beden sözle anlatılamayan olaya yeni bir alternatif oluşturmuş olur. Şu anda ülkemizde çok revaçta olan bir alan olmasa da ilerleyen yıllarda artabileceğini düşünüyor ve bu konudaki gelişmeleri merakla bekliyorum.
