Hastanede geçen ve sağlık çalışanlarının emeğini görünür kılan dizilerle sıkça karşılaşıyoruz. 2025’te ilk sezonuyla dijital bir platformda seyirciyle buluşan R. Scott Gemmill imzalı The Pitt ise, işleniş biçimi ve ele aldığı meselelerle benzeri medikal dramaların arasından ayrışıyor. Sezon boyunca her bölüm, çalışanların “Çukur” adını verdiği acil servisteki nöbetlerinin yalnızca bir saatini ele alıyor. Sezonu tamamladığınızda, yalnızca izleyici olarak bile bu tempodan yorulduğunuzu fark etmek, sağlık sektörü çalışanlarının her gün maruz kaldığı koşulları düşünmeden edememenize yol açıyor. İkinci sezonuyla devam eden dizinin öne çıkan temalarına, gelin iş ve örgüt psikolojisi perspektifinden bakalım.
Sağlık Sistemi Eleştirisi ve Kutsal Meslek Anlatısı
Aile içi istismar, uyuşturucu bağımlılığı ve göçmenlerin sağlık hizmetlerine erişimi gibi konularla güncel meseleleri yakalayan The Pitt, özellikle ticarileşen sağlık sistemine yönelik eleştirileriyle dikkat çekiyor. Dizide, temel hakları lüks haline gelen dezavantajlı grupların deneyimleri kadar, bu koşullar altında çalışmak zorunda kalan sağlık emekçilerinin yükü de görünür kılınıyor.
Bir saat içinde sayısız vakayla ilgilenmek zorunda kalan doktorlar, aynı zamanda bölge yöneticilerine memnuniyet skorları ve performans göstergeleri üzerinden hesap vermek durumunda kalıyor. Klinik kararlar üzerindeki bu yönetim baskısı, kimi zaman doğru tıbbi müdahalelerin önüne geçebiliyor. Başlangıçta çalışanlara tatmin sunan anlamlı iş deneyimi, zamanla sürekli fedakarlık beklentisiyle kişisel sınırların silikleştiği, sistemsel sorunların ise “kutsal meslek” anlatısı altında görünmezleştiği bir noktaya evriliyor. Anlamlı iş kavramına ilişkin güncel çalışmalar ise, bireysel refah üzerinde yüksek düzeyde işe bağlılıkla açıklanabilen olumsuz etkiler olabileceğine işaret ediyor (Blustein, Lysova & Duffy, 2023).
Psikolojik Güvenlik ve Duygusal Emek
Psikolojik güvenlik, ekip üyelerinin fikirlerini açıkça ifade edebildikleri, soru sorabildikleri, risk alabildikleri ve hata yaptıklarında bunun olumsuz sonuçlara yol açmayacağını bildikleri bir çalışma iklimini tanımlar (Gallo, 2023). Ne var ki, insan hayatının söz konusu olduğu sağlık sektöründe, hata yapma ihtimali ağır sonuçlar doğurabildiğinden, psikolojik güvenliği değerlendirmek zorlaşır.
Dizide özellikle meslek hayatının başındaki intern karakterlerin deneyimleri bu gerilimi açıkça yansıtır. İnisiyatif aldığında aşırı özgüvenli diye eleştirilen Trinity, ilk vakasında bayılıp etiketlenen Victoria ve Huckleberry lakaplı Whitaker’ın deneyimleri hatayı kabul etmeyen, risk almanın seçenek olmadığı bir iklimi işaret eder.
Bu tabloya eşlik eden bir diğer önemli unsur ise duygusal emektir. Hochschild’in tanımladığı bu kavram, çalışanların kendilerinden beklenen duyguları sergileyip diğerlerini bastırmasını ifade eder ve yüzeysel ya da derinlemesine olmak üzere iki şekilde görülebilir. The Pitt’te de karakterlerin, kişisel hayatlarındaki sorunlara, yer yer yaşadıkları iş-aile çatışmalarına rağmen hastalara karşı sakin ve ilgili kalmaya çalıştıklarını görüyoruz. Özellikle Dr. Collins karakterinin yoğun iş temposunda düşük yaptıktan hemen sonra bile hiçbir şey olmamış gibi çalışmaya devam etmesi çarpıcı bir örnek. Bununla birlikte, uzun süreli bakım çalışanları üzerine yapılan bir araştırma, yüksek düzeyde duygusal emek bildiren bireylerde 2 yıl içinde depresif semptom geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor (Suh & Punnett, 2021).
Mesleki Kimlik, Aşırı Özdeşleşme ve Tükenmişlik
Mesleki kimlik, bireyin mesleğinin değerlerini ve normlarını içselleştirerek benlik algısının bir parçası hâline getirmesiyle oluşur. Tajfel ve Turner’ın Sosyal Kimlik Kuramı’na göre bireyler, aidiyet ve anlamı büyük ölçüde üyesi oldukları gruplar üzerinden inşa eder. Sağlık alanında bu süreç, mesleğin yalnızca yapılan bir iş olmaktan çıkıp kimliğin merkezine yerleşmesine neden olabilir.
The Pitt’te doktorların kendilerini meslekleri üzerinden tanımlaması ve başarısızlıkları kişisel yetersizlik gibi deneyimlemesi bu aşırı özdeşleşmenin bir göstergesidir. İş rolünün diğer kimlikleri gölgede bırakması, dizide Dr. Samira gibi karakterlerin özel hayatlarının giderek silinmesiyle görünür hâle gelir. Sonuçta bedenle birlikte kimliğin de işte bırakıldığı bir sistemde tükenmişlik güçlü ihtimallerden olur.
Son Olarak: Sağlık Çalışanlarına Yönelik Şiddet
İlk sezonda Başhemşire Evans’ın bir hasta tarafından fiziksel şiddete maruz bırakılması, sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin dünya çapında ne kadar arttığını gözler önüne seren önemli bir sahne. Dünya Tıp Birliği, durumu sağlık sistemlerinin temelini sarsan küresel bir sorun olarak tanımlıyor (Vento et al., 2020). Önleyici politikaların hayata geçirilmesi, güvenlik önlemlerinin artırılması ve sistemsel sorunların bedelinin, zaten ağır koşullarda çalışan sağlık emekçilerine ödetilmemesi hayati önem taşımakta.
Başta ablam olmak üzere tüm sağlık çalışanlarına, saygı ve minnetle.
KAYNAKÇA
David L. Blustein, Evgenia I. Lysova, Ryan D. Duffy. 2023. Understanding Decent Work and Meaningful Work. Annual Review Organizational Psychology and Organizational Behavior. 10:289-314. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-031921-024847
Gallo, A. (2023). What is psychological safety. Harvard Business Review, 15(02), 2023.
Suh, C., & Punnett, L. (2021). Surface-acting emotional labor predicts depressive symptoms among health care workers over a 2-year prospective study. International Archives of Occupational and Environmental Health, 94(3), 367-375.
Vento, S., Cainelli, F., & Vallone, A. (2020). Violence against healthcare workers: a worldwide phenomenon with serious consequences. Frontiers in public health, 8, 570459.
