İnsanlar terapi odasında zaman geçirip nazikçe “Ben değerli miyim?” diye sorduğunda, cevap nadiren para, statü ya da somut başarılarla ilgilidir. Genellikle aradıkları şey daha ilkel bir ihtiyaçtır: görüldüğünü, değerli bulunduğunu ve oldukları gibi kabul edildiğini hissetmek. Herkes değerli hissetmek ister. Ancak bu değeri ölçme yolculuğumuz, değerin istikrarlı mı yoksa kırılgan mı hissettireceğini belirler.
Çoğu toplumda değer, performansla karıştırılır. İnsanlar performans gösterdikleri, zeki oldukları, çekici oldukları ya da popüler oldukları için değerli kabul edilirler. Bu dışsal değer ölçütü geçicidir. Onay durduğunda, ilişki koptuğunda veya koşullar değiştiğinde değer de sorgulanmaya başlar. Peki ya kendi değerimiz başkalarının kabulüne bağlıysa?
Otantiklik ve İçsel Değer
İşte burada otantiklik devreye girer. Otantik yaşam, içsel değerlerimizi yaşamak demektir; sadece uyum sağlamak için dünyaya uymak değildir. Otantik yaşam, dünyaya gözlerini kapamak değil, kabul görmek için kendimizi satmayı reddetmektir. Otantiklik, doğuştan gelen bir değer niteliği yaratır. Değer, trendler, görüşler veya onay ile yukarı aşağı gitmez. Bunun yerine içten dışa doğru gelişir; sorguladığımızda her zaman geri dönebileceğimiz bir şeydir.
Elbette, gerçek olmak basit değildir. Otantik olmak bazen reddedilme veya yanlış anlaşılma riskini taşır. Dünya çoğu zaman maskeleri maddeden daha çok fark ettiğinde, gardımızı düşürmek zordur. Ama ironik olan şudur ki, otantik olmaya cesaret ettiğimizde ancak gerçek bir aidiyet deneyimleyebiliriz. Dünyaya kendimizin bir taklidini sunduğumuzda aldığımız onay boştur; çünkü temel düzeyde kabul edilen yönümüzün gerçek biz olmadığını biliriz. Oysa otantiklik, bizi besleyen ilişkilerin olasılığını yaratır. Başkaları, sadece gerçek benliğimizi kabul etmemize izin verdiğimizde bizi gerçekten takdir edebilir.
Psikoloji ve Otantikliğin Gücü
Psikolojik bilim uzun zamandır bunu doğrulamıştır. Carl Rogers, insancıl psikolojiyi kurarken, sadece koşulsuz pozitif kabul altında gelişebileceğimizi savunmuştur: Ne yaptığımız için değil, kim olduğumuz için sevildiğimizi hissetmek. Pozitif psikoloji üzerine yapılan daha güncel çalışmalar, otantikliğin yaşam doyumu, dayanıklılık ve hatta fiziksel sağlıkla güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu göstermiştir. Otantik olmak yalnızca cesaret eylemi değildir; aynı zamanda bir sağlık eylemidir.
Ama otantiklik, eleştirel olmayan radikal kendini ifade etme ile karıştırılmamalıdır. Bu, her an düşündüğümüz her şeyi seslendirmek ya da asla taviz vermemek anlamına gelmez. Otantiklik neredeyse bir fısıltı gibidir. İçimizde olan ile dışarıda sergilediğimiz davranış arasındaki bütünlük meselesidir. Örneğin, iyi niyetli değerlere sahip bir kişi, çatışma anlarında sert sözler kullanıyorsa sonrasında kopukluk hissedebilir. Otantiklik mükemmel olmakla ilgili değildir; bu kopukluk anlarına bakmayı ve tekrar tekrar kendine otantik gelen şeye dönmeyi bilmektir.
Değer ve Otantiklik İlişkisi
Peki değer ile otantiklik nasıl bağlantılıdır? Belki daha temel soru şudur: Eğer otantik değilsem, nasıl gerçekten değerli olabilirim? Eğer değerim yalnızca başarıyla kazandığım onaya bağlıysa, değerim dış doğrulamaya bağımlıdır. Ama değeri, otantik yaşamanın cesaretine dayandırırsam, koşulsuz bir değere sahip olurum. Başkaları onaylamasa bile, başarı azalsa bile, ben bir şeyim çünkü değerim yaptıklarımda değil, olduğumda vardır.
Günlük hayatta otantikliğin kurulması küçük, ince yollarla başlayabilir. Dürüst olmak ve bir şey sınırlarımızla uyuşmadığında “hayır” diyebilmek. Bilmediğimizde bilmediğimizi söylemek, numara yapmamak. Bizi olduğumuz gibi takdir eden insanlarla zaman geçirmek, sadece katlanmak zorunda olduğumuz kişilerle değil. Bu seçimler küçük görünebilir, ama zamanla birikirler ve içsel bir güven iklimi yaratırlar: Kendimizle uyum içinde yaşadığımız hissi.
İlginçtir ki, birçok terapi hastası “Ben değerli miyim?” sorusunun yavaş yavaş “Ben otantik miyim?” sorusuna dönüştüğünü fark eder. Dışsal değer kanıtlarını bırakmaya ve kendi gerçek benliklerini yaşamaya hazır olduklarında, değerli olma hissinin doğal olarak geldiğini keşfederler. Değer, yani, elde edip gösterdiğimiz bir şey değil; artık eylemde olmadığımızda olduğumuz şeydir.
Sonuç: İçsel Gücün Kaynağı
Belki de otantikliğin gücü budur: Değeri dışsal olmaktansa, içsel bir güce dönüştürür. Otantik olmak, hiçbir iltifatın şişiremeyeceği ve hiçbir yaranın yok edemeyeceği bir değer alanı bulmaktır. Hayatta risk ve güç peşi sıra deneyimlenirken, bizi değerli kılanın kusursuzluk değil, varlık olduğunu bilmektir.
Bir dahaki sefere “Ben değerli miyim?” sorusu akla geldiğinde, bunu biraz farklı sormayı deneyin. Sorun: “Şu anda otantik miyim?” Eğer cevap evet ise, değerinizi sorgulamanıza gerek yok. Sadece kendiniz olarak var olmanızla zaten onaylanmış demektir.
