İş hayatında sıklıkla duyduğumuz sınırlar kavramını masaya taşıyoruz, bakalım bu masa bu yükü kaldırabilecek mi? İş yerindeki ilişkilerimizde bıkkınlık, bunalmışlık hissini, herkesin taleplerini, beklentilerini karşılamaya çalışmayı ve başkalarının isteklerini kendi isteklerinizden önceye koymayı görüyorsak sınırlarımızı gözden geçirmemiz gerektiği apaçık ortadadır.
Bu durumu en iyi ifade eden kavram, “people pleasing” (insanları memnun etme) dir. Bu durumu deneyimleyen kişiler, insanları memnun etme ve onay almak için diğerlerinin ihtiyaçlarını, sınırları isteklerini sürekli ön planda tutar, hayır dediğinde kendini bencil hisseder, suçlu hisseder ve sonuç olarak kendi sınırlarını ihlal etmiş olur (Sussex Publishers. (n.d.). Her an müsait olma, halihazırda iş yoğunluğunuz varken yenilerini kabul etme, diğerlerinin ihtiyaçlarını kendininkinden önceye koyma gibi… Hayır demek istediğinizde evet demek iyi olma halini etkilediği gibi tükenmişliğe yol açar (Lewis, 2024). Ama şunu bilmeliyiz ki sınırlar ihtiyaçtır, tercih değil (Nicholas, 2024). Bu nedenle sınırlar nasıl çizilir üzerine konuşmanın tam zamanı!
Sınır Çizmek
Öncelikle sağlıklı kişisel sınırlar koymak, kendi duygularının ve aksiyonlarının sorumluluğunu almaktır, başkalarınınkini değil. Eğer biri, her yaşadığı zorluk veya problemde size gelip onu kurtarmanızı bekliyorsa, en olmadık zamanda önceliği kendisine vermenizi bekliyorsa, o kişinin de bir yetişkin olup, sorununun çözümü için sizin uygunluğunuzu, müsaitliğinizi bekleme kapasitesi olduğunu aklınızdan çıkarmamanız gerekir.
Birine hayır demek sizi kötü bir insan yapmaz. Başkalarının problemlerini kendi sorumluluğunuzdaymış gibi hissetmek yerine onlara yol gösterebilirsiniz, öncü olabilirsiniz. Böylece, kendi sınırlarınızı koruyarak yol göstermiş olursunuz. Philippa Perry, The Book You Want Everyone You Love to Read adlı kitabında “diğerleriyle sınır koymak kendinle güçlü ilişkiye sahip olmanın anahtarıdır” (s. 52) der. Kendinle kurduğun o ilişki aslında kendi refahına, iyiliğine odaklanmaktır. Bir diğer deyişle, kişisel alanını, kişisel saygını korumak ve kendine değer vermektir. Diğerlerinin ihtiyaçlarına anında cevap vermek ya da hayır dediğin için dışlanmış olacağını düşünmen senin sınırlarını zedeleyecektir.
Sağlıksız iş sınırlarını da bu nedenle kısır döngüye benzetirler (Snow, 2020). Siz kendi ihtiyaçlarınızdan taviz verdiğinizde, beklentiler artar ve insanlar çizginizi aşar duruma gelir. Ve bu böyle birbirini takip eder…
İletişim Dili ve Sınır Stratejileri
Sınırlarımızı da asıl önemli yapan şey onu iletişim dilimize dahil etmemizdir. “If > Then” (eğer > -r ise, o zaman) formatındaki gibi. İki taraflı yani karşılıklı bir anlaşma (Snow, 2020). Bir örnekle açıklamak gerekirse; “eğer 1 saat sonra beni ararsanız yardımcı olacağım” gibi. Karşımızdaki kişiyle olan iletişimimizde sınırlarımızı net olarak belirtirsek, kişisel kurallarımızı karşı tarafın anlayacağı şekilde sunarsak sınırlarımız iletişim yoluyla onlara ulaşır ve sağlıklı sınırlar kurulur. Buradaki kurallar, başkalarına dayattığımız kurallar değildir, başkalarının alanına müdahale etmek değildir. Kendi sorumluluklarımızı düşünüp saygı çerçevesinde onları iletmektir.
Sınırlarımızı destekleyen stratejiler:
-
Zaman kontrolü yapmak; burada önemli olan takviminizi yönetmek, size gelen görevleri önem sırasına göre planlamak ve görevler arasında gezinmemektir (Gillette, 2021).
-
Saygılı bir şekilde hayır demek; soru sorarak durumu netleştirip kendi iyi oluş halimizi ve iş kalitemizi önemseyip hayır diyebilmektir (Gillette, 2021).
-
Sınırlara sadık kalmak; sınırlarınız sınandığında önceliklerinize tutarlı bir şekilde saygı göstermektir (Gillette, 2021).
-
Bölünmeleri en aza indirmek; müsaitliğiniz ile ilgili bilgiler paylaşmaktır (Gillette, 2021). Kerr et. al (2020) ‘nın vurguladığı gibi sürekli bölündüğümüzde daha fazla stres hormonu üretiliyor ve bunun sonucunda daha çok stresli olup üretken ve kararlı olmak zorlaşıyor.
Yukarıda bahsedilen tüm sınırlarımızı destekleyen stratejilerin temelinde iletişim ve kendimize verdiğimiz değer yer alıyor. Bu anlatıdan yola çıktığımızda şunu anlıyoruz ki, sınırlar başkalarını kontrol etmek için çizilmez, kendi görevlerimiz, zamanımız, enerjimiz ve iyiliğimiz üzerine kurulur; bu nedenle sınırlarımız iş yerimizdeki iyiliğimizi ve başarımızı belirlerken bizleri stresli işlere ve zorlayıcı kişilere karşı koruyacaktır. Şimdi bir saniyeliğine durun ve kendi sınırlarınızı düşünün!
Kaynakça
-
Gillette, H. (2021). 7 tips for setting work boundaries in your 24/7 schedule. Psych Central.
-
Kerr, J. I., et al. (2020). The effects of acute work stress and appraisal on psychobiological stress responses. Psychoneuroendocrinology.
-
Lewis, H. (2024). How to set boundaries at work – with examples. halopsychology.com.
-
Nicholas, L. (2024). Setting workplace boundaries- employment autism.
-
Perry, P. (2023). The Book You Want Everyone You Love to Read. Balance.
-
Snow, S. (2020). How to set boundaries at work when it’s hard. Forbes.
-
Sussex Publishers. (n.d.). People-Pleasing. Psychology Today.
