Dijital Liderlik modern iş ve akademik yaşamdaki rolü uzun bir süredir ve günümüzde önemli ve kaçınılmaz bir gerçektir. Liderlik, dijital okuryazarlık ve uzaktan/ hibrit çalışma modellerinde de büyük değişimler geçirmiştir. Aynı şekilde psikologlar olarak da zaman zaman dijital liderlik ve sanal ekip yönetimini kullanmamız kaçınılmaz bir gerçektir. Bu sebeple yazımda dijital liderlik ve sanal ekip yönetimini incelemeye karar verdim.
Dijital Liderlik ve Önemi
Dijital liderlik, alışılmış liderlik faktörlerinin (vizyon, motivasyon ve karar alma) üst seviye teknolojik beceriler ve dijital planlar ile harmanlanmış halidir. Lider konumundaki kişi yalnızca sanal araçları çok iyi kullanmanın yeterli olmayacağını bilir. Beraberinde dijital araçların personel üzerinde motivasyonu artırıcı bir etkisi olması için çalışır. Sanal ekip/ ekiplerini bu sayede, öngörülen değişim için yönlendirir ve liderlik yapar. Örgütte bulunan çalışanların hızı artar ve giderek kuvvetlenir. Bütün proseslerin bilgi merkezli kararlar ile olmasını ve yapılanmasını sağlar. Yadsınamaz gerçek olan şey değişen dünyada ve piyasa şartlarında dijital liderliğin vazgeçilemez olduğudur.
Akademide Dijital Liderlik ve Yetkinlik
Akademik kadroda, dijital liderlik ve dijital okuryazarlık arasındaki benzerlikleri araştıran bazı çalışmalar incelendiğinde ise lider dijital teknolojiler konusunda ne kadar yetkin olursa o kadar fazla etkileyen bir model karşımıza çıkmaktadır. Bu sayede akademik kadroda çalışanlar, sanal teknolojileri ve modelleri kullanırken maruz kaldıkları zorlukları daha kolay aşarlar. Olası uyumsuzluk ve çalışanların reddi gibi durumlar bertaraf edilmiş olur. Yöneticilerin sanal araçları kullanım konusunda personele örnek ve destek olması çok önemlidir. Araştırmaların sonuçları incelendiğinde bu durumun daha fazla netleştiği görülmektedir. Akademik kadrolarda çalışanlar, bu süreçte, yöneticilerini dijital teknolojilerde becerikli ve motive eden tarzda gördüklerinde çok daha fazla katılım sağlarlar ve reddetmezler.
Yine yapılan araştırmalarda 55 yaş ve üstü üniversite kadrolarında çalışanların, yönetimsel konuda sanal yöneticilik modelinden genel olarak hoşnut olduğunu, buna rağmen uyum ile ilgili olarak ise zorlanmaya yatkınlık gösterdiğini fark ederiz. Bunu engellemek için dijital liderin motive edici ve bireysel eğitim programlarına önem veriyor olması destek olacaktır. Sık sık eğitim programları düzenlemek, örnek olarak uygulamalarda yardımcı olmak faydalı olmaktadır.
Sonuç: Dijital liderlik, bunlardan yola çıkarak düşündüğümüzde yalnızca yönetimsel anlamda akademik bir görev olamaz. Günümüzde değişen dünyada kurumlarda sürekli, sistemli ve eğitime yönelik olarak motive eden önemli bir yapı olmak zorundadır.
Dijital Liderlikte Yerleşik Kurallarda Değişiklikler
Hepimizin bildiği gibi COVID-19 salgını döneminde ve ilerleyen zamanlarda yüz yüze denetim yapmaya dayalı yöneticilik, yerini dijital liderliğe ve sanal ekip yönetimine bırakarak tarihin tozlu sayfalarında yerini almaya başlamıştır.
Dijital Liderlerin Önemli Yetkinlikleri Ve Güçlükler
Sanal ortamda çalışanları idare etmek önemli bir beceri olmakla beraber aynı zamanda zeka olarak da önemli yetkinlikler gerektirmektedir. (sosyal ve duygusal)
-
Güven Ortamı Oluşturma: Aslında dijital liderlerde olması gereken ana özelliktir. Sanal ortamda idare ederken, personelin bireysel inisiyatif kullanarak sorumluluk alması ve işleri yürütmesi sağlanmalıdır. Sürekli kontrol etmek değil, güvenmek ve psikolojik açıdan destek olunduğunu fark ettirmek en iyisi olacaktır. Değerlendirme yaparken işin yapıldığı süre değil, performans ve ortaya çıkan göz önüne alınarak sonuç değerlendirmesi elzemdir.
-
Şeffaflık Ve İletişim: Yüz yüze görüşme azaldığı için kişiler arası ilişkilerde bozulma ve anlaşılmada problemler açısından sıkıntılar olabilir. Burada dijital liderlik becerisini kullanarak, açık olmalı, sık sık kararları iletmelidir. Uygun sanal araçları kullanarak çalışanların isteklerini de gözlemlemelidir.
-
Empati Ve Esneklik: Dijital liderlik sürecinde sanal ortamda devam eden personelde yalıtılmışlık hissi ve burnout belirtileri görülmesi olasılığı yüksektir. Önleyici çalışmalarda ise daha esnek iş süreçleri, personeli destekleyici çalışmalar ve çalışandan yana politikalar uygulanmalıdır.
-
Çevikliğin Araç Rolü: Bu konuda yapılan araştırmalarda, örgütteki yöneticinin dijital liderlik becerilerinin yüksek olmasının çalışanların hızını da artırdığını ve beraberinde genel çalışma sonuçlarını üst düzeyde artışa sevk ettiğini görmekteyiz.
-
Etkili Stil: Dijital liderlik ve sanal ekip yönetiminin başka yöntemlere göre örgütteki personelin çalışma doyumunu ve kuruma olan aidiyet duygusunu en yüksek oranda artırdığını göstermektedir.
En Çok Tercih Edilen Sanal Yönetim Yazılımları
Dijital ekip yönetiminde, genellikle çok sayıda sanal programlar mevcuttur. Ama en çok tercih edilen belirli yazılımlar vardır. Bunlar;
-
Microsoft Teams: Sanal iletişimi kolaylaştırmak ve kurumdaki çalışan personelin yönetimi için uygulamaları içerir. Anlık iletişim, ilgili dosyaları ve resimleri sanal ortamda personelin gönderimini kolaylaştırır. Ekipler ile uygun ve esnek zaman aralıklarında toplantılar düzenlemek için çok uygundur. Bazı diğer uygulamalarla da birlikte kullanımı uygundur.
-
Trello / Asana: Projelerin idaresi, iş tanımı ve takibi içindir. Günlük, aylık, yıllık iş panoları oluşturulur. Görev kartları oluşturulup kategorize edilerek ilgili çalışanlara bildirim gönderilebilir.
-
Zoom, Google Meet: Toplantılar, eğitimler vb. için kullanılır.
-
Google Drive, OneDrive, Dropbox: Kurum içi kullanılan dosyaların sanal ortamda ilgili ve yetkili kişilerce kullanımı için önemli bir yazılımdır.
Birbiri içinde entregrasyon sağlanabilen bu uygulamaların dışında takvim ve iş planlamaları için farklı yazılımlar da kullanılabilmektedir.
Sonuç ve Geleceğe Yönelik Çıkarımlar
Dijital liderlik, günümüz dünyasında kurumlarda başarılı bir yönetim, çalışan memnuniyeti ve kazançlı sonuçlar için yadsınamaz bir gerçektir. Dijital liderler, yönetimi sağlarken yalnızca sanal liderlik araçlarını kullanmakla kalmaz, kurum kültürünü oluştururken açık ve güvene dayalı bir modele yer verirse başarı beklentisi yüksek olacaktır.
Bu süreçte; personelin sanal araçları kullanabilmeleri için gerekli eğitim desteğinin sürekliliği sağlanmalıdır. Dijital araçları kullanmada olası risklerin gerçekleşmesi durumunda, personeli olumlu ve destekleyen bir politika sürdürmelidir.
Dijital liderliğin, kuruma ve çalışanlara faydası çok önemli bir kazanımdır. Bunlardan bazıları;
-
Ekip personeline büyük bir kolaylık oluşturur.
-
Sanal ortamda iş birliğini artırır.
-
Kurumun üretim yapmayı planladığı ürünleri, oluşturma ve arz edilme süreçlerini hızlandırır.
-
Bir yere gitmeyi veya süreyi düşünmeyi gerektirmez. Tasarruf sağlar.
-
Üretkenlikte ileri büyüme olur.
-
Personel memnuniyeti ve iş doyumunu artırır.
-
Çeviklik ve çözüme yönelik çalışmalar artar.
Günümüzde kurumsal devamlılığı ve başarı odaklı çalışmayı sürdürmek için dijital liderlik dönüşümün vazgeçilmezidir.
Kaynakça
-
Al, B. (2024). Uzaktan ve Hibrit Çalışma Modellerinde Liderliğin Dönüşümü: Dijital Liderlik ve Sanal Ekip Yönetimi Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2024(2), 121-140.
-
Yıldızcan, A., & Ateş, A. (2024). Dijital Liderlik ve Akademik Kadroda Dijital Okuryazarlık: İlişkiler ve Engeller. Batı Anadolu Bilimleri Dergisi, 15(3), 3052-3078. https://doi.org/10.51460/baebd.1563406
-
Avcı, A., Keskin, h. (2024). Dijital Liderlik ve Proaktif İş Davranışları İlişkisi. International Social Sciences Studies Journal, 10(6), 2587-1587.
-
Of, M., Kılıçaslan, i (2023). Sanal Takımların İşletmelere Sağladığı Katkılar. Premium Sosyal Bilimler E-Dergisi, 7(35), 1484-1493. https://doi.org/10.5281/zenodo.10035590
