Yakınlık ile Mesafe Arasındaki Çekim
Bazen birine doğru yaklaşmak istersin; ama içinde bir yer, sessizce geri çekilmeyi seçer. Yakınlığın iyi gelebileceğini bilirsin, fakat fazla yaklaşma fikri ince bir huzursuzluk yaratır. Elini uzatırsın, ama dokunuşunun yanlış bir yere değip kırılgan bir şeyi incitebileceğinden çekinirsin.
Bu, çoğu insanın hayatının bir yerinde temas ettiği o tanıdık içsel çelişkidir. Belki de kışın gelişi, kar fikrinin zihinde usulca dolaşması bu duyguyu daha görünür kılıyordur; çünkü bu hâl bana hep Edward Scissorhands filminde kasabanın karın Edward’ın emeğinden doğduğunu fark ettiği anı hatırlatır. Karın kendisi büyülü değildir — o, bir özlemin ve uzaktan bağ kurma çabasının izidir. Fazla yaklaşamayan birinin, mesafeden kurduğu narin bir temas biçimi…
Edward Scissorhands, tam da bu duygunun sinemadaki karşılığıdır. Edward’ın makasları yalnızca fiziksel bir farklılık değil; bir insanın sevdiğine uzanmak isterken ona zarar verme ihtimalinden duyduğu kaygının görünür hâlidir. Yakın olma arzusu ile kendini geri tutma refleksi aynı anda yükselir. Film bu içsel gerilimi neredeyse berrak bir sadelikle yakalar. Edward’ın her adımında bu ritmi hissedersin: Bir yanı temas arar, diğer yanı herkesi korumak için geri çekilir. Bu, duygusal yakınlıkla koruyucu mesafe arasındaki o hassas dengedir.
Aidiyet, Uyumsuzluk ve Sessizce Geri Adım Atmak
Kasabanın ona duyduğu ilk hayranlık da şaşırtıcı değildir. İnsanlar bazen kendi içlerindeki eksikliği fark etmeden, bir başkasını o boşluğu dolduracak şekilde büyütür. Edward’a yönelen ilgi, aslında içlerinde taşan ve sınırlarını aşan bir duygunun yansımasıdır. Ancak bu taşkınlık uzun sürmez. Zihinlerinde kurdukları imgeyle örtüşmediğini fark ettiklerinde, aynı insanlar hızla geri çekilir ve onu tehdit olarak algılamaya başlar.
Edward’ın gelişiyle birlikte o pastel kusursuzluğundaki kasaba gözünün önünde belirir: düzenli çimler, birbirinin aynısı evler, zahmetsiz bir neşeyi andıran renkler… Bu dünya neredeyse aynılığı dayatır. Edward bu kalıba ait değildir — bu, ilk andan itibaren hissedilir. Yine de ait olma, görülme ve sıcak bir bütünün parçası olma arzusu onu denemeye iter.
Bu çabanın içinde derin bir insanlık hâli vardır: Senin için tasarlanmamış bir yere uyum sağlama arzusu. Acı olan ise, ancak yakınlığının — ne kadar iyi niyetli olursa olsun — izler bıraktığını gördüğünde bunu fark etmesidir. En sonunda malikâneye çekilişi bir vazgeçişten çok, sessiz bir sevgi biçimi gibidir. Mesafeyi seçer; çünkü sevdiği insanları korumanın bildiği tek yolu budur.
Günlük hayatta da buna benzer geçişler vardır: gerçekten anlaşılmadan övülmek ve ardından aynı yüzeysellikle geri çekilmek…
Farklı Bir Temas Biçimi
Edward ile Kim arasındaki bağ ise bambaşka bir tonda gelişir — daha yavaş, daha incelikli, daha dikkatli. Bazen hiçbir şey söylenmemiş olsa bile gerçekten görüldüğünü hissedersin. Filmin en derin katmanlarından biri de budur. Dokunmak hâlâ risklidir; ama görülmek, insanın içinde bir sertliği yumuşatır.
Kim’in onu sessizce fark edişi, Edward’a ilk kez tamamen yabancı hissetmediği bir alan açar. Bu, talepkâr olmayan bir temas biçimidir. Belki sen de buna benzer bir an hatırlarsın — senden bir şey istemeden seni anlayan bir bakış…
İç Dünyanın Yükselen Sesi
Edward Scissorhands üzerine düşündüğümde, hep içimizde taşıdığımız o hafif yabancılık hissi belirir. Dışarıdan bakıldığında her şey yerli yerindedir; ama içeride hayat farklı bir ritimde akar.
Yılın bazı dönemlerinde — yılbaşı yaklaşırken, sonbaharda ya da doğum günlerinde — bu iç ritim daha belirgin hâle gelir. Film, insanı o ince iç hareketliliğe geri götürür: Adını tam koyamadığın ama varlığını hissettiğin bir değişime. Kaynağını net biçimde izleyemediğin bir duygunun yavaşça yüzeye çıkışı…
Sessiz ve Dürüst Bir Son
Bu yüzden filmin sonu bu kadar sahici gelir. Edward’ın Kim’le birlikte olamaması romantik bir trajediden çok, duygusal bir gerçektir. Bazen insanlar, sevdiklerini korumak için aralarına mesafe koyar. Yakınlık mümkündür; ama her zaman sürdürülebilir değildir. Bazı ilişkiler, yeniden kavuşmalarla değil, imkânsızlığın içinde saklı kalan anlamla varlığını sürdürür.
Her Şeyin Altındaki İnsani Özlem
Edward Scissorhands’a her döndüğümde, birine uzanma isteği ile kendi kırılganlığını koruma içgüdüsü arasındaki o ince çizgi yeniden belirginleşir. Dokunuş iyileştirebilir de, incitebilir de. Ama dokunma arzusu — bağ kurma ihtiyacı — başlı başına insana dair en temel yönlerden biridir.
Belki de bu yüzden Edward’ın hikâyesi bir masal gibi başlar; ama asıl yankısını, hepimizin içinde sessizce var olan o kırılgan, korunmak isteyen yerde bulur.
