Sınır koyma; bireyin kendi varlığını diğerlerininkinden ayırt etmeyi, haklarının nerede başlayıp bittiğini anlamayı sağlar. Varlığının ve sınırlarının farkında olan çocuklar kendilerini ve dış dünyayı daha kolay kavrayabilirler. Bunun nedeni doğru tanımlanmış sınırların çocuklara keşif ve öğrenmeyi güvenle yapabilecekleri bir alan sağlamasıdır.
Çocuklar Sınırlara Neden İhtiyaç Duyarlar?
Sınırlar onayladığımız davranışları tanımlar. Birey olarak uygun bulduğumuz davranışlara yol haritası çizer. Sınırlar ilişkileri tanımlar. Karşı tarafla hangi mesafede konuşacağımızı belirler. Ona hangi derecede yaklaşacağımızın temel çizgisidir. Sınırlar aynı zamanda büyümenin ölçütüdür. Büyüdükçe sınırlarımız daha net olmaya başlar. Çocuklar büyüdükçe neyi isteyip istemediğine karşı daha bilinçli karar verirler. Sınırlar güvenlik sağlar. Ruhumuzu çevrenin zararlı oluşumlarından korur. İçsel bir iyi oluş sağlar ve kalbimize tehlike oluşturacak şeylerden uzak tutar.
Neden Hayır Diyemiyoruz?
Anne babalar maalesef kendi çocukluklarındaki eksikliklerini çocuklarına sınırsız imkan sağlayarak tamamlıyor. Bu da kral kraliçe gibi yetişen çocuklara sebep oluyor. Günümüzde annesini babasını yönetmeye çalışan çocukların sayısı oldukça fazla.
Çocukla geçirilen zamanın kısıtlı olması da bunun ayrı bir sebebi. Anne babalar iş hayatının temposunda çocuklarının kalbinin temposunu kaçırıyorlar. Çocuklarıyla gerekli vakit geçirmeyen anneler babalar güvenli bağ oluşturmakta zorluk yaşıyorlar.
Baskı altında büyümüş anne babalar çocukları bu baskıyı yaşamasın diye serbest tutum sergiliyorlar. Bu sefer çocuk nerede duracağını ve nerede yürüyeceğini karıştırıyor. Bu serbestliğin içinde büyümeye çalışan çocuk dünyanın yanlışını ve doğrusunu idrak edemiyor.
Ayrıca anne babalar bir şeye hayır dedikten sonra kararlı bir tutum sergileyemiyor. Çocuğun yapmak istediği şeye hayır dedikten sonra bu karardan çabuk caymamalılar. Hayır net ve kararlı bir şekilde hayırı ifade etmelidir.
Sınırlarınız Kesin mi, Gevşek mi?
Gevşek Sınırlar:
Bazı anne babalar çocuklarına sınır çizerken onlara adeta kesik kesik çizgili sınırlar çiziyor. Bu gevşek sınırlar çocukları maalesef dümdüz bir istikamete götürmüyor. Gevşek sınırlar da ‘HAYIR’ demek çoğu kez bazen, evet, olabilir anlamına gelmektedir. Net olmayan bu mesajlar çocuğa gri bir dünya sunar. Çocuk kesin bir anlam bulamaz.
Gevşek sınırlarda rüşvet ön plandadır. Anneler ve babalar kendi huzurları bozulmasın diye çocuklarına sırf sessiz dursunlar diye saatlerce telefon, tablet vermektedirler. Onları sanal dünyanın parmakları arasına hapsetmektedirler.
Yanlış davranışı sürekli görmezden gelmekte gevşek sınırların bir diğer sebebidir. Anne babalar çocuğa gerekli tepkiyi gerekli zamanda vermeyip çocuğun yanlış davranışını görmezden geldiklerinde çocuk bu yanlış davranışı istemeden pekiştirmiş oluyor. Annesi babası patlama noktasına gelene kadar bu yanlış davranışı sergiliyor.
Kesin Sınırlar:
Hayır’ın gerçekten hayır olduğu sınırlardır. Çocuğun kafası burada nettir. Neyin ak neyin siyah olduğunu bilir. Yapması gereken şeylerin farkındadır. Anne baba mesajı çocuğun karakterinden çok davranışı üzerinden verir. Bu mesajı da doğru ve belirgin ifadeler kullanarak yapar. Ses tonu normaldir. Herhangi bir sinir, öfke, üzüntü ifade etmez. Kesin sınırlarda gerekiyorsa sonuçlar belirlenir. Çocuk yapacağı eylemin karşılığını bilir.
Yüreklendirici mesajlar kesin sınırlar belirlemenin temel yapı taşıdır. Çocuk ve aileyi işbirliğine davet eder. Çözümü çocuklara buldurarak onlara problem çözme becerisi de kazandırır aynı zamanda.
Sonuç
Sonuç olarak ebeveynler çocuklara sınır çizerken dikenli tellerle bir sınır yerine onlara nefes alabileceği çiçeklerle çevrili bir sınır çizmelidir. Bu sınırları çizerken onlarda işbirliğine dayalı bir yol izlemelidir. Anne babanın tutarlı oluşu çocuğun sınırlara uymasını kolaylaştıracaktır.
Aile gevşek davranıp belirsiz sınırların içinde bulunduğunda çocuk da bulanık bir dünyada yaşar. Çocuklarımıza kesin net sınırlar çizmeliyiz. Cezacı veya serbest bir tutumdan ziyade demokratik bir tutum sergilemek daha olumlu davranışlar sağlamaktadır.
