Bazı günler vardır, daha sabah uyanır uyanmaz geç kalmış gibi hisseder insan. Saat henüz ilerlememiştir ama zihnin bir köşesinde yapılacaklar çoktan sıralanmıştır. Mesajlar cevaplanmalı, işler yetişmeli, bir yerlere uğranmalı, her şey eksiksiz olmalıdır. Gün daha başlamadan yorgunluk hissi çöker. Sanki görünmeyen bir el, omzumuza dokunup hatırlatır: Bugün de her şeye yetişmelisin.
Her şeye yetişme hâli, modern hayatın getirdiği sessiz bir koşu yarışı gibidir. Kimse bunu açıkça söylemez ama herkes buna göre yaşar. Geri kalmamak, aksatmamak, ihmal etmemek gerekir. Bu yüzden sürekli bir şeylere koşturup duruyoruz. Çoğu zaman nereye gittiğimizi bilmeden, ne düşündüğümüzü hissetmeden sadece geç kalma korkusuyla. Yapılanlar dışarıdan bakıldığında düzenli ve sorumluluk sahibi görünebilir; oysa bu düzenin içinde huzurdan çok tedirginlik ve stres vardır.
Aslında sorun zamanımızın azlığı değildir. Sorun, her şeyin aynı anda acil ve önemliymiş gibi hissettirilmesidir. Küçük bir geç kalma, basit bir erteleme bile içimizde açıklaması zor bir huzursuzluk hali yaratır. Çoğu zaman dinlenmek bile planlanması gereken bir işe dönüşür. Boş kaldığımızda, sanki yanlış bir şey yapıyormuşuz gibi etrafa bakar anlamlandıramadığımız bir boşluk hissederiz. Kesin bir şeyleri ihmal ediyor, kaçırıyor olmalıyız; çünkü durmak, bu düzende pek de ‘normal’ sayılmaz.
Her şeye yetişmeye çalıştıkça, aslında hiçbir şeye tam olarak yetişemediğimizi fark ederiz. Bir işi yaparken aklımız bir diğerindedir. Bir yerdeyken başka bir yerde olmamız gerektiğini düşünürüz. An dediğimiz şey, sürekli ertelenir. Keyif almak için hep “sonra”yı bekleriz; ama o sonra çoğu zaman gelmez. Günler birbirine benzemeye başlar ve yaşananlar, hatırlanan anlara dönüşemez.
İçsel Dağılma ve Kontrol İsteği
Bu hâlin en tuhaf yanı, dışarıdan bakıldığında her şey yolundaymış gibi görünmesidir. Hayat akmaktadır, sorumluluklar yerine getirilmektedir. İnsan çalışır, yetişir, cevap verir, tamamlar. Oysa içten içe bir dağılma vardır. Yetişilen şeylerin sayısı artarken, tatmin hissi azalır, stres ve huzursuzluk artar. İnsan, kendi hayatının içinde bir misafir gibi yaşamaya başlar. Oradadır ama tam olarak o anda değildir.
Belki de her şeye yetişme çabası, kontrol etme isteğinden doğar. Hayatın belirsizliğine karşı geliştirilmiş sessiz bir savunma mekanizmasıdır bu. Ne kadar çok şey yaparsak, o kadar güvende hissedeceğimizi sanırız. Oysa tam tersi olur. Yapılacaklar arttıkça, eksik kalanlar gün yüzüne çıkar bir bir. Yetişememek, sanki kişisel bir başarısızlıkmış gibi algılanır ve insan kendine karşı sertleşir, yabancılaşır.
Bazen en zor olan ama bir noktada psikolojik sağlamlık için bir şeyleri bırakmak, yarım bırakmaya cesaret etmektir. Her şeye yetemeyeceğini kabullenip hayatını ona göre düzenlemek, insanın kendine koyduğu belki de en katı kurallardan birini gevşetmesi anlamına gelir. Oysa bu bir zayıflık değil, bir farkındalıktır. Hayat, kusursuzca, eksiksiz yetişilecek bir program değil; eksikleriyle birlikte yaşanacak bir akıştır. Bir mesaj biraz bekleyebilir, bir iş yarına kalabilir, bir gün hiçbir şey yapmadan geçebilir, dünya durmaz. Ama insan, kendine yetişemekte zorlandığını hissettiği anda asıl kayıp orada başlar. Çünkü her şeye yetişmeye çalışırken, maalesef ki çoğu zaman en son düşündüğümüz şey kendimiz oluruz. Ama şunu bilmeliyiz ki; insan, kendine yetişebildiği ölçüde hayatın içinde gerçekten var olur.
Kendimize Geç Kalmak
Belki de bu yüzden son zamanlarda en çok duyulan cümlelerden biri şudur: “Hiçbir şeye yetişemiyorum.” Oysa çoğu zaman sorun, gerçekten yetişememek değil; kendimizden beklediklerimizin fazlalığıdır. Aynı gün içinde hem üretken, hem ilgili, hem başarılı, hem de iyi hissetmemiz beklenir. Bu beklentiler karşılanmadığında ise yetersizlik hissi sessizce hayatlarımızın tam ortasına yerleşir.
Her şeye yetişme çabası, insanın kendi sınırlarıyla temasını da zorlaştırır. Nerede durması gerektiğini bilmeyen biri için hayat, hiç bitmeyen bir koşuya dönüşür. Dinlenmek ertelenir, keyif almak sonraya bırakılır. O “sonra” geldiğinde ise genellikle başka bir sorumluluk çoktan sıraya girmiştir. Böylece insan, kendi hayatını yaşamak yerine onu sürekli yakalamaya çalışır.
Belki de mesele, her şeye yetişmek değil; aslında neye yetişmenin gerçekten önemli olduğuna karar verebilmektir. Çünkü her şeye aynı anda yetişmeye çalışmak, çoğu zaman insanı kendinden uzaklaştırır, acı verir. Ve insan, kendine geç kaldığında, hiçbir şeye zamanında varmış sayılmaz. Peki siz, her şeye yetişmeye çalışırken kendinize hiç geç kaldınız mı?
