Birçok ilişkide insanların ilişki harici verdiği görüntüyle ilişki içi verdiği görüntü birbirinden epey farklıdır. Bu ne demek? Birçok insan özellikle uzun süren ilişkilerde karısıyla/kocasıyla, başka insanlarla kurduğu gibi ilişki kurmuyor. Daha kaba, daha hoyrat bir ilişki kuruyor. Aile içerisinde şeffaf olmak; eşin, dostun hatta kök ailelerin dahi çekirdek aile bireylerinden önce gelmediği bilinci, kurduğumuz aile yapısında sağlam temellerle var olmak zorundadır. Bu zorunluluğun olmadığı aileleri düşünürsek yani ev içerisinde sevilmeyen, korkulan bir erkek figürü nasıl olur da dışarıda alkışlanan bir erkek figürüne dönüşür?
El İyisi Erkek Kimdir?
Toplum içinde iyi olarak tanımlanan erkek figürü çoğu zaman saygılı, yardımsever, ailesine bağlı ve sorumluluk sahibi olarak görülür. Komşuların takdir ettiği, akrabaların örnek gösterdiği, arkadaş ortamında sevilen bu erkek tipi özellikle geleneksel ve ataerkil toplumlarda “el iyisi” olarak adlandırılır; ancak bu imaj her zaman ev içindeki gerçeklikle örtüşmez. Tam da bu noktada kadınların deneyimlediği fakat çoğu zaman görünmeyen bir gerçeklik ortaya çıkar. Yakın çevresine değil, yabancılara yardımcı olmayı seven, zamanını ailesi yerine başkalarının işini yapmaya harcayan, dışarıya karşı çok yardımsever, nazik ve uyumlu davranırken, kendi ailesine (eşine/çocuklarına) karşı öfkeli, ilgisiz veya kaba davranan kişidir. Ailesine ayırmadığı zamanı ve enerjiyi başkalarına harcayan, sosyal çevresinde takdir toplayıp evde huzursuzluk çıkaran tutumu ifade eder.
Kamusal İmaj ve Özel Alan Arasındaki Çelişki
El iyisi kavramı, erkeğin kamusal alandaki davranışları ile özel alandaki tutumları arasındaki çelişkiyi ifade eder. Dışarıda anlayışlı ve sakin olan bir erkek, ev içerisinde öfke kontrolü zor, mesafeli ya da duygusal olarak ulaşılmaz birine dönüşebilir. Bu durum yalnızca bireysel bir karakter meselesi değil; aynı zamanda toplumsal cinsiyet rollerinin ve bazı ataerkil yapının ürettiği bir sonuçtur. Genel olarak ataerkil toplumlarda erkeklik çoğu zaman güç, kontrol ve otorite ile ilişkilendirilir. Erkek dış dünyada saygınlığını korumakla yükümlüyken ev içinde bu saygınlığın bir yansıması olarak otoritesini sürdürmesi beklenir. Kadın ise sabreden, idare eden, fedakârlık gösteren taraf olarak konumlandırılır. Bu roller özellikle ataerkil aile yapısında daha belirgin biçimde karşımıza çıkar. Kadınların evlilikte kalma eğilimi çoğu zaman “sadakat” ya da “aileyi koruma” olarak yorumlansa da bu durumun arkasında güçlü bir toplumsal baskı ve öğrenilmiş roller sistemi bulunmaktadır.
Ev İçinde Psikolojik Etkileri?
“El iyisi” erkek figürü de tam olarak bu sistem içinde güç kazanır. Çünkü toplum, erkeği dışarıdaki davranışlarına göre değerlendirir. Eve dair olan ise “özel alan” olarak görülür ve çoğu zaman sorgulanmaz. Bu durum, kadının yaşadığı sorunların görünmez hale geçmesine neden olur. Kadın, yaşadıklarını dile getirdiğinde ise çoğu zaman “Ama o çok iyi bir adam” gibi tepkilerle karşılaşır. Böylece kadının deneyimi değersizleştirilir ve yalnızlaştırılır. Bu çelişki, kadınların psikolojik yükünü daha da arttırır. Bir yandan yaşadığı gerçeklik, diğer yandan toplumun dayattığı algı arasında sıkışan kadın, zamanla kendi duygularını sorgulamaya başlayabilir. “Acaba ben mi abartıyorum?” düşüncesi, bu süreçte oldukça yaygındır. Bu durum, psikolojide duygusal geçersizleştirme olarak tanımlanır ve bireyin kendilik algısını zedeleyebilir.
Sağlıklı İlişkide Tutarlılık Nasıl Olmalı?
Sağlıklı bir ilişkide tutarlılık esastır. Bir bireyin dışarıda sergilediği değerlerle ev içinde gösterdiği davranışların uyumlu olması beklenir. Hatta kendi özel alanında yani ev içerisinde eşine, çocuklarına, anne veya babasına göstereceği tutum ve davranışların dışarıya nazaran çok daha samimi, şefkatli, sakin ve iyi huylu olması gerekir. Örneğin:
-
Dışarıda herkese karşı nazik, saygılı olan bir erkek ev içinde eşine karşı daha sert ve eleştirel bir dil kullanabilir.
-
İnsanların yanında sabırlı ve anlayışlı görünen bir baba kendi çocuğuna karşı tahammülsüzlük ve mesafeli davranabilir.
-
Misafirlikte eşine değer veren, onu öven bir tutum sergileyen bir erkek evde işini, sözünü kesen, onu karar süreçlerine dahil etmeyen birine dönüşebilir.
-
Dışarıda iş hayatında veya kendi kök ailesinin yanında empati kurabilen, dinleyen, sabırlı ve anlayan biri iken ev içinde eşinin duygularını küçümseyen bir tavır sergileyebilir.
Tanıdık geliyor mu bu sözler size? Bu durumda kişi; tutarlılık geliştirmek, duygusal farkındalık yaratmak ve iletişim becerilerini güçlendirmek zorundadır. Bunu kişi kendi de yapabilir, bir uzmandan yardım da alabilir. Yani ev içerisinde el iyisi olarak tanımlanan bir erkek iletişim becerilerini aile bireyleri ile düzeltmeye başlayabilir.
Sonuç
Sonuç olarak, “el iyisi” olmak, gerçek anlamda “iyi” olmakla her zaman örtüşmez. Toplumun alkışladığı erkek figürü, ev içinde sorgulanmadıkça kadınların yaşadığı görülmeyen yükler devam edecektir. Bu nedenle, ilişkileri değerlendirirken yalnızca görüneni değil, görünmeyeni de anlamaya çalışmak gerekir. Çünkü bazen en büyük yalnızlık, herkesin “çok iyi” dediği birinin yanında yaşanır.
Kaynakça
Özer, G. (2025). Bu İlişkiyi Konuşmalıyız. Kronik Kitap.
