Bu sorunun ağırlığı çoğumuza tanıdık gelir. Varoluşsal bir çöküş anı gibi değil ama hafifçe içimizi dürten bir merak hâli… Tam da bu merakı besleyen başka bir soru vardır:
Acaba ben bu dünyaya bir armağan olarak mı geldim, yoksa dünya mı bana armağan edildi?

Psikolog olarak bu tür sorularla hem karşılaşıyorum hem de kendimi düşünürken buluyorum. İnsanlar kendilerini anlamaya çalışırken çoğu zaman değersizlik, yetersizlik ya da kaybolmuşluk duygusundan bahsediyorlar. Aslında bazen en iyileştirici şey, insanın kendi varlığına başka bir gözle bakabilmesi oluyor. Armağan kelimesi tam bu noktada devreye giriyor. Yumuşak, şefkatli, kimseyi zorlamadan insana kendi değerini hatırlatan bir kapı aralıyor.

İnsanın Dünyaya Armağan Oluşu

Hepimiz biricik olduğumuzu biliyoruz ama bu bilgi, zihnimizdeki teorik bir cümleden öteye geçmediği zaman pek işe yaramıyor. Oysa bilimsel çalışmalar, kişinin kendini değerli olarak deneyimlediğinde psikolojik dayanıklılığının belirgin biçimde arttığını gösteriyor. Öz-değer üzerine yapılan araştırmalardan biri, kişinin kendi değer algısının stresle başa çıkma becerisini ve yaşam doyumunu artırdığını söylüyor (Crocker & Wolfe, 2001). Bu bilgi önemli ama yeterli değil; çünkü günlük hayatın karmaşası çoğu zaman bu duyguyu gölgeliyor.

İşte bu nedenle armağan metaforu çok güçlü. Bir armağan, gelişiyle sevinç uyandırır; varlığıyla bir alanı değiştirir. İnsan da aynen böyledir. Bir ortama girdiğinde enerji dengesi değişir, birinin hayatına dokunduğunda kalıcı bir iz bırakır. Bazen bir cümleniz, karşı tarafın yıllardır taşıdığı bir duyguyu hafifletir. Bu nedenle insanın kendi varlığına armağan penceresinden bakması kibir değil, aksine hayatın değerine saygı duymanın bir yoludur.

Dünyanın Bize Armağan Oluşu

Öte yandan dünya, bize sunduğu küçük ayrıntılarla başlı başına bir armağandır. Bazen bir çiçeğin kokusunda, bazen rüzgârın tenimize değdiği anda, bazen bir çocuğun kahkahasında bunu fark ederiz. Bedenimiz, duygularımız, ilişkilerimiz, deneyimlerimiz… Yaşamın kendisi görünmez hediyelerle doludur. Bunu yavaş yaşadığında daha çok fark ettin değil mi?

Pozitif psikoloji ile ilgilenen bir psikolog olarak şunu söyleyebilirim: Hayatı armağan olarak çerçeveleyen kişilerin daha yüksek şükran duygusu yaşadığını ve bunun da ruh sağlığını güçlendirdiğini belirten çalışmalar vardır (Emmons & McCullough, 2003). Yani dünyayı bir hediye gibi görmenin psikolojik bir karşılığı vardır. Bu bakış açısı, insanın kendini dünyaya ait hissetmesini de kolaylaştırır. Dünya sadece yaşadığımız yer değildir; hissettiğimiz, öğrendiğimiz, bağ kurduğumuz bir alandır. Bir de belki şöyle bir ihtimal vardır: Belki de öyle değerliyiz ki, tüm bu deneyimleri yaşamak için ödüllendirildik. Ruhumuzun üzerinde bir sihir, bir aura var gibidir; biz tam da buraya gönderildik.

Peki Hangisi Gerçek?

Belki de biri diğerinden daha doğru değildir. Belki de hayat, karşılıklı bir hediyeleşme hâlidir. Biz dünyaya armağan olarak geliriz, dünya da bize kendini armağan eder.

Bu ilişki tek taraflı değildir; sürekli bir alışveriş hâlindedir. Her şeyde olduğu gibi…
Doğa bize nefes verir, biz ona varlığımızı.
İlişkiler bize anlam verir, biz onlara hikâyemizi.
Zorluklar bize güç verir, biz onlara sabrımızı.

Bu hafta danışanıma şöyle bir soru sordum:
“Bugün varlığını nereye armağan ettin?”

Bu sorunun cevabı, çoğu kişinin gözünde yeni bir farkındalık oluşturur. Aynı şekilde 10 yaşındaki ergen bir danışanıma, “Bu insan öfkelenmen için değer mi?” dedim. Düşünsene, küçükken duygularını herkese yansıtmayacak kadar değerli olduğunu öğrendiğini… Biz yetişkinler bile kendimizi değerli hissedemezken…

Birine iyi gelen bir cümle, kendine ayırdığın beş dakikalık bir sessizlik, bir dostuna gönderdiğin kısa bir mesaj bile bir armağandır. Belki de bu soruyu sormak bile yaşamla bağımızı güçlendirir. Armağan kelimesi hem bizi hem hayatı yumuşatır. Kendimizi daha nazik, daha değerli, daha bütün bir yerden görmemize yardım eder.

Bu yazıyı okurken belki siz de kendi içinizde küçük bir sessizlik fark etmişsinizdir. O sessizlikten yükselen soruya kulak verebilirsiniz:
“Ben kime, neye armağanım?”

Ve belki de fark edersiniz:
Dünya size armağan edildiği kadar, siz de ona armağansınız.

Yasın Aşamaları ve Dalgalı Doğası

Klinik psikolojide yas üzerine en çok bilinen modellerden biri Elisabeth Kübler-Ross’un beş aşama yaklaşımıdır: inkar, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme. Ancak bu aşamaların düz bir çizgi üzerinde, sırayla yaşandığını düşünmek yanıltıcı olur. Danışanlarımla yaptığım çalışmalarda gözlemlediğim şey şudur: İnsan bazen aynı gün içerisinde bu beş aşamanın birkaçına birden dokunabilir. Sabah büyük bir inkarla uyanıp öğleden sonra öfkeyle dolabilir, akşam olduğunda ise kaybın hüznüyle içine kapanabilir. Yas, hiçbir zaman doğrusal bir süreç değildir; dalgalı, dairesel ve kendine özgüdür.

Psikoloji literatüründe Stroebe ve Schut’un (1999) geliştirdiği çift süreç modeli bu dalgalanmayı daha iyi açıklar. Modele göre yas sürecinde iki farklı yönelim vardır: Biri kayba odaklanma, diğeri yaşamın devamına odaklanma. Bazen kaybın acısıyla yüzleşiriz; ağlarız, anıları hatırlarız, ölen kişiye dair özlemi hissederiz. Bazen ise gündelik hayatın küçük sorumluluklarına döneriz; işe gideriz, alışveriş yaparız, çocuklarımızla ilgileniriz. Bu iki kutup arasında gidip gelmek, aslında sağlıklı bir yasın göstergesidir. Çünkü sürekli acının içinde kalmak kadar, acıdan tamamen kaçmak da ruhu tüketici olabilir.

Devam Eden Bağlar ve Yasın Anlamı

Yas tutmak, yalnızca bir kaybın ağırlığını hissetmek değildir. Aynı zamanda o kişiyle kurduğumuz bağı başka bir biçimde sürdürmeyi öğrenmektir. Psikoloji bu noktada “devam eden bağlar” kavramından söz eder. Kaybettiğimiz kişi artık fiziken yanımızda değildir ama onunla kurduğumuz ilişki, anılar, değerler ve semboller aracılığıyla yaşamaya devam eder. Bir şarkı, bir fotoğraf, bir kokunun hatırlattıkları, o bağın yeniden şekillenmiş halidir. Yas, aslında bu yeniden yapılanmaya izin verme sürecidir.

Toplumda yasla ilgili pek çok yanlış inanış da vardır. En sık karşılaşılanlardan biri “zaman her şeyi iyileştirir” düşüncesidir. Oysa zaman tek başına hiçbir şeyi iyileştirmez; yasla temas edebilmek, acıya alan açabilmek iyileştirici olan şeydir. Bir diğer mit, “güçlü insanlar ağlamaz” söylemidir. Klinik deneyim bize şunu gösterir: Gözyaşını bastırmak, acıyı reddetmekten öteye gitmez. İnsanın kendine izin vermesi, duygularını yaşaması ruhsal dayanıklılığın bir parçasıdır.

Yasın Süresi ve Profesyonel Destek

Yasın süresi kişiden kişiye değişir. Araştırmalar ortalama altı ay ile iki yıl arasında yoğun bir yas süreci yaşandığını gösterse de (Bonanno, 2009), bu süreyi herkes için aynı şekilde tanımlamak mümkün değildir. Bazı kişiler kısa sürede günlük yaşamlarına uyum sağlarken, bazıları için bu süreç çok daha uzun ve karmaşık olabilir. Özellikle kayıp beklenmedik, ani veya travmatik olduğunda yasın ağırlığı artabilir. Bu noktada profesyonel destek almak, yasın komplike hale gelmesini önleyici olabilir.

Klinik gözlemlerime göre yas, ertelemeye gelmez. Bastırıldığında, bir süreliğine unutulmuş gibi görünse de kendini farklı şekillerde tekrar gösterir: Anksiyete, depresyon, öfke patlamaları veya bedensel yakınmalar gibi. Bu nedenle yasla temas etmek, zor olduğu kadar iyileştirici bir adımdır. Çünkü insanın içindeki sevgi, kaybın ardından bir çıkış yolu arar.

Acı, Sevginin Başka Bir Yüzü

Acı belki de sevginin başka bir yüzüdür. Bunu hiç düşündün mü? Yasın derinliğinde hissettiğimiz şey aslında kaybettiğimiz kişiye duyduğumuz sevginin farklı bir formudur. Bu yüzden yas, yalnızca ölümle ilgili değildir; biten ilişkiler, taşınılan şehirler, hatta terk edilen hayaller bile yas sürecini tetikleyebilir. Çünkü kayıp, insanın en temel deneyimlerinden biridir.

Yasın sessiz dilini anlamak, sadece kaybeden için değil, çevresindekiler için de önemlidir. Bir yakınınızı kaybetmiş birine destek olmak istiyor ve ne yapacağınızı bilmiyorsanız şunu hatırlatmak isterim: Bazen destek bir cümle kurmak değil, yanında sessizce var olabilmektir. Çoğu zaman “konuşmak” değil, “duymak” iyileştiricidir.

Sonuç: Sevginin Dönüştüğü Yas

Sonuç olarak yas, insanın sevgiyle olan bağının kırılgan ama derin bir ifadesidir. O yüzden kaybettiğimizde aslında elimizde kalan şey sevgidir. Ve sevgi, her zaman başka bir biçimde yaşamaya devam eder.

Yasınızı, yasımızı yaşarken sabır dilerim. Bu acı sevgimizin bir başka yüzü. Sizi anlıyor ve şefkatle kucaklıyorum.

Psikoeğitim, kişinin yaşadığı problemleri anlamasını kolaylaştırmak, farkındalık düzeyini artırmak ve çözüm yollarını keşfetmesini sağlamak için yapılan rehberliktir diyebiliriz. Özellikle yeme bozukluklarında, kişi yaşadığı sorunun adını bile koyamayabilir. “Sürekli yemeği düşünüyorum”, “Yedikten sonra pişman oluyorum”, “Aç değilim ama yine de yiyorum” gibi cümleler aslında daha büyük bir şeyin sinyali olabilir.

Yeme Bozukluğu Ne Değildir?

Önce bir yanlış anlamayı düzeltelim. Her sağlıklı beslenmeye çalışmak, yeme bozukluğu değildir. Ama örneğin, dışarıda arkadaşınla otururken bile sadece kaç kalori olduğunu hesaplamak, yemekle ilgili obsesif düşünceler geliştirmek ve bu yüzden sosyal hayatından bile kısarsan, orada biraz durmak gerekir. Çünkü yeme bozukluğu, sadece bedenle değil, zihinle de savaşmaktır.

Peki Nedir Yeme Bozukluğu?

En yaygın üç yeme bozukluğu vardır: Anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza ve tıkınırcasına yeme bozukluğu.

• Anoreksiya genellikle kişinin kendini aşırı kilolu görmesiyle başlar. Gerçekten çok zayıf olsa bile daha da zayıflamak ister.

• Bulimiyada ise kişi tıkınırcasına yer, ardından kendini kusturarak, aşırı egzersiz yaparak veya başka yollarla bunu telafi etmeye çalışır.

• Tıkınırcasına yeme bozukluğunda ise kişi çok kısa sürede çok fazla yemek yer ama ardından herhangi bir telafi davranışı yapmaz. Sıklıkla suçluluk ve utanç duyguları eşlik eder.

Ve bu bozukluklar sadece kadınlarda değil, erkeklerde de görülür. Üstelik bu durumlar sadece zayıf görünme arzusu değil, kontrol ihtiyacı, değersizlik hissi, özgüven eksikliği gibi duygularla da çok bağlantılıdır.

Günümüz Dünyasında Bu Kadar Yaygın Olmasının Sebebi Ne?

Bunu anlamak için biraz çevremize bakalım. Sosyal medyada sürekli “fit vücutlar”, “glutensiz hayatlar”, “temiz beslenme” gibi şeyler görüyoruz. Kötü bir şey mi? Hayır. Ama bazen bu içerikler fark etmeden insanları tetikleyebiliyor. Özellikle ergenlik dönemindeki gençler, bedenlerini bu filtreli hayatlarla karşılaştırıyor. Ve sonuç? Sürekli kendinden memnuniyetsizlik.

Örneğin, TikTok’ta bir gün boyunca sadece “what I eat in a day” (bir günde ne yedim) videoları izleyen biri, normal yemek yediğinde bile suçluluk hissedebiliyor (bkz. Levine & Murnen, 2009).

Bir Yeme Bozukluğunu Anlamak Kolay Değil

Çünkü dışarıdan her şey normal görünebilir. Kimi çok zayıftır ama asla yardım istemez. Kimi gizli gizli yemek yer, sonra saklamak için elinden geleni yapar. Hatta bazen kişi bile kendinde bir sorun olduğunu kabul etmez. O yüzden psikoeğitim, kişinin kendini tanımasına yardımcı olur.

• “Kendimi niye bu kadar kontrol etmeye çalışıyorum?”

• “Neden yemekten sonra kötü hissediyorum?”

• “Bu his bana nereden tanıdık geliyor?”

Bu sorular, sadece sorunun farkına varmak için değil, çözüm yolculuğu için de önemlidir.

Ne Yapmalı?

• Kendine karşı dürüst ol. Her şeyi anlatmak zorunda değilsin ama hislerini bastırmak uzun vadede sana zarar verir.

• Bir uzmandan destek al. Psikolog, psikiyatrist ya da diyetisyen fark etmez. Hepsi bir bütünün parçasıdır.

• Sosyal medyayı filtrele. Gerçek hayatla ekran arasındaki farkı unutma. Filtreli hayatlar, filtresiz sorunlara sebep olabilir.

• Yemekle ilişkinin sadece fizyolojik olmadığını fark et. Bazen yemek, yalnızlığımızı bastırmak için bir yol olur. Bazen de kontrol edemediğimiz tek şey gibi gelir. O yüzden yemek, sadece yemek değildir.

İşte Bazı Davranışçı Öneriler:

1. Yemek Günlüğü Tut (Ama Kalori Saymak İçin Değil!)
Bu günlük, ne yediğinden çok, ne hissettiğini fark etmek için.
Her öğünden sonra şu 3 soruyu yaz:

• Ne yedim?

• Yedikten sonra ne hissettim?

• Aç mıydım yoksa duygusal olarak mı yedim?

2. Yemek Zamanlarını Yapılandır
Öğün atlamak ya da tüm günü 1 öğünle geçiştirmek, sonrasında tıkınma riskini artırır.
Öneri: 3 ana + 2 ara öğünlük bir çerçeve çiz. Aç olmasan bile küçük bir şeyler yemek, bedeni ve zihni “güvendesin” diye sakinleştirir.

3. “İyi” ve “Kötü” Yiyecek Etiketlerini Bırak
Tüm yiyeceklerin bir yeri vardır.
Çözüm: Yasaklamak yerine “bazen” yiyeceğin bir şey olarak gör. Yasak olan, cazibesini katlar.

4. Duygularınla Baş Etmek İçin Yeni Yollar Denemeye Başla
Öfke, stres, yalnızlık gibi duygular karşısında yemek dışında yollar dene.
Davranış deneyi: “Bir dahaki sefere öfkelendiğimde 10 dakika yürüyüş yapacağım, sonra istersem yine yerim.”

5. Yeme Ortamını Düzenle
Yalnızca yemek yemek için otur. Doyduğunu fark etmek hedefin olsun.

Son Söz

Yeme bozukluğu, sadece kilo, yemek ya da beden meselesi değildir. Bu bozukluklar aslında bir çığlıktır. “Bir şeyler yolunda gitmiyor” diyen iç sesin dışa vurumudur. Bu yüzden sadece beslenme programı değiştirerek çözülmez. Asıl ihtiyaç, kişinin kendiyle olan ilişkisini onarmasıdır.

Yani yeme bozukluğu yaşayan birini gördüğünüzde, ona “bir şeyler ye” ya da “zayıflamışsın” demek yerine, “İyi misin?” demek çok daha kıymetlidir.

Magnezyum’un Fizyolojik Rolü ve Ruh Sağlığıyla İlişkisi

Magnezyum, kas-iskelet sisteminden kalp sağlığına kadar birçok biyolojik süreci desteklerken, merkezi sinir sistemi üzerinde de önemli etkilere sahiptir. Özellikle stresli durumlarda vücut magnezyum’u daha hızlı tüketmekte, bu da eksikliğe ve dolaylı olarak daha fazla stres tepkisine yol açmaktadır (Tarleton & Littenberg, 2015). Bu döngü, bireyin psikolojik dayanıklılığını azaltabilir.

Beyindeki GABA (gamma-aminobütirik asit) reseptörlerini etkileyen magnezyum, sakinleştirici nörotransmitterlerin düzenlenmesinde yer alır. Bu nedenle magnezyum düzeyi yeterli olan bireylerin stres yanıtlarının daha dengeli olduğu, anksiyete düzeylerinin ise daha düşük olduğu gözlemlenmiştir (Boyle et al., 2017).

Depresyon, Anksiyete ve Magnezyum

Çeşitli klinik araştırmalar, magnezyum eksikliğinin depresif belirtiler ve anksiyete ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Örneğin, randomize kontrollü bir çalışmada, hafif ila orta düzeyde depresyonu olan bireylerde günde 248 mg magnezyum desteği ile semptomlarda belirgin azalma gözlemlenmiştir (Tarleton et al., 2017). Aynı zamanda, uyku kalitesinde de iyileşmeler rapor edilmiştir.

Psikiyatrist ve bütüncül tıp savunucusu Dr. Kelly Brogan, depresyonun sadece kimyasal dengesizliklerle açıklanamayacağını, beslenme temelli eksikliklerin de ruh sağlığı üzerinde ciddi etkileri olabileceğini savunmaktadır. Brogan (2016), magnezyumu “doğal bir sakinleştirici” olarak tanımlamakta ve beslenme temelli yaklaşımların özellikle kadınlar için daha bütüncül bir çözüm sunduğunu belirtmektedir.

Yeme Bozuklukları Bağlamında Magnezyum

Yeme bozuklukları (örneğin anoreksiya nervoza ve bulimia nervoza), yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda biyokimyasal dengesizliklerle de seyreden ciddi hastalıklardır. Magnezyum eksikliği, bu bozukluklarda sık görülür; çünkü hem yetersiz enerji alımı hem de kusma gibi davranışlar minerallerin emilimini ve dengesini bozar (Katzman & Norris, 2007).

Yeme bozuklukları alanının öncülerinden Dr. Hilde Bruch, bu hastalıkların kökeninde bireyin beden algısına dair kontrol ihtiyacının yattığını vurgulamıştı. Bu kontrol ihtiyacının, biyolojik dengesizliklerle beslendiği unutulmamalıdır. Magnezyum’un sinir sistemini düzenleyici etkisi, bu bireylerdeki obsesif düşünceler, kaygı ve uyku sorunlarıyla mücadelede destekleyici olabilir.

Magnezyum İçeren Gıdalar ve Takviye Kullanımı

Magnezyum birçok doğal gıdada bulunmaktadır. Koyu yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, pazı), badem, kaju, kabak çekirdeği, tam tahıllar, avokado ve bitter çikolata gibi besinler bu mineral açısından zengindir. Bu besinlerin düzenli tüketimi, vücudun doğal dengesini korumasına yardımcı olur.

Bununla birlikte, eksiklik durumlarında magnezyum takviyesi gerekebilir. Klinik olarak önerilen formlar arasında magnezyum sitrat ve glisinat yer almakta olup, bu formların biyoyararlanımı yüksektir. Ancak takviye kullanımı öncesinde kan düzeylerinin ölçülmesi ve bir sağlık uzmanına danışılması önem taşır (DiNicolantonio et al., 2018).

Sonuç

Ruh sağlığı, yalnızca psikolojik faktörlerin değil, aynı zamanda biyolojik ve beslenme temelli değişkenlerin de etkisi altındadır. Magnezyum, bu noktada sessiz bir destekçi olarak öne çıkar. Stresle baş etmede, uyku düzeninde, anksiyete yönetiminde ve yeme bozukluklarında dengeleyici etkiler sunabilir. Küçük ama bilinçli beslenme değişiklikleri, psikolojik dayanıklılık ve ruh sağlığında büyük farklar yaratabilir.

Kaynakça

• Boyle, N. B., Lawton, C., & Dye, L. (2017). The effects of magnesium supplementation on subjective anxiety and stress—a systematic review. Nutrients, 9(5), 429. https://doi.org/10.3390/nu9050429
• Brogan, K. (2016). A Mind of Your Own: The Truth About Depression and How Women Can Heal Their Bodies to Reclaim Their Lives. Harper Wave.
• DiNicolantonio, J. J., O’Keefe, J. H., & Wilson, W. (2018). Subclinical magnesium deficiency: A principal driver of cardiovascular disease and a public health crisis. Open Heart, 5(1), e000668. https://doi.org/10.1136/openhrt-2017-000668
• Gröber, U., Schmidt, J., & Kisters, K. (2015). Magnesium in prevention and therapy. Nutrients, 7(9), 8199–8226. https://doi.org/10.3390/nu7095388
• Katzman, D. K., & Norris, M. L. (2007). Nutrition and the treatment of eating disorders. Canadian Medical Association Journal, 176(9), S40–S45. https://doi.org/10.1503/cmaj.061329
• Tarleton, E. K., & Littenberg, B. (2015). Magnesium intake and depression in adults. Journal of the American Board of Family Medicine, 28(2), 249–256. https://doi.org/10.3122/jabfm.2015.02.140176
• Tarleton, E. K., Littenberg, B., MacLean, C. D., Kennedy, A. G., & Daley, C. (2017). Role of magnesium supplementation in the treatment of depression: A randomized clinical trial. PLoS ONE, 12(6), e0180067. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0180067

Bu dönemin zorluklarını anlamak için, Viktor Frankl’in şu sözünü hatırlamak iyi olabilir: “Hayatta anlam arayan insan, acıyla karşılaştığında ona bir anlam yükleyebildiği ölçüde dayanabilir.” (Frankl, 2006, İnsanın Anlam Arayışı). 25-35 yaş arası, hayatta sağlam bir temel atmanız beklenen yıllar. Ama çoğu zaman bu yaşlar, belirsizlikle, kaygıyla ve bazen de kendinizi sabote etmekle geçiyor. Bir yanda “Arkadaşlarım benden daha başarılı”, “Kariyerimde yeterince ilerleyemedim” gibi düşünceler; diğer yanda aile, ilişkiler, evlilik ve birikim yapamamanın verdiği stres… O kadar çok şey aynı anda çözülmeyi bekliyor ki, çoğu zaman neresinden başlayacağınızı bile bilmiyorsunuz. Bütün bunlar normal mi?

Bütün Bunlar Normal ve Sen Yalnız Değilsin

Öncelikle, bu karmaşanın içinde yalnız olmadığını bilmen önemli. Çevrendeki herkes belki dışarıdan çok yol almış gibi görünüyor ama gerçekte herkes kendince bir şeyleri eksik hissediyor. Bunu arkadaşlarınla oturduğun zamanlarda herkesin aynı problemi masaya getirmesinden anlayabilirsin. Sosyal medyada gördüğün başarılı kariyerler, kusursuz ilişkiler, muhteşem tatiller sadece birer kesit. Gerçek hayat, fotoğrafların dışında devam ediyor ve hepimiz bir şekilde kendi mücadelemizi veriyoruz.  

Psikanalist Erik Erikson’a göre, bu yaşlar kimlik oluşumunun en kritik dönemlerinden biri. Hayat bizden hızla ilerlememizi beklerken, biz hala “Ben kimim? Ne istiyorum?” sorularıyla boğuşuyoruz.  

Kaygının Gücü ve Anlam Arayışı

İşin ilginç tarafı, tarih boyunca büyük düşünürler de bu belirsizlikle mücadele etmiş. Albert Camus, “Hayatın anlamı, ona verdiğimiz anlamdır” (Camus, 1942, Sisifos Söyleni) diyerek, herkesin kendi anlamını yaratmak zorunda olduğunu vurgular. Zaman değişir, insanlar değişir ama bazı sorunlar ortaktır. Bana sorarsanız biz bu kaygıyı yaşamadan iyi bir yere varamayız. İyi yer herkesin hayalindeki yerdir, tek bir iyi yer ya da standardize edilmiş bir iyi yer düşünmenizi istemiyorum. Bu kaygının sizi beslediğini, size gayret verdiğini unutmayın.  

İçimde bir yerde ulaşmak istediğim bir yer, statü, başarı, mutluluk veya haz var; siz arttırabilirsiniz örnekleri, ideal benliğim var özetle bir de ben varım ona kavuşmak isteyen. Henüz yoldayım, tedirginim, korkuyorum. Tamam bu kabul edilebilir, çünkü bilinmezliğin içindeyim ama bir düşünmeni istiyorum: Şuan sahip olduğun şeyler de geçmiş senelerin bilinmezi değil mi? Öyleyse bu kaygıyı elbette görmezden gelme, ama onun seni bir bataklık gibi içine çekip yok etmesine de izin verme. Belki daha sonra konuşuruz ama bir kurtarıcı gelmeyecek sevgili okurum, o kurtarıcı çünkü sensin. Konuşup çözüm önermeyen bir psikolog olmayı sevmiyorum, bu nedenle sana bazı çözüm önerilerim olacak. Dikkate alırsan eminim faydasını göreceksin.

Çözümler: Kendine Şefkat Göster ve Küçük Adımlarla İlerle

• Kendi hızını kabul et
  Her insanın gelişim süreci farklıdır. Birisi 28 yaşında büyük başarılar elde ederken, diğeri 35’inde yeni bir başlangıç yapabilir. Hayatta örneklerini görmüş ya da duymuşsundur. Senin için doğru zamanlama, sadece sana özeldir. “Bir ağaç, ne zaman büyüyeceğine kendisi karar verir, ama her zaman gökyüzüne ulaşmaya çalışır.” (Carl Rogers, 1961, On Becoming a Person).  
• Başkalarının değil, kendi standartlarını belirle
  Kariyer, ilişki, aile… Bunlarla ilgili toplumun çizdiği kalıplar olabilir ama sen kendi mutluluğunu neyin sağladığını bulmalısın. Psikiyatrist Donald Winnicott, “Gerçek benlik, toplumsal beklentilere uyum sağlamak için bastırılmadığında ortaya çıkar” (Winnicott, 1965, The Maturational Process and the Facilitating Environment) diyerek, dışsal beklentiler yerine içsel tatminin önemine vurgu yapar.  
• Küçük ama sürdürülebilir değişimler yap
  Eğer hayatında bir şeyleri değiştirmek istiyorsan, büyük adımlar yerine her gün küçük ama istikrarlı değişimlere odaklan. James Clear, Atomic Habits kitabında bunu şöyle açıklar: “Her gün %1 daha iyi olmak, yıl sonunda seni bambaşka bir noktaya taşır.” (Clear, 2018, Atomic Habits).  
• Kendi değerini dış etkenlere bağlamaktan vazgeç
  Maaşın, iş unvanın, evlilik durumun ya da sosyal çevren, senin kim olduğunu belirlemez. Kendine dışarıdan değil, içeriden bakmayı öğren. Carl Jung’un dediği gibi: “Kendini keşfetme yolculuğu, dış dünyayı anlamaktan daha derin bir bilgeliği gerektirir.” (Jung, 1953, Modern Man in Search of a Soul).  
• Destek al
  İçinden çıkamadığın bir döngüdeysen, bir uzmandan destek almak ya da benzer süreçlerden geçen insanlarla konuşmak sana iyi gelebilir. Terapi almak, modern çağın en büyük hediyelerinden biri olabilir. “İnsan, kendi içinde çözemediklerini bir başkasının gözlerinde yansıma olarak bulur.” (Irvin D. Yalom, 1989, Love’s Executioner).

Sonuç: Hayat Kaçmıyor, Seninle Birlikte Şekilleniyor

Bu yaşlar, bazen kaybolmuş hissettiren ama aynı zamanda en çok büyüdüğün, geliştikçe güçlendiğin yıllar. Hayatın yarış olmadığını, herkesin kendi yolunda ilerlediğini ve her gecikmenin aslında sana başka bir şey kazandırdığını hatırla.  

Başarı sadece zirveye ulaşmak değil, o zirveye nasıl çıktığınla da ilgilidir. Ve en önemlisi, sen buraya kadar geldin. İlerlemeye de devam edeceksin.  

Belki şu an hayatın karmakarışık, belki yolunu göremiyorsun. Ama unutma, bugüne kadar çözülemez sandığın her sorunu çözdün, aşılmaz dediğin her eşiği aştın. Nerden mi biliyorum, bu yazıyı okuyup kaygını hafifletmeye çalışmandan. Bu bana senin gelecek kaygını yönetmek isteyen ve ideal kimliği için çabalayan bir benliğin olduğunu düşündürüyor. Şimdi de başaracaksın. Çünkü hayat, her zaman cesur olanların yanındadır.  

Ve unutma: Sen bir sürecin içindesin, bir sonucun değil.