Bizler doğamız gereği beklenti üretmeye meyilli canlılarız. Birine bakarız ve onun kim olduğunu görmek yerine, kim olmasını istediğimizi hayal ederiz. Bir ilişkiye başlarken çoğu zaman karşımızdaki insanı değil, onun içinden çıkmasını umduğumuz ihtimali severiz. Belki daha anlayışlı olacak, belki zamanla daha şefkatli, daha olgun, daha sabırlı biri haline gelecek diye düşünürüz. İşte elmayı yavaş yavaş armuta dönüştüren de kendi içimizde kurduğumuz o ihtimal dünyasındadır. Ama gerçek hayat, hayaller kadar esnek değildir.

Değişim ve Beklentilerin Çatışması

Değişebiliriz; evet. Ama çoğu zaman bir başkasının beklentilerine uyum sağlamak için değil, kendi içsel yolculuğumuzun bir sonucu olarak değişiriz. Birini sürekli başka biri olmaya çağırdığınızda, aslında ona şunu söylemiş oluruz: “Olduğun kişi bana yetmiyor.” Bu cümle bazen hiç kurulmaz, ama davranışların arasından sessizce duyulur. İşte o anda ilişkilerin içinde görünmez bir mesafe oluşur. Yanlış beklentiler tam da burada başlar.

Birinin daha az kırılgan olmasını beklersiniz. Daha güçlü olmasını… Daha mantıklı kararlar vermesini… Belki de sevgi dilimizi öğrenmesini. Ve bunların hepsi ilk başta makul gibi görünür. Ama zamanla fark ederiz ki beklentiler büyüdükçe, gerçek insan gözünüzde küçülmeye başlar. Çünkü beklenti dediğimiz şey, çoğu zaman gerçeğin üzerine örtülen bir hayal perdesidir.

Kabul Etmenin İyileştirici Gücü

Oysa birini sevmek, onu olduğu haliyle görebilmeyi gerektirir. Bir insanın kusurları, kırılganlıkları, hatta bazen anlamakta zorlandığınız yönleri… Bunların hepsi onun bütününün parçalarıdır. Eğer birini gerçekten görmek istiyorsanız, onun eksik olduğunu düşündüğünüz taraflarına değil, var olan taraflarına bakmanız gerekir. Çünkü sevgi çoğu zaman birini değiştirmekle değil, onu olduğu haliyle kabul edebilmekle büyür.

Ne var ki modern ilişkilerde sıkça karşılaştığımız bir durum var: insanlar birbirlerini dönüştürmeye çalışıyor. Daha iyi bir partner, daha iyi bir eş, daha iyi bir insan yaratma çabasıyla… Ama bu çaba çoğu zaman fark edilmeden bir baskıya dönüşüyor. Çünkü her dönüşüm beklentisi, içinde küçük bir memnuniyetsizlik taşır. Birini sürekli değiştirmeye çalışmak, ona şu mesajı verir: “Sen şu anki halinle yeterince iyi değilsin.”

İçsel Huzursuzluk ve Kopuş

Bu mesaj bazen açıkça söylenmez. Ama tekrar eden eleştirilerde, bitmeyen tavsiyelerde ve karşılaştırmalarda kendini gösterir. Bir süre sonra ilişkiler sevginin değil, beklentilerin ağırlığını taşımaya başlar. İşte tam da bu noktada yorulmaya başlarız. Çünkü hiç kimse sürekli başka biri olmaya çalışarak yaşayamaz. İnsan kendi doğasından uzaklaştıkça içinde sessiz bir huzursuzluk büyür. Kendisi olmaktan vazgeçen biri, bir süre sonra ya tamamen içine kapanır ya da o ilişkiden uzaklaşır. Çünkü insanın en temel ihtiyacı anlaşılmaktır. Değiştirilmek değil.

Belki de bu yüzden birçok ilişki büyük bir dramla değil, küçük hayal kırıklıklarıyla sona erer. Biriken beklentiler, söylenmemiş kırgınlıklar ve karşılanmayan umutlar zamanla iki insanın arasına görünmez duvarlar örer. O duvarlar çoğu zaman bir tartışmayla değil, bir sessizlikle yükselir. Oysa bazen yapılabilecek en olgun şey çok daha basittir: Elmayı armuta benzetmeye çalışmamak.

Gerçek Bağlar ve Özgürleştirici Farkındalık

Birini olduğu haliyle görmek… Onun güçlü ve zayıf taraflarını birlikte kabul etmek… Ve en önemlisi, karşınızdaki insanın sizin hayal ettiğiniz kişi olmak zorunda olmadığını anlamak. Bu kabul, ilişkileri mucizevi bir şekilde kusursuz yapmaz. Ama onları daha gerçek, daha samimi ve daha yaşanabilir hale getirir. Çünkü gerçek bağlar, idealize edilmiş insanlar arasında değil; kusurlarıyla var olabilen insanlar arasında kurulur.

Belki de insanın öğrenmesi gereken en zor ama en özgürleştirici derslerden biri şudur: Herkes bizim istediğimiz kişi olmak zorunda değildir. Ve bazen karşımızdaki insanın değişmesine değil, bizim beklentilerimizi yeniden gözden geçirmemize ihtiyaç vardır. Hayatın büyük kısmı da zaten bu farkındalık ile geçer. İnsan zamanla anlar ki bazı hayal kırıklıkları aslında karşısındaki insanın hatasından değil, kendi kurduğu beklentilerden doğmuştur. Beklentiler küçül dükçe, gerçek insanlar daha görünür hale gelir.

Ve işte o zaman insan, hayatın en sade ama en derin gerçeğini fark eder: Elma elmadır. Armut armuttur. Ve bazı şeyler farklı oldukları için güzeldir. Belki de sevmek, tam olarak bu farkı kabul edebilme cesaretidir.

İçsel Hazırlık ve Karşılaşmalar

Yanlış zaman doğru insan hikâyeleri genellikle yarım kalmış duyguların, kapanmamış geçmişlerin ve henüz şekillenmemiş kimliklerin arasında doğar. Henüz eski bağlarımızdan tamamen özgürleşmediğimiz, içimizde hala çözemediğimiz soruların varlığı, susturamadığımız kırgınlıklarımız ve tanımlayamadığımız korkularımız vardır. Tam da böyle bir dönemde biri çıkar karşımıza, hayatımıza girmez, iç dünyamıza girer.

Onun varlığıyla birlikte, ilk kez görülmenin nasıl bir duygu olduğunu hissederiz. Yargılanmadan dinlemenin, seçilmenin, sakin ve güvenli bir temasın mümkün olduğunu öğreniriz. İşte bu yüzden doğru insan çoğu zaman bir aşktan çok, bir aynaya benzer. Seni değiştirmeye çalışmaz ama kendini görmeni sağlar. Sana eksiklerini söylemez, sen zaten onun yanında kendi eksikliklerini fark edersin. Peki ama hikayemizin kahramanı ya yanlış zamanda karşımıza çıktıysa?

Psikolojik Kapasite ve Sevgi

Yanlış zamanın en acı tarafı, kalbimizin doğruyu bulduğu anda hayatımızın henüz hazır olmamasıdır. Çünkü sevgi, yalnızca duygusal bir yoğunluk değildir. Sevgi, aynı zamanda bir yönden psikolojik bir kapasite meselesidir. İnsan, sevildiğini hissedebilir ama o sevgiyi taşıyacak içsel alan henüz oluşmamış olabilir. Bazen biri seni gerçekten sever ama sen o sevgiyi kabul edebilecek bir ruh hâlinde değilsindir. Bazen de sen birini bütün kalbinle seversin ama onun hayatında senin varlığın için açılmış bir yer yoktur.

Başka bir ifadeyle, sevginin varlığından bahsedilir ama hayatta yer bulamaz. Temas gerçektir, duygular samimidir, bağ güçlüdür, ama koşullar uyumlu değildir. Bizi asıl incitende bu uyumsuzluğun içinde sıkışıp kalmaktır. Çünkü kalp, doğru olanı tanıdığı halde ona tutunamaz. Sanki iki kişi aynı melodiyi duyuyordur ama farklı ritimlerde yürüyordur.

Bilinçdışı Süreçler ve Farkındalık

Psikolojik olarak bu tür karşılaşmalar, bağ kurma kapasitemizi keşfettiğimiz eşiklerdir. Bilinç düzeyinde bu deneyimi çoğunlukla “kaybedilmiş bir ilişki” olarak kodlar, kendimize “neden olmadı?” diye sorarız. Oysa bilinçdışında yaşanan süreç çok daha derindir. Ruhumuz, bu karşılaşma sayesinde nasıl bir sevgiye ihtiyaç duyduğunu öğrenir. Hangi temasın güven verdiğini, hangi sözlerin içimizi rahatlattığını, hangi varlığın bizi sakinleştirdiğini fark eder.

Bu yüzden bazı insanlar hayatımıza kalmak için değil, öğretmek için girer. Onlar, güvenli bir bağın nasıl hissettirdiğini gösteren yol arkadaşlarıdır. Gittiklerinde ise geriye yalnızca bir kişi değil, bir farkındalık bırakırlar. İnsan o farkındalıkla birlikte, artık eski ilişkilerdeki kalıplara kolay kolay geri dönemez. Çünkü bir kez gerçekten görülmüş olan kalp, görmezden gelinmeye razı olmaz. Bir kez yumuşak bir temasla tanışmış olan ruh, sert bağların içinde uzun süre kalamaz.

Ruh Eşi ve öz-Şefkat

Yanlış zaman – doğru insan karşılaşmalarının en büyük öğretisi belki de budur: Neyi hak ettiğimizi öğreniriz. Ve bu öğrenme, çoğu zaman bir ayrılığın içinden doğar. Ayrılıklar bazen bir son değildir; kendimize doğru attığımız en cesur adımlardan biridir. Çünkü bu deneyimi yalnızca bir kayıp olarak değil, bir mesaj olarak okuyabilirsek, aynı döngüyü tekrar etmek zorunda kalmayız.

Toplumda sıkça romantize edilen “ruh eşi” kavramı da çoğu zaman yanlış anlaşılır. Ruh eşi, hayatımıza giren tek bir kişi değildir. Ruh eşi bazen bir dönem, bazen bir deneyim, bazen de bir farkındalıktır. İnsan içsel olarak olgunlaştıkça, hayatına giren bağların kalitesi de değişir. Çünkü sevgi yalnızca doğru insanı bulmak değil, o insanla buluşabilecek bir içsel frekansa ulaşabilmektir.

Dönüşümün Gücü

Yanlış zaman karşılaşmaları, işte bu frekansa hazırlanmanın bir parçasıdır. Bu deneyimlerde sınırlarımızı, ihtiyaçlarımızı ve kırılganlıklarımızı tanırız. Hangi sevgide kaybolduğumuzu, hangi sevgide güçlendiğimizi fark ederiz. Ve belki de en önemlisi, sevginin yalnızca kalpte değil, zamanın ve hayatın akışında da yer bulması gerektiğini öğreniriz.

Bazen insanlar birbirini çok sever ama birlikte olamaz. Bu, sevginin yetersiz olduğu anlamına gelmez. Bazen sevgi o kadar gerçektir ki, insan onun hatırasını incitmemek için bile vedalaşmak zorunda kalır. Çünkü bazı bağlar yaşanarak değil, hissedilerek tamamlanır. Yanlış zamanlarda karşılaştığımız doğru insanlar, hayatımızdan tamamen çıkmaz aslında. Onlar, kalbimizin bir köşesinde, sevginin mümkün olduğuna dair sessiz bir kanıt olarak kalır. Ve insan, bir gün yeniden sevmeye cesaret ettiğinde, o hatıra ona yol gösterir. Daha bilinçli, daha güçlü ve daha açık bir kalple…

Belki de hayatın en zarif gerçeği şudur: Doğru insan bazen bizimle kalmaz ama bizi doğru hâlimize dönüştürür. Ve insan, kendisinin en doğru hâline ulaştığında, hayat ona zaten olması gereken kapıları açar. Bu süreçte kazanılan deneyim, gelecekteki bağların temelini oluşturur.

Hepimizin zaman zaman aynı piste yolu düşer. Aşkın ilk evresinde nörobiyolojik bir yanılgı yaşarız, beyin tehdit algısını düşürerek risk değerlendirmesini bozar ve “öteki”yi merkez kabul etmemize neden olur. Birini hayatımıza aldığımızda, onunla birlikte ilginç bir refleks ortaya çıkar; ona yer açmak için kendimizi dışarı çıkarırız. Sanki aşka kabul edilmenin bedeli “ben”den vazgeçmekmiş gibi, sanki öz-kimlik algımıza ihanet ederek ötekinin varlığına garip bir sadakat ritüeli sunmamız gerekiyormuş gibi.

Sadakatin oluştuğu ilk günleri hatırlayın. İlişkinin başında telefon bildirimleri daha sık gelir, düşünceler dar koridorlarda sıkışır, dünya tek bir yüz, tek bir ses ve tek bir mesajdan ibaret olur. Kalpler ve çiçeklerden hoşlanan romantik tarafımız bunu “çok sevmek” diye tanımlasa da maalesef bilim romantizmle aynı fikirde değil. Beynin biyokimyası romantizmin üstüne ince bir sis indirir. Serotonin ve daha nicesi… hepsi aynı şeyi fısıldar: “Ona bağlanırsan güvende olursun.”

Ve biz bağlanırız.
Peki ne pahasına?

Ben’den Vazgeçme Sanatı

İlişki bilinenin aksine iki kişi arasında değil aslında üç varlık arasında yaşanır: Ben, sen ve biz.
“Biz” büyürken “ben” yok oluyorsa, bu aşk değil kimliğinizde meydana gelen bir erozyondur.

Hayatımızda meydana gelen bu doğal afet hayallerimizi erteler, arkadaşlarımızı ihmal eder ya da alışkanlıklarımızı sessize alır. Özetle seni kendine daha çok yaklaştırmıyorsa ilişki, seni kendinden uzaklaştırıyordur. Kendini tanımlayamadığın her boşlukta da başka biri gelip o boşluğu doldurur.

Peki biz bu enkazı biri hayatımıza girdiğinde mi yaratıyoruz?
Yoksa biz çocukluğumuzdan beri o enkazla birlikte mi büyüyoruz?

Kendini Kaybetmenin Psikolojik Kökeni

Birini hayatımıza aldığımızda sadece ona yer açma refleksi oluşturmuyoruz. Yeni gelenle birlikte onu içeride tutmak ya da kaybetmekten korkmak gibi bir sürü yeni gizli denklemler oluşuyor dünyamızda. Bu gizli denklemlerden biri; sevilmek ve vazgeçmek.

Biz bu enkazı çocuklukta öğreniyoruz. Değer görmemiz için uyumlanmamız gerekir, kabul edilmek itaatten geçer ve “ben” olmak ötekinin varlığını istiyorsan risklidir.

Partnerin ebeveynin değildir ama ona duyduğun his aynıdır:
“Beni severse varım. O halde ben olmayayım, yeter ki o kalsın.”

Romantik ilişkiler, bu eski ezberleri yeniden sahneye koyar ve biz de o sahneyi en önde izleyen seyirciler oluruz. Dedim ya hepimizin yolu aynı piste düşer. O halde meselemiz yolda nasıl yürüyeceğimizi belirlemek mi olmalı?

Aşk, seni içinden çıkarıp başkasına teslim eden bir göç hareketi değil; içinde yeniden senin bilmediğin bir hâlini yeşertmene izin veren bir ev dürtüsüdür. Sağlıklı bir ilişki; sana kendinden vazgeçmek yerine, kendini daha iyi tanıdığın bir versiyonu sunar. Sınırlarını genişletir, yok etmez. Rutinlerini besler, senin alanına saygı duyar, kendini ifade etmeni teşvik eder, seni kısıtlamaz.

Ama çocukluktan beri o enkazı içinde taşıyorsan, kalbinde büyüttüğün romantizmin etkisiyle evinden ayrıldığını fark etmeyebilirsin. Daha tehlikeli olan şey; kaybettiğin şeyin bir eşya yerine bir kimlik olduğunu bile anlamayabilirsin.

Hayatıma Biri Girince Ben Neden Çıkıyorum?

Hayatınıza biri girince evden ayrılıyorsunuz çünkü içeri giren biri için yer yoktu.
Çünkü kendinize hiç yer ayırmamışsınız.

Bir ilişkide kendinden vazgeçmek romantizm değil, öz-kimlik terkidir. Birliktelik, “ben”den vazgeçtiğin yer değil, “ben”i büyüttüğün alandır. Birinin kalbinde yer açmak kendimizden taşınmak zorunda olduğumuz anlamına gelmez.

Gerçek aşk, ev değiştirmek değil; içimizdeki eve nihayet ışık yakabilmektir.

Voltaire’in çok sevdiğim bir sözü var: “Dolanma bahçeni ek” diyor.

Hayatına biri girdiğinde, kendi bahçeni unutma. Sağlıklı bir ilişki, başkasının gölgesinde kaybolmak değil; kendi çiçeklerini sulayıp köklerini derinleştirmektir. Birinin kalbinde yer açmak için kendi bahçenden çıkmana gerek yok; gerçek olan ve sana iyi gelen şey bahçeni bırakmak değil, bahçene yeni fidanlar dikip çiçeklerini yeşertebilmektir.

Yaşam anlamsız ya da tahammülsüz olmaya başladığında, acı ve umutsuzluk artık yaşamın doğal bir parçası olmamaya başladığında yaşamı sonlandırmıyorsak bu bir amaca hizmet ediyor olmalı: Yaşama içgüdüsü. Sigmund Freud bu düşünceleri Eros ve Thanatos kavramlarıyla ele alır. Freud’a göre Eros yaşam içgüdüsü ile ilişkilendirilirken, Thanatos kavramı da ölüm içgüdüsüyle açıklanır. Hepimizin doğuştan getirdiği bu iki güç tarafından yönetiliriz.

O halde yaşam içgüdülerimiz bizim hayatta kalmamızı, sevgi, şefkat ya da diğerinin varlığıyla iş birliği gibi olumlu duygulanımların aktif olmasını sağlar. Başka bir ifadeyle, Eros, yaşamı sürdürmeye, üretmeye, bağ kurmaya ve hayatta kalmaya yönelten bir içgüdüdür. Ama bizler yalnızca biyolojik varlıklar değiliz. Düşünürüz, sorgularız, anlam aramaya ve çıkarımlar yapmaya çalışırız. Bu nedenle eğer hayatın kaçınılmaz acı verici yanlarına karşın dik durabiliyorsak bunun nedeni sadece yaşama içgüdüsüyle açıklanmamalı.

Freud’un kuramına göre Eros yalnızca fiziki bir varlık olarak kalmamızı değil, aynı zamanda bize güvenlik ve bütünlük sağlanan alana dönüş arzumuzu da kapsar. Başka bir ifadeyle, kurama göre her insan bir gün anne rahmine geri dönme arzusu taşır. İçgüdüsel olarak bilinçdışı bir şekilde anne rahminin bize sağladığı korunaklı alana dönme ihtiyacı hissederiz. Elbette bu istek açık bir şekilde farkında olduğumuz bir istek değildir. Ancak psikodinamik perspektif, güvenlik ve bütünlük ihtiyacının yaşamı sürdürülmesinde önemli bir yerinin olduğunu söyler.

İnsan yalnızca ölümün önüne geçmeye çalışan bir makine değildir; güvenlik, aidiyet ve anlam arayan ve bunlardan beslenen bir varlıktır.

Bizi Hayata Bağlayan Şey Ne?

Peki hayatta kalmamız yalnızca yaşama içgüdüsüyle açıklanamazsa o halde bizi hayata bağlayan şey ne?
Elbette her insan biriciktir ve herkesin kendi dünyasında büyük idealleri, kahramanlık hikâyeleri ya da kendi masallarında büyük devrimlerin anlamları olabilir. Ama pek çoğumuz için hayatta kalmayı sağlayan şey, küçük ama güçlü adımlarımızdır.

Bazen bu küçük adımı birinin gülüşünde, bir arkadaşımızın sesinde, sabah içilen kahvede ya da öylesine çıkılan bir yürüyüşte yakalarız. Bunlar, yaşamın mikro anlamlarıdır; aslında görünmezlerdir ama varlığımızı sürdürmemizi sağlarlar.

Ancak işler her zaman bu kadar kolay gitmeyebilir. Viktor Frankl, yaşadığı korkunç deneyimlerden sonra insanların en zor koşullarda bile hayatta kalabildiklerini gözlemlemişti. Eğer insanların yaşamak için bir nedeni varsa, hemen hemen her nasıla yani koşula katlanabilir.

Logoterapi yaklaşımı da bu düşüncenin temelini oluşturur. Bizler en basit haliyle yalnızca haz veya güç arayışında olan varlıklar değiliz, anlam arayışında olan varlıklarız.

Aslında “neden intihar etmiyorsunuz?” sorusu, “yaşamımızın ardında hangi anlam yatıyor?” sorusunun bir başka biçimidir.

Yaşamı Sürdürmenin Küçük Nedenleri

Her birimizin vereceği pek çok farklı ve derin cevaplar var. İntihar etmiyoruz çünkü yaşamaktan anladığımız bir şeyler var bizim.
İntihar etmiyoruz çünkü yaşamın bizi bağlayan bir yanı hâlâ var.

Bazen bu bağ, büyük bir amaç; bazen bir insan, yaşanılabilecek daha güzel zamanlara dair umutlar; bazen de sadece bir nefes kadar küçük bir şeydir. Sorunun kendisi bile, yani “Neden intihar etmiyorsunuz?”, yaşamın kendisine dönük bir davettir.

Verilen her cevap da —ister büyük ister küçük— bir parça iyileşme ve anlam saklıdır.

Anlam ve Farkındalık: Yaşamın İnce Dengesi

Hepimizin yaşamının amacı ve anlamı farklıdır; kendi doğalında olan nesneye hizmet eder.
Bugün bu yazının amacı, kendimize bu soruyu yöneltmek:

Bugün bizi hayatta tutan en küçük şey ne?
Hangi an, hangi kişi, hangi fikir bize yaşamı sürdürme cesareti sunuyor?

Belki cevabı hemen bulamayız; belki cevap çok basit, görünmez, karmaşık ya da içsel yolculuğumuza yeni bir davet olabilir. Ama en önemli an, fark etmektir.

Çünkü farkındalık, yaşamın anlamını yeniden hatırlamak demektir. Unutulmaması gereken başka bir şey ise şudur: Biz sadece içgüdülerimizle yaşamayız.
Bizi gerçekten hayatta tutan şey, o içgüdüyü besleyen anlam, aidiyet ve amaç duygusunun varlığıdır.

İnsanı hayata bağlayan şey tam olarak bunlardır.

Unutmak, bize acı veren duyguyu zihnimizden uzaklaştırarak yok saymaktır. Başka bir ifadeyle, bu duygunun bir gün bir yerlerde ansızın gün yüzüne çıkmasına fırsat tanımaktır.
Oysa bağışlamak, bize acı veren o duyguyu ve olayları kabul etmektir.
O halde iyileşmek istiyorsak, bağışlayıcı olmamız gerekir.

Bağışlama, haksızlığa uğradığımızı düşündüğümüzde ya da incindiğimizde, bize bu duyguları hissettiren kişiye yönelik öfke ya da kırgınlık gibi olumsuz duyguların azalmasına karşın; şefkat, sevgi ya da cömert davranma gibi olumlu duygular temelinde özgürce yapılan bir seçimdir.

Pek çok insan bağışlamanın yapılan hataların unutulması ile eş değer olduğunu düşünmektedir. Yani birini bağışladığımızda bizi incitmesine izin verdiğimiz fikri doğar ve bu fikir bizi rahatsız eder.
Tarih boyunca kuramcılar bağışlama ile ilgili farklı fikirler ortaya çıkarmışlardır. Kuramcıların farklı düşüncelerinde uzlaştıkları bir nokta, bağışlamanın sürdürülen ilişkinin yeniden yapılandırılmasını gerekli kılmadığıdır. Başka bir ifadeyle, birini affetmek, ona kırgınlığımızdan önceki ilişkimizin devamlılığını sunmak değildir.

Çünkü bağışlamak, bizi inciten kişinin yaşadığı pişmanlıktan çok daha farklı bağlamlarda, bağımsız olarak ortaya çıkan içsel bir süreçtir.

İnsan sosyal bir varlıktır ve dünyaya geldiği ilk andan itibaren gittikçe artan ilişki ağlarında yetişir. Bağışlama, hayatımızdaki tüm ilişki ağlarımızı ve yaşamdan memnuniyet duymamızı doğrudan etkileyen bir yere sahiptir.

İlişkiler her zaman bize doyum ya da memnuniyet gibi olumlu duygular sağlamaz. Bazen içinde olmaktan çok mutluluk duyduğumuz bir ilişki bizi derinden yaralayabilir. Yaşadığımız ilişkinin niteliği ve oradan aldığımız haz arttıkça, kişiye ve ilişkiye yönelik bağlılığımız da artmaktadır. Bu durumda diğerinin davranışlarının bizi daha çok incitmesine ya da öfkelendirmesine olanak sağlamaktadır.

Ortaya çıkan bu duygular hem yaşanılan ilişkinin doyumunu etkiler hem de kişinin mutlu hissetmesinin önünde bir engel oluşturarak intikam gibi yeni yıkıcı duygularla tanışmasına neden olur.
Yaşanılan acıları özgürce serbest bırakmak ve kabul etmek için bağışlayıcı olmak önemli bir yere sahiptir.

Engriht’a göre bağışlama dört evrede gerçekleşmektedir. Bağışlama sürecinde ilk olarak ortaya çıkarma evresini yaşarız. Bu evrede kişi öfkesini beslemez, onunla yüzleşir ve hatta vazgeçmeye çalışır.

Bu evreden geçtikten sonra kişi artık karar verme evresine gelir. Artık öfke duyduğumuz kişiye karşı, öfke duygusunun yanında bağışlamayı bir seçenek olarak düşünmeye istek duyar ve bağışlamaya karar veririz.

Bağışlayıcı olmaya karar verdikten sonra çalışma evresinde, diğer kişiye empati duyma, merhamet etme ve acıyı kabul etme yer alır.
Son evre olan derinleştirme evresinde ise kişi, bağışlayıcılık sürecinde kendim ve başkaları bağlamında anlam arama ve bulma, içsel ve duygusal serbestlik yaşamaktadır.

Peki, gerçekten birini bağışlamak bu kadar mekanik bir süreç midir? Herkesi hemen bağışlayabilir miyiz? Ya da neden bazı insanları bağışlamak bize daha zor gelir?

Bizi inciten kişinin yaptığı hatadaki sorumluluğu, hatanın bizim hayatımızdaki yol açtığı sonuçlar ve tabii ki hatayı kimin yaptığı, bağışlamayı etkileyen en önemli faktörlerden biridir.

Romantik yakınlık ya da başka bir sosyal ilişki içinde diğerinin varlığına bağlılığımız yüksekse, bizi incitmesine daha kolay izin verdiğimiz için bağışlamamız daha zordur.
Oysa yeterince doyum almadığımız herhangi bir başka sosyal ilişkideki diğerini bağışlamamız daha kolay olabilir.

Yapılan araştırmalara göre bağışlamayı etkileyen bir diğer önemli faktör cinsiyettir. Kadınlar erkeklerden daha bağışlayıcı olmaya yatkındırlar. Çalışmalar bağışlamanın önündeki en büyük engelin intikam duygusu olduğunu gösterir. Erkeklerin intikam duyguları, kadınların ise duygusal olarak daha samimi duyguları yüksek düzeydedir. Duygusal olarak daha sıcak duygular, bağışlayıcı olmanın önünde önemli bir etkendir.

Bağışlamanın çeşitli güdülerden kaynaklanan pek çok nedeni olabilir. Bağışlamayı hangi nedenden dolayı seçtiğimiz, o eyleme yüklenen anlamı hem değiştirir hem de derinleştirir.
Bazen bağışlamak bizi inciten kişiye özgeci bir perspektiften sunduğumuz bir ödül olabilir.

Bazen de yaşadığımız ilişkinin bizim için öneminin farkındalığı ile o ilişkiye devam etme isteğimiz, aslında benliğimizi korumaya yönelik bir amaca hizmet etmektedir.
Tüm bu çerçevede baktığımız zaman bağışlama, hem zihnimizde hem de kişilerarası ilişkilerde gerçekleşerek, toplumsal bir eyleme dönüşmektedir.

Yazıya başlarken bağışlamanın özgür bir seçim olduğunu belirtmiştim. Buna göre, bağışlamak bir zorunluluk değilse ve bağışlamadan da hayatımıza devam edebilirsek neden bağışlama yolunu seçmeliyiz?

En genel haliyle bağışlamamak öfkeyi devam ettirmek ya da olumsuz duyguları yok sayarak, bastırarak yolumuza devam etmektir. Kişinin yaşadığı olumsuz duyguların devamlılığı, psikosomatizm, kırgınlık, acı, depresyon gibi pek çok klinik semptoma neden olduğu için fiziksel ve ruh sağlığını tehdit eden bir faktördür.

Oysa koşul öne sürmeden bağışlamak, psikolojik iyileşmenin kaynağıdır ve size daha iyi bir sağlık durumu sunar.

Eğer seçtiğimiz yol bağışlayıcı olmaksa kazandığımız şeyler; genel iyi olma hali, yaşamdan keyif alma, geleceğe daha umutlu bakış, stresi kontrol edebilme becerisi, ilişkilerde daha yüksek düzeyde bağlılık, ilişki doyumu ve karşılıklı güven duygusunda artışı deneyimlemektir.

Henry Ward Beecher affetmenin, mahkûm edilen birini özgür bıraktıktan sonra o mahkûmun siz olduğunuzu keşfetmenizdir, der.
Bazen ruhumuz belli bir karara ulaştığı için değil de kendi ağırlığıyla çökmek üzere olan bir duvara bir dokunuş yapıldığı için de affedebiliriz.
Bazen de meselemiz ruhumuzda hiçbir şeyin yükünü taşımamakla ilgilidir.

Peki siz kendi öykünüzde bu izleri taşımaya devam etmeyi mi yoksa özgür olmayı mı seçersiniz?